Cyffredinol

Read this post in English

Mae data’n offeryn pwerus ar gyfer llywio addysg. Yng Nghymru, rydym wedi ymrwymo i ddefnyddio data a gwybodaeth i gefnogi gwaith gwerthuso, gwella ac atebolrwydd mewn ffyrdd sydd o fudd gwirioneddol i ddysgwyr. 

Rydym yn ail-lunio’r ffordd rydyn ni’n cyfathrebu am yr hyn sy’n digwydd mewn ysgolion. Mae addysg yn gymhleth a dylai ein dealltwriaeth adlewyrchu’r darlun ehangach hwn ac ymestyn ymhellach na llond llaw o sgoriau cyrhaeddiad. Rydym wedi symud i ffwrdd o’r hen ddull “risg uchel”, lle’r oedd nifer fach o ganlyniadau’n diffinio perfformiad ysgol. Ein ffocws yw cefnogi dysgwyr unigol a helpu ysgolion i wella mewn ffyrdd ystyrlon. 

Dylai’r defnydd o ddata fod yn gymesur, yn gytbwys ac yn effeithiol, yn cadw pob dysgwr yng nghanol y broses werthuso a gwella, heb greu beichiau ychwanegol i athrawon.  Gan ddefnyddio mewnwelediad ansoddol a meintiol gallwn helpu pob dysgwr i gyrraedd eu potensial mwyaf, gan gynnal darlun cenedlaethol clir ar yr un pryd o sut mae ein system addysg yn perfformio. 

Ymgynghoriad: Llywio dyfodol defnyddio data a deall dysgu 14 i 16 oed 

Yn gynharach eleni, fe wnaethom lansio ymgynghoriad cyhoeddus ar sut y dylid defnyddio data a gwybodaeth i gefnogi dysgu a gwella. Fe wnaethom hefyd gynnig Fframwaith Dangosyddion ar gyfer yr Hawl i Ddysgu 14 i 16 a fydd yn disodli dangosyddion presennol Cyfnod Allweddol 4. 

Mae’r ymatebion yn cadarnhau cefnogaeth eang: 

• Egwyddorion Ecosystem Wybodaeth – yn arwain sut y dylid defnyddio data yn gyfrifol ar draws pob lefel o’r system 

• Fframwaith Dangosyddion yr Hawl i Ddysgu 14 i 16 – ffordd newydd o adrodd ar brofiadau a chanlyniadau dysgwyr o dan Cwricwlwm i Gymru. 

Cadarnhaodd ein Hadroddiad ar benderfyniadau y bydd y ddau yn cael eu gweithredu—gan fireinio yma ac acw i’w gwneud yn gryfach byth. 

Beth yw Fframwaith Dangosyddion yr Hawl i Ddysgu 14 i 16? 

Mae’r fframwaith hwn yn cefnogi cyfathrebu cyhoeddus ystyrlon a hygyrch ynghylch dysgu 14 i 16 mewn ysgolion, gan roi golwg gytbwys a chyfannol tu hwnt i ganlyniadau arholiadau yn unig – gan gynnwys lles, effeithiolrwydd dysgwr, a pharatoi ar gyfer llwybrau ôl-16. 

Mae’n cynnwys: 

• Dangosyddion sy’n seiliedig ar gymwysterau ar lefel cymwysterau unigol – dim mesurau cymhleth, cyfansawdd. 

• Data cyd-destunol yn nodi pob elfen yn glir lle bynnag y bo modd, fel bod y canlyniadau’n ystyrlon ac yn gynhwysol. 

• Ochr yn ochr â’r data y bydd Llywodraeth Cymru yn ei gyhoeddi 

Beth nesaf? 

Rydym wedi bod yn gweithio dros dymor yr hydref gyda grŵp o arweinwyr ac ymarferwyr ysgolion sy’n cynrychioli ystod eang o nodweddion ysgolion. Gyda nhw, rydym yn mireinio’r dangosyddion hyn trwy gyfres o weithdai lle rydym yn archwilio’r gwahanol opsiynau ac rydym yn casglu mewnwelediad ar sut y byddai’r rhain yn cyd-fynd â nodau gwella a’r effaith debygol. Byddwn hefyd yn edrych ar ddarparu eglurder ac arweiniad ynghylch y meysydd lle mae disgwyl i ysgolion rannu gwybodaeth. 

Rydym hefyd yn archwilio opsiynau ar gyfer offer digidol a all gefnogi’r gwaith yma, gan gynnwys disodli neu yn adeiladu ar lwyfannau presennol fel Fy Ysgol Leol a Setiau Data Craidd Cymru Gyfan (AWCDS), gan gynnig ffyrdd clyfrach a mwy deinamig o gael mynediad at ddata a’i ddehongli. Rhan allweddol o’r gwaith darganfod yma bydd siarad â defnyddwyr y Setiau Data Craidd a Fy Ysgol Leol. 

Pryd fydd hyn yn digwydd? 

Gwanwyn 2026: manylion terfynol y dangosyddion 14 i 16.  

Haf 2027: trefniadau adrodd newydd yn mynd yn fyw gyda, pan fydd y garfan gyntaf o ddysgwyr yn cwblhau Blwyddyn 11 o dan y Cwricwlwm i Gymru. 

Penodi cyflenwr ar gyfer y broses ddarganfod ym mis Ionawr 2026 i lywio’r systemau digidol a fydd yn cefnogi’r gwaith hwn. Bydd y gwaith ymgysylltu (ysgolion, lleoliadau amgen, awdurdodau lleol ac aelodau o’r cyhoedd) yn debygol o ddigwydd rhwng Ionawr a Mawrth 2026. Gallwch anfon e-bost at ims@llyw.cymru i gofrestru eich diddordeb mewn cymryd rhan. 

Byddwn yn diweddaru ein tudalennau Hwb wrth i’r gwaith fynd rhagddo ac wrth i’r manylion gael eu cwblhau. 

Read this post in English

Mae Mentora ITM yn brosiect a ariennir gan Lywodraeth Cymru sydd wedi bod yn hyrwyddo amlieithrwydd mewn ysgolion uwchradd ers 2015. Mae’r prosiect yn cysylltu myfyrwyr prifysgol o’r naw prifysgol yng Nghymru ag ysgolion uwchradd ledled Cymru, gan greu perthnasoedd mentora ystyrlon sy’n ysbrydoli pobl ifanc i ymgysylltu ag ieithoedd a diwylliannau.

Archwilio ieithoedd gyda’n gilydd

Mae dysgu iaith yn agor drysau i ddiwylliannau, safbwyntiau a chyfleoedd newydd. Ond mae llai na 12% o ddysgwyr yng Nghymru yn dewis astudio Iaith Ryngwladol ar lefel TGAU. Dyna lle mae Mentora ITM yn dod i mewn.

Ymagwedd wahanol at ieithoedd

Nid yw hyn yn ymwneud â chofio rheolau gramadeg neu restrau geirfa. Yn hytrach, mae mentoriaid myfyrwyr yn gweithio gyda dysgwyr ym Mlynyddoedd 7 i 9 sy’n ansicr ynghylch astudio Ieithoedd Rhyngwladol (Ffrangeg, Sbaeneg neu Almaeneg) ar gyfer TGAU. Gyda’i gilydd, maent yn archwilio ieithoedd a diwylliannau mewn ffordd gafaelgar, berthnasol sy’n ymestyn ymhell y tu hwnt i’r ystafell ddosbarth.

Mae’r sesiynau mentora yn helpu dysgwyr i ailystyried eu hagweddau tuag at Ieithoedd Rhyngwladol a darganfod sut mae’r sgiliau hyn yn cysylltu â’u bywydau, eu gyrfaoedd a’u lles yn y dyfodol.

Ein cenhadaeth

Mae’r prosiect yn bodoli i:

• annog dysgwyr i fod yn chwilfrydig am bob iaith a diwylliant
• herio safbwyntiau a rhagdybiaethau am eraill
• hyrwyddo ymdeimlad o gymuned fyd-eang
• dathlu amrywiaeth ddiwylliannol ac ieithyddol
• tynnu sylw at sut mae ieithoedd yn cefnogi gyrfaoedd a lles

Pam? Fel bod gan ein cenedlaethau’r dyfodol y sgiliau sydd eu hangen arnynt i ffynnu mewn byd fyd-eang.

Cefnogi Cwricwlwm i Gymru

Mae gwaith Mentora ITM hefyd yn cefnogi dysgwyr i symud ymlaen tuag at bedwar diben Cwricwlwm i Gymru, gan annog cysylltiadau trawsgwricwlaidd a grymuso dysgwyr i werthfawrogi persbectif byd-eang ehangach.

Cysylltwch

Oes gennych chi ddiddordeb mewn dod â Mentora ITM i’ch ysgol? Mynegwch eich diddordeb trwy lenwi ein harolwg a bydd aelod o’r tîm yn cysylltu â chi i roi gwybod i chi pan fydd ceisiadau’n agor, neu awgrymu ffyrdd eraill y gallwch ymgysylltu â’r prosiect.

Mwy o wybodaeth

Ewch i’n gwefan i ddysgu mwy a thanysgrifiwch i’n cylchlythyr. Gallwch hefyd ein dilyn ar Instagram, X a LinkedIn i gael y wybodaeth ddiweddaraf am y prosiect.

Am unrhyw gwestiynau neu ymholiadau, mae croeso i chi gysylltu â mi, Miss Glesni Owen, Rheolwr Gweithrediadau ar owengh@cardiff.ac.uk

Read this post in English

Mae cyhoeddi crynodeb cwricwlwm yn fwy na chydymffurfio â deddfwriaeth. Wedi’u gwneud yn dda, gallai fod yn offeryn pwerus ar gyfer cyfathrebu i gynulleidfa eang ethos eich ysgol neu leoliad, y syniadau y tu ôl i’ch cwricwlwm, a phrofiad eich dysgwyr –  cynulleidfa sy’n cynnwys rhieni a gofalwyr yn ogystal â llywodraethwyr a phartneriaid cymunedol eraill.

Felly, beth sy’n gwneud crynodeb cwricwlwm da? A beth ddylen ni osgoi?

Nodweddion crynodeb cwricwlwm effeithiol

1. Clir, hygyrch a chanolbwyntio ar y gynulleidfa

Mae crynodeb da yn cyfathrebu gweledigaeth i’r gynulleidfa. Mae hynny’n golygu:

• Defnyddio iaith glir, heb jargon.
• Teilwra’r iaith i weddu i rieni, gofalwyr, a phobl nad ydynt yn arbenigwyr addysg.
• Bod yn gryno – crëwch grynodeb yn hytrach na dogfen bolisi.

2. Apelgar a wedi’i gyflwyno’n dda

Mae diwyg yn bwysig. Mae crynodeb wedi’i gynllunio’n dda yn:

• defnyddio cynllun a brandio sy’n adlewyrchu hunaniaeth yr ysgol neu leoliad.
• cynnwys lluniau, lliwiau, a hyd yn oed fideo i ddod â’r cwricwlwm yn fyw.
• hawdd i’w lywio, gyda phenawdau a strwythur clir.

3. Pwrpasol ac yn adlewyrchu’r ysgol neu leoliad

Dylid osgoi cynnwys generig. Yn lle hynny:

• dangoswch ethos, gweledigaeth a gwerthoedd unigryw eich ysgol neu leoliad.
• defnyddiwch enghreifftiau o ddysgu dilys a phrofiadau disgyblion go iawn.
• dangoswch y meddwl sydd y tu ôl i’ch penderfyniadau cwricwlwm.

4. Defnyddiol a chysylltiedig â gwybodaeth allweddol

Gwnewch hi’n ymarferol:

• Gan gynnwys dolenni i fframweithiau statudol a chanllawiau’r cwricwlwm lle bo hynny’n briodol.
• Trwy gynnig cyfle i ddarllenwyr sydd eisiau ymchwilio’n ddyfnach i agweddau sydd o ddiddordeb iddynt.
• A thynnu sylw at gysylltiadau â lles, gofal bugeiliol, a chyfranogiad cymunedol.

5. Cyfredol a thryloyw

Mae ymddiriedaeth yn cael ei meithrin trwy dryloywder:

• Nodwch yn glir pryd y cyhoeddwyd y crynodeb gyntaf a phryd y diweddarwyd ddiwethaf.
• Gwnewch yn siŵr bod dolenni a chyfeiriadau yn gyfredol.
• Dangoswch sut mae staff a rhanddeiliaid wedi cyfrannu at ei ddatblygiad.

Beth i’w osgoi

Er gwaethaf ein hymdrechion, dydy crynodebau cwricwlwm ddim bob amser  yn taro deuddeg. Dyma beth i ofalu amdano:

1. Gormod o jargon

• Osgoi acronymau anesboniadwy ac iaith dechnegol.
• Peidiwch â chymryd yn ganiataol bod gan eich cynulleidfa gefndir mewn addysg.

2. Cynnwys wedi’i gopïo o rywle arall

• Osgoi’r temtasiwn i ddefnyddio testun sydd wedi’i godi’n uniongyrchol o ganllawiau fframwaith y Cwricwlwm i Gymru.
• Dydy crynodeb generig a allai fod yn perthyn i unrhyw ysgol neu leoliad ddim yn ateb y gofyn.

3. Gormod o fanylion

• Ffocws – nid dyma’r lle i gynnwys eich holl gynlluniau gwaith.
• Gall dogfennau rhy hir llethu a cholli eich darllenwyr.

4. Gwybodaeth sydd wedi’i dyddio neu sy’n amwys

• Gwnewch yn siŵr bod eich crynodeb yn cael ei adolygu a’i ddiweddaru’n rheolaidd.
• Ceisiwch osgoi cyfeiriadau at hen ddogfennau neu adnoddau nad ydynt yn adlewyrchu’r arfer cyfredol.

5. Cynnwys sydd ddim yn gysylltiedig

• Gwnewch yn siŵr bod y crynodeb yn adlewyrchu’r ysgol neu leoliad i gyd, yn hytrach na dosbarth unigol neu ychydig o bynciau.
• Ceisiwch osgoi cynnwys hyrwyddo os nad yw’n esbonio cynnydd neu fwriad y cwricwlwm.

Enghreifftiau

Diolch i’r ysgolion, unedau cyfeirio disgyblion a lleoliadau meithrin isod am ganiatáu i ni rannu eu crynodebau cwricwlwm cyhoeddedig:

Ysgolion cynradd:

Ysgol Bodhyfryd Wrecsam

Ysgol Gellifor Sir Ddinbych (Saesneg yn unig)

Ysgol Gelliswick Sir Benfro (Saesneg yn unig)

Ysgol Glan Aber Sir yFflint (Saesneg yn unig)

Ysgol Gynradd Gymraeg Gellionnen Abertawe

Ysgol Gynradd St David’s Abertawe (Saesneg yn unig)

Ysgol Iolo Morganwg Bro Morgannwg

Ysgol Llangan Bro Morgannwg (Saesneg yn unig)

Ysgol Maes y Coed Castell-Nedd Port Talbot (Saesneg yn unig)

Ysgol Pen Rhos Sir Gâr (Saesneg yn unig)

Ysgol Raglan Sir Fynwy (Saesneg yn unig)

Ysgol Santes Dwynwen Ynys Môn

Ysgolion pob oed:

Abertillery Learning Community Blaenau Gwent (Saesneg yn unig)

Ysgol Bro Pedr Ceredigion

Ysgol Nantgwyn Rhondda Cynon Taf (Saesneg yn unig)

Ysgolion arbennig:

Ysgol Arbennig Crownbridge Torfaen (Saesneg yn unig)

Ysgol Robert OwenPowys (Saesneg yn unig)

Unedau cyfeirio disgyblion:

Teulu Ysgolion y Deryn Caerdydd (Saesneg yn unig)

Canolfan Cychwen Newydd Powys

Ysgolion uwchradd:

Ysgol Aberconwy Conwy (Saesneg yn unig)

Ysgol Chepstow  Sir Fynwy (Saesneg yn unig)

Ysgol Glan y Môr Sir Gâr (Saesneg yn unig)

Ysgol Gyfun Gymraeg Llangynwyd Pen y Bont ar Ogwr

Ysgol Gyfun Gymuned Risca Caerffili (Saesneg yn unig)

Ysgol Pen y Dre Merthyr Tudful (Saesneg yn unig)

Ysgol Uwchradd Caergybi Ynys Môn (Saesneg yn unig)

Ysgol Uwchradd Gatholig Corpus Christi Caerdydd (Saesneg yn unig)

Ysgol Uwchradd Llanwern Casnewydd (Saesneg yn unig)

Ysgol Uwchradd Tywyn Gwynedd

Lleoliadau meithrin nas cynhelir:

Cylch Meithrin Rhuthun Sir Ddinbych

Meithrinfa Sticky Fingers Sir Fynwy (Saesneg yn unig)

I grynhoi…

Dylai crynodeb cwricwlwm fod yn ffenestr i’ch daith ddysgu – wedi ei ysgrifennu mewn ffordd glir, sy’n ymgysylltu’r darllenydd, ac sydd wedi’i wreiddio yn eich gwerthoedd. Trwy ganolbwyntio ar eglurder, dilysrwydd, ac hygyrchedd, gallwch greu crynodeb sydd nid yn unig yn hysbysu ond hefyd yn ysbrydoli.

Mae’r adran crynodeb o’r ddeddfwriaeth ar Hwb yn nodi’r gofyniad o ran cyhoeddi crynodeb  cwricwlwm.

Mae’r canllawiau statudol yn nodi y dylai’r crynodebau a gyhoeddwyd gynnwys:

• gwybodaeth am y ffordd y mae ymarferwyr, dysgwyr, rhieni, gofalwyr a’r gymuned ehangach yn cael eu cynnwys wrth ddatblygu’r cwricwlwm yn barhaus
• sut mae’r cwricwlwm yn bodloni’r elfennau gofynnol a nodir yn y Fframwaith hwn, gan ddechrau gyda’r pedwar diben
• gwybodaeth am sut mae’r ysgol yn ymdrin â chynnydd dysgwyr a’i threfniadau ar gyfer asesu
• sut mae’r cwricwlwm yn cael ei adolygu’n barhaus, gan gynnwys y broses ar gyfer casglu adborth a mireinio’r cwricwlwm yn barhaus

a dylid eu cyhoeddi cyn dechrau pob blwyddyn academaidd.

Mae cymorth ymarferol ar gyfer cynllunio cwricwlwm ac asesu ar gael ar Hwb.

Nid oes gofyniad i leoliadau meithrin nas cynhelir gynllunio cwricwlwm; mae’n rhaid i Weinidogion Cymru ddarparu hyn ar eu cyfer. Dyma’r trefniadau cwricwlwm ac  asesu ar gyfer y lleoliadau hynny.  Fel ysgolion ac unedau cyfeirio disgyblion, mae’n rhaid i leoliadau meithrin nas cynhelir gyhoeddi crynodeb o’u cwricwlwm. Mae canllawiau i leoliadau ar gyhoeddi crynodeb yn y pecyn cymorth ymgysylltu.

Read this post in English

Cyhoeddodd Ysgrifennydd y Cabinet dros Addysg, fel rhan o’i datganiad llafar ar y cynnydd a wnaed i ddiwygio’r system anghenion dysgu ychwanegol (ADY) yng Nghymru, gyfres o gamau gweithredu i gefnogi’r diwygiadau. Mae hyn yn dilyn adolygiad cynhwysfawr o fframwaith deddfwriaethol ADY, ac mae’n cynnwys buddsoddiad sylweddol o £8.2 miliwn, wedi’i ddyrannu’n uniongyrchol i awdurdodau lleol, lleoliadau addysg a cholegau i sicrhau bod y diwygiadau’n cael eu cyflawni.

Dros bedair blynedd, mae Llywodraeth Cymru wedi buddsoddi dros £150 miliwn o refeniw a £170 miliwn o gyllid cyfalaf i gefnogi’r gwaith o gyflawni’r system ADY

O fis Medi 2025 ymlaen, mae Deddf Anghenion Dysgu Ychwanegol a’r Tribiwnlys Addysg (Cymru) 2018, ynghyd â’r Cod Anghenion Dysgu Ychwanegol ar gyfer Cymru a’r rheoliadau cysylltiedig, yn creu’r system statudol ar gyfer cefnogi dysgwyr sydd ag ADY yng Nghymru.

Adeiladu ar gyflawniadau buddsoddi

Mae’r cyhoeddiad diweddaraf hwn yn cynrychioli ymrwymiad parhaus i wella’r ddarpariaeth ADY. Dros y pedair blynedd diwethaf, mae mwy na £80 miliwn o gyllid cyfalaf eisoes wedi sicrhau gwelliannau mewn 249 o ysgolion ledled Cymru sy’n cyfrannu at drawsnewid mannau dysgu.  Mae hyn yn ychwanegol at y Rhaglen Cymunedau Dysgu Cynaliadwy sydd gwerth £750 miliwn dros naw mlynedd sy’n creu darpariaeth arbenigol newydd.

Dathlu cyflawniadau

Trwy ymroddiad ymarferwyr addysg, awdurdodau lleol, partneriaid iechyd a gofal cymdeithasol, dysgwyr a theuluoedd, mae mwy na 32,000 o gynlluniau datblygu unigol statudol. Mae’r cynlluniau hyn wedi’u datblygu trwy brosesau sy’n canolbwyntio ar anghenion a llais y dysgwr, gan wella mynediad at adnoddau arbenigol ac adeiladu ar bartneriaethau cydweithredol.

Beth sy’n gweithio’n dda?

Mae’r cyhoeddiad hwn wedi’i seilio ar dystiolaeth o werthusiad ffurfiannol pedair blynedd o weithredu’r system ADY, sef arolwg o safbwyntiau rhieni a gofalwyr o dros 1,600 o deuluoedd, canfyddiadau adolygiad fframwaith deddfwriaethol ADY ac adolygiadau thematig Estyn sy’n cydnabod hyblygrwydd ysgolion ac ymyriadau creadigol.

Mae’r gwerthusiad cynhwysfawr yn dangos cynnydd cadarnhaol, mae’r ysgolion yn creu amgylcheddau dysgu trawsnewidiol lle mae plant yn ffynnu. Mae plant yn adrodd bod ganddynt fynediad at dechnoleg gynorthwyol a mannau tawel sy’n lleihau’r rhwystrau ac yn gwella eu cyfleoedd i ddysgu.Mae rhieni yn adrodd am brofiadau cadarnhaol proses y cynlluniau datblygu unigol, gan werthfawrogi amserlenni a chyfleoedd clir i drafod anghenion eu plentyn.

Cymorth i ymarferwyr

Mae rhieni’n canmol y Cydlynwyr Anghenion Dysgu Ychwanegol a staff yr ysgol am eu gwaith eithriadol wrth gydnabod anghenion plant a darparu’r lefel gywir o gymorth.  Mae ysgolion yn llwyddo i ddarparu grwpiau llai, grwpiau anogaeth, a chyfleusterau addysgu arbenigol. Mae plant yn elwa ar amserlenni hyblyg, maint dosbarthiadau llai, a chymorth i gefnogi lles emosiynol trwy gael Cynorthwyydd Cymorth Llythrennedd Emosiynol.

Mae rhieni yn adrodd am welliannau mewn prosesau adnabod cynnar yn enwedig ar gyfer plant cyn-ysgol, ac yn nodi mai cryfder y system yw nad oes angen diagnosis meddygol cyn rhoi cymorth, ac felly mae plant yn cael y cymorth sydd ei angen arnynt yn gynt.

Edrych tua’r dyfodol

Bydd gwell cymorth cenedlaethol i ysgolion, colegau ac awdurdodau lleol yn helpu i wella cysondeb y ddarpariaeth, gan sicrhau cymorth teg waeth ble mae’r lleoliad.

Gan weithio gyda’r sector, mae Llywodraeth Cymru yn cymryd camau i leihau amseroedd aros ar gyfer asesiadau niwrowahaniaeth plant a chryfhau’r cydweithio rhwng gwasanaethau addysg, iechyd a gofal cymdeithasol fel bod teuluoedd yn cael y cymorth sydd ei angen arnynt.

Mae ymgynghoriad hefyd ar y gweill ar hyn o bryd ar newidiadau i ddata ADY, sy’n cynnwys data dysgwyr unigol, darpariaeth ADY a’r gwaith o gyflwyno’r system ADY, a gwybodaeth am y gweithlu. Daw’r ymgynghoriad i ben ar 3 Rhagfyr 2025.

Gan gydnabod yr angen am well gwybodaeth, bydd rhieni a gofalwyr yn gallu cael mynediad at yr wybodaeth ddiweddaraf cyn bo hir trwy becyn cymorth i rieni a gofalwyr a ddatblygwyd ar y cyd â theuluoedd sy’n cael ei lansio ym mis Tachwedd – a fydd yn cynnig gwybodaeth glir a hygyrch i lywio’r system ADY.

Read this post in English

‘Mae cymryd rhan yn y Prosiect ‘Lessons from Auschwitz’ wedi bod yn brofiad trawsnewidiol iawn i mi. Mae wedi newid y ffordd rwy’n gweld hanes, dynoliaeth, a’r ffordd rydyn ni’n ymwneud â’n gilydd heddiw.’ – myfyriwr o Ysgol Gyfun Gymraeg Plasmawr, Caerdydd.

Mae’r dyfyniad hwn yn cyfleu effaith y Prosiect ‘Lessons from Auschwitz’, a gyflwynwyd gan Ymddiriedolaeth Addysgol yr Holocost. Mae’r prosiect wedi’i gynllunio i helpu pobl ifanc i feithrin dealltwriaeth ddofn o’r Holocost a’i berthnasedd parhaus heddiw.

Ym mis Chwefror 2025, bu mwy na 150 o bobl ifanc o bob cwr o Gymru yn rhan o’r rhaglen drawsnewidiol hon trwy ymweld â Chofeb ac Amgueddfa Auschwitz-Birkenau yng Ngwlad Pwyl. Mae’r prosiect bellach ar agor ar gyfer ceisiadau ar gyfer blwyddyn academaidd 2025–26 ac mae’n croesawu’r holl ysgolion a gynhelir sydd â darpariaeth ôl-16 a cholegau addysg bellach yng Nghymru. Gall y myfyrwyr fod yn astudio unrhyw bwnc.

Mae’r rhaglen yn cynnwys pedair elfen allweddol:

• Seminar ymgyfarwyddo sy’n cael ei gynnal yng Nghaerdydd lle mae myfyrwyr yn dysgu am yr Holocost a bywyd Iddewig yn Ewrop cyn y rhyfel, yn cwrdd â goroeswr yr Holocost a chlywed am ei brofiadau, ac yn paratoi ar gyfer yr ymweliad â Gwlad Pwyl.

• Ymweliad undydd ag Auschwitz-Birkenau yng Ngwlad Pwyl, gan gynnwys teithiau tywys o Auschwitz I ac Auschwitz II (Birkenau).  Ar yr ymweliad, bydd myfyrwyr yn ystyried ac yn myfyrio ar yr effaith barhaol a gafodd yr Holocost ar fywydau unigolion a chymunedau Iddewig ledled Ewrop.

• Seminar dilynol a gynhelir ar-lein lle mae myfyrwyr yn trafod eu myfyrdodau o’r ymweliad â Gwlad Pwyl ac yn ystyried perthnasedd parhaus yr Holocost yng nghyd-destun gwrthsemitiaeth a hiliaeth heddiw. Mae myfyrwyr hefyd yn dechrau cynllunio ar gyfer cam olaf y rhaglen, eu ‘Camau Nesaf’.

• Y cam olaf lle mae myfyrwyr, fel rhan o’u ‘Camau Nesaf’, yn rhannu’r hyn maent wedi’i ddysgu gydag eraill yn eu hysgol, coleg neu gymuned. Y myfyrwyr sy’n dewis sut y maent yn dymuno gwneud hyn. Er enghraifft, gallent arwain cynulliadau/gwasanaethau ysgol, trefnu arddangosfeydd neu ysgrifennu blogiau neu erthyglau i roi ychydig enghreifftiau.

Mae’r prosiect yn annog myfyrwyr i fyfyrio ar y gorffennol a meddwl yn feirniadol am sut y gallant gyfrannu at gymdeithas fwy cynhwysol a pharchus, gan greu newid parhaol sy’n ymestyn ymhell y tu hwnt i’w profiad addysgol.

Mae’r Prosiect ‘Lessons from Auschwitz’ yn cael ei gefnogi gan Lywodraeth Cymru, sy’n golygu mai dim ond £59 y myfyriwr yw’r gost. Gall ysgolion a cholegau wneud cais am le i ddau fyfyriwr, a rhoddir blaenoriaeth i sefydliadau nad ydynt wedi cymryd rhan o’r blaen. Mae cymorthdaliadau teithio hefyd ar gael i sicrhau bod y prosiect yn hygyrch.

 Am ragor o wybodaeth ac i gadw lle, ewch i wefan Ymddiriedolaeth Addysgol yr Holocost.

Read this post in English

Ry’ ni eisiau clywed eich barn

Rydym ni’n datblygu Cynllun Strategol ar gyfer y Gweithlu Addysg Strategol a fydd yn nodi sut y byddwn yn cefnogi athrawon, arweinwyr, cynorthwywyr addysgu a gweithwyr proffesiynol sy’n cefnogi dysgwyr yn ein hysgolion yn y blynyddoedd i ddod. Mae Ysgrifennydd y Cabinet dros Addysg wedi nodi y bydd y cynllun yn canolbwyntio ar bedwar maes allweddol:

• Cefnogi ein gweithlu i sicrhau addysgu a dysgu o safon i wella deilliannau i ddysgwyr
• Mynd i’r afael â materion llwyth gwaith
• Ymateb i heriau newydd i weithlu’r ysgol a sicrhau mynediad at gymorth drwy weithlu arbenigol
• Sicrhau bod addysgu, arweinyddiaeth a swyddi staff cymorth yn parhau i fod yn llwybrau gyrfa deniadol

Bydd llesiant staff yn ystyriaeth allweddol ym mhob un o’r pedwar maes. 

Gallwch ddarllen mwy yma: Datganiad Ysgrifenedig: Cynllun Strategol ar gyfer y Gweithlu Addysg (3 Medi 2025) | LLYW.CYMRU

Dyma eich cyfle i drafod eich blaenoriaethau a’r heriau rydych chi’n eu hwynebu yn eich gwaith o ddydd i ddydd fel ymarferwyr i’n helpu i lunio’r camau y byddwn yn eu cymryd gyda’n partneriaid allweddol.

Gallwch gofrestru i fynychu un o’r sesiynau ar-lein yma: https://www.smartsurvey.co.uk/s/5EQQ01/?lang=1083308

Os na allwch fynychu sesiwn ar-lein, rydym yn dal i fod eisiau clywed gennych.

Byddwn yn rhannu arolwg byr ar ôl hanner tymor bydd yn gofyn am eich barn ar eich lles, eich llwyth gwaith, y gefnogaeth sydd ar gael i chi a’ch meddyliau am yr hyn a allai newid. Dewch yn ôl i’r dudalen hon, tanysgrifiwch i Dysg neu dilynwch ein sianeli cyfryngau cymdeithasol.

---

Read this post in English

Fel un o’r egwyddorion cynnydd gorfodol, mae cynyddu dysgu effeithiol yn hanfodol i ddatgloi potensial Cwricwlwm Cymru; mae’n rhan ganolog o’r canllawiau dysgu 14 i 16. Pan fyddwn yn addysgu pobl ifanc i ddysgu’n fwy effeithiol, gallwn ryddhau eu gallu i ddysgu, gwneud cynnydd a chyflawni eu potensial.

Diolch i staff Ysgol Dyffryn Conwy, Ysgol Caer Elen ac Ysgol Gyfun Gymraeg Llangynwyd a roddodd eu hamser a’u hymrwymiad i ganiatáu i ni ddatblygu’r astudiaethau achos hyn a rhannu eu profiad gwerthfawr nhw o ran ymgorffori dysgu effeithiol.

Cymerwch gip ar sut mae’r tair ysgol uwchradd hyn o bob cwr o Gymru yn datblygu dull ysgol gyfan o ymgorffori dysgu effeithiol yn eu hysgolion:

Mae’r ysgolion yn sôn am:

• eu gweledigaeth, pam y gwnaethant ddewis y dull dysgu effeithiol, a pham ei fod yn flaenoriaeth iddyn nhw.

• eu ffocws ar gyfleoedd dysgu proffesiynol i’r rhai sy’n ymwneud â gweithredu hyn. Roedd yn help o ran deall eu taith, unrhyw heriau a wynebwyd, a’r manteision yn y pen draw.

• sut maen nhw wedi mynd i’r afael ag amserlenni i ddarparu ar gyfer y sesiynau hyn.

• sut maen nhw’n trafod dysgu effeithiolrwydd gyda rhieni a gofalwyr a sut mae’n rhan werthfawr o’r hyn sy’n cael ei addysgu.

Os ydych yn cael eich ysbrydoli gan yr enghreifftiau hyn, rydym wedi rhannu set o ddeunyddiau i’w treialu yn ddiweddar i ymgorffori dysgu effeithiol mewn ysgolion ledled Cymru a rhoi hyfforddiant arno.

Wedi’u creu gan Dr James Mannion, mae’r deunyddiau hyn yn rhad ac am ddim i’w defnyddio a’u profi mewn ysgolion fel y dymunwch. Gallwn ailanfon y ddolen i’r deunyddiau hyn os cysylltwch â dysgu.14-16.learning@llyw.cymru.

Byddwn yn cysylltu ag ysgolion sy’n cymryd rhan yn y prosiect hwn yn yr Hydref i glywed eu barn am y deunyddiau, er mwyn helpu i lywio’r gwaith o gynllunio a chyhoeddi’r fersiynau terfynol.

Read this post in English

Mae’n bleser gennym gyhoeddi prosiect ymchwil newydd pwysig sy’n gwerthuso’r polisïau sy’n cefnogi Addysg Gychwynnol Athrawon yng Nghymru. Bydd y gwerthusiad hwn yn archwilio pa mor effeithiol y mae ein polisïau presennol yn cefnogi hyfforddiant athrawon ledled y wlad, gan gydnabod rôl hanfodol AGA fel y cam cyntaf yn nhaith dysgu proffesiynol pob athro yng Nghymru. Alma Economics yw’r cynigydd llwyddiannus, ac mae gwaith eisoes wedi dechrau i nodi cwmpas y prosiect ymchwil arwyddocaol hwn.

Beth fydd y gwaith ymchwil hwn yn mynd ati i’w archwilio?

Bydd y gwerthusiad yn canolbwyntio ar bolisïau a deddfwriaeth Cymru sy’n cefnogi ein system AGA, ac yn darparu tystiolaeth a fydd yn cynorthwyo Llywodraeth Cymru i ddeall rhagor am y canlynol:

• Sut mae diwygiadau polisi AGA wedi gwella’r ddarpariaeth ar gyfer hyfforddiant athrawon
• Effaith diwygiadau addysg ehangach ar addysg athrawon
• Effeithiolrwydd cynlluniau cymhelliant wrth recriwtio athrawon dan hyfforddiant
• Nodi’r hyn sy’n gweithio’n dda yn sector AGA
• Deall y rhwystrau rhag gwella
• Datblygu argymhellion ar gyfer gwella addysg athrawon

Ni fydd yr ymchwil yn gwerthuso rhaglenni neu bartneriaethau AGA penodol ond yn hytrach yn edrych ar y fframwaith polisi ar draws y system gyfan.

Pam bod hyn yn bwysig nawr

Mae wedi bod yn 10 mlynedd ers cyhoeddi adroddiad dylanwadol yr Athro Ffyrling “Addysgu Athrawon Yfory”. Ers hynny, mae Cymru wedi rhoi nifer o ddiwygiadau addysg ar waith, gan gynnwys Cwricwlwm Cymru, Deddf ADA, a Chymraeg 2050.

Yn dilyn y pandemig, rowndiau achredu wedi’u cwblhau, a monitro parhaus, nawr yw’r amser perffaith i asesu ein cynnydd a nodi’r gwelliannau sy’n angenrheidiol i sicrhau bod ein system AGA yn darparu’r sylfaen orau bosibl i athrawon Cymru.

Pwy sy’n rhan o hyn?

Mae’r ymchwil wedi cael ei arwain gan grŵp llywio rhanddeiliaid gyda chynrychiolwyr o’r canlynol:

• Cyngor y Gweithlu Addysg
• Estyn
• Partneriaethau AGA
• Bwrdd Achredu Addysg Athrawon
• Llywodraeth Cymru
• Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru

Bydd y grŵp hwn yn gweithio gydag Alma Economics gydol y broses ymchwil i sicrhau bod y gwaith yn darparu dirnadaethau gwerthfawr i’r sector.

Cymryd rhan

Os yw’ch ysgol yn ymwneud ag AGA, efallai y gofynnir i chi gymryd rhan yn y gwaith ymchwil hwn. Bydd hyd yn oed ysgolion nad ydynt yn ymwneud ag AGA ar hyn o bryd yn cael eu gwahodd i rannu eu barn ar system hyfforddi athrawon Cymru.

Byddwn yn darparu diweddariadau rheolaidd ar y gwaith ymchwil hwn trwy Dysg.

Disgwylir i’r adroddiad terfynol gael ei gyhoeddi ym mis Mawrth 2026.

Cefnogi dyfodol addysg Cymru

Mae Addysg Gychwynnol Athrawon o ansawdd uchel yn hanfodol i sicrhau addysg ardderchog i bob plentyn a pherson ifanc yng Nghymru. Bydd y gwaith ymchwil hwn yn ein helpu i ddeall sut y gall ein polisïau gefnogi’n well recriwtio, datblygu a rhoi cefnogaeth barhaus i athrawon dan hyfforddiant wrth iddynt gychwyn eu taith broffesiynol.

Read this post in English

Gan ddechrau ym mis Medi 2025, mae Cymru yn ailwampio sut mae athrawon a staff y sector addysg yn datblygu eu sgiliau. Bydd Corff Addysg Cenedlaethol newydd ar gyfer Dysgu Proffesiynol ac Arweinyddiaeth yng Nghymru yn dwyn dysgu proffesiynol ledled y wlad ynghyd. Nod y dull hwn yw creu system unedig sy’n darparu cymorth cyson ar gyfer gwella canlyniadau dysgu.

Yn ystod cyfnod trosi ei flwyddyn gyntaf, bydd y sefydliad yn cymryd cyfrifoldeb am raglenni cenedlaethol mewn meysydd fel llythrennedd, rhifedd a lles, ochr yn ochr â chymorth i arweinwyr.

Bydd gwaith a gallu’r corff yn datblygu yn unol â thair thema allweddol: Gweledigaeth ac Arweinyddiaeth; Cwricwlwm ac Addysgu; a Lles a Chynhwysiant, a bydd yn darparu cyfleoedd o ansawdd uchel yn y Gymraeg a’r Saesneg.

Bydd hefyd yn ysgwyddo cyfrifoldebau a reolwyd yn flaenorol gan yr Academi Genedlaethol ar gyfer Arweinyddiaeth Addysgol (NAEL) a’r consortia rhanbarthol, gan gynnwys cefnogi cynorthwywyr addysgu.

Gyda tua 25 aelod yn y tîm a chyllideb gychwynnol o £6m, ac yn codi wrth i’r corff gymryd cyfrifoldeb am feysydd pellach, bydd y sefydliad newydd hwn yn gweithio ochr yn ochr â Llywodraeth Cymru ar bolisi, ag Estyn ar ganfyddiadau arolygu a materion cenedlaethol sy’n dod i’r amlwg, ac ag awdurdodau lleol a fydd yn canolbwyntio ar ddarparu hyfforddiant wedi’i deilwra i fynd i’r afael ag anghenion penodol ysgolion drwy fodelau trosglwyddo o ysgol i ysgol. 

Mae’r ad-drefnu hwn yn cynrychioli newid sylweddol tuag at ddull symlach a chyson o ddatblygiad proffesiynol ar gyfer addysg yng Nghymru – sydd â’r nod yn y pen draw o gefnogi addysgwyr yn well a gwella canlyniadau i ddysgwyr ledled Cymru.

Dilynwch yr wybodaeth ddiweddaraf am yr hyn sy’n digwydd fel rhan o’r Rhaglen Bartneriaeth Gwella Ysgolion:

• Rhoi athrawon wrth galon y gwaith o wella ysgolion: Beth mae’r dull partneriaeth newydd yn ei olygu i chi? | Addysg Cymru
  
• Bwrdd y Rhaglen Bartneriaeth Gwella Ysgolion

Read this post in English

Cefnogi eich taith gydag adnoddau ymarferol ar gyfer cynllunio eich cwricwlwm

Trwy ymgorffori’r adnoddau hyn yn eich prosesau cynllunio, gallwch greu profiadau dysgu i’ch dysgwyr sy’n bwrpasol, rhyng-gysylltiedig ac ystyrlon – i gyd wrth leihau’r llwyth gwaith cynllunio trwy fframweithiau a phrosesau cliriach.

Darllen mwy