Addysg Cymru

Read this post in English

Roeddwn yn meddwl y gallai fod yn ddefnyddiol rhoi’r wybodaeth ddiweddaraf i chi am ein cynlluniau ar gyfer Anghenion Dysgu Ychwanegol (ADY) yng Nghymru, yng ngoleuni datblygiadau diweddar yn y Senedd.

Roeddwn yn falch iawn yn gynharach yr wythnos hon o gadarnhau buddsoddiad ychwanegol o £60 miliwn mewn ADY yn ystod y flwyddyn ariannol hon, yn dilyn pasio ein cyllideb atodol.

Mae hyn yn cynnwys £56 miliwn ar gyfer ysgolion ac awdurdodau lleol – y mwyafrif helaeth yn mynd yn uniongyrchol i ysgolion – a £2.5 miliwn ar gyfer addysg bellach. Bwriedir i’r cyllid ychwanegol helpu i leddfu’r pwysau ariannol a gweithredol heb oedi, sefydlogi’r gweithlu a’r ddarpariaeth leol, a chryfhau’r cymorth sydd ar gael i ddysgwyr.

Rwy’n ddiolchgar i’n partneriaid gwleidyddol ac i gydweithwyr yn yr undebau llafur am y trafodaethau adeiladol, ac yn falch ein bod, drwy gydweithio, wedi llwyddo i sicrhau rhagor o gyllid i gefnogi plant a phobl ifanc ag anghenion dysgu ychwanegol.

Ar ôl dod i’r llywodraeth, cawsom wybod bod ein gwasanaethau cyhoeddus yn wynebu pwysau difrifol yn ystod y flwyddyn 2026-27, gyda’r GIG yn unig yn wynebu diffyg net o dros £300 miliwn. Mae hyn wedi arwain at wneud penderfyniadau anodd ar draws ein portffolio.

Fodd bynnag, rwy’n cydnabod na fydd cyllid yn unig yn trawsnewid profiadau dysgwyr yn y tymor hwy, ac mae’n amlwg bod angen dull mwy cynaliadwy o gefnogi ADY.

Mae ysgolion ac awdurdodau lleol yn ymateb i alw cynyddol ac anghenion sy’n dod yn fwyfwy cymhleth. Nid yw capasiti lleoliadau addysg na mynediad at arbenigedd yn gyson ledled Cymru, ac nid yw addysg, iechyd a gwasanaethau eraill bob amser yn cydweithio mor effeithiol nac mor gynnar ag y dylent.

Mae hon yn bwynt sy’n cael ei chodi dro ar ôl tro yn ystod fy ymweliadau ag ysgolion, ac rwyf am eich sicrhau fy mod yn gwneud popeth o fewn fy ngallu i greu mwy o gydlyniad ar draws ein system ac, wrth wneud hynny, i wneud bywyd yn haws i athrawon, arweinwyr a staff cymorth.

Yn y tymor byr, rydym yn cymryd camau ymarferol i wella’r cymorth sydd ar gael i ddysgwyr a’r rhwydweithiau sy’n eu cefnogi.

Rydym yn cryfhau’r trefniadau ar gyfer plant a phobl ifanc sydd ag anghenion gofal iechyd drwy ddatblygu canllawiau integredig newydd, a gaiff eu cyd-greu gan bartneriaid iechyd ac addysg. Bwriedir i hyn ddarparu mwy o eglurder a chysondeb wrth gefnogi dysgwyr ag anghenion gofal iechyd mewn lleoliadau addysg.

Rydym yn buddsoddi mewn datblygu’r gweithlu drwy ddysgu proffesiynol cenedlaethol a hyfforddiant a ddarperir drwy Dysgu, gan feithrin sgiliau a hyder ymarferwyr a chryfhau rôl arweiniol strategol CADYau wrth wreiddio arfer cynhwysol a gwella deilliannau i ddysgwyr.

Rydym hefyd yn cryfhau ein sail dystiolaeth. Mae Estyn yn cynnal adolygiad thematig o ganolfannau adnoddau arbenigol awdurdodau lleol, a fydd yn ein helpu i ddeall yn well sut y caiff darpariaeth arbenigol o fewn y brif ffrwd ei darparu ledled Cymru.

Rydym hefyd yn parhau i wella darpariaeth ADY cyfrwng Cymraeg drwy adeiladu capasiti a gwella mynediad at gymorth amserol yn Gymraeg.

Ochr yn ochr â’r camau hyn, rydym wedi cyhoeddi ein Cynllun Llythrennedd a Rhifedd Sylfaenol ac yn symud ymlaen yn gyflym i weithredu ei gamau gweithredu. Mae llythrennedd a rhifedd yn darparu’r sylfeini hanfodol ar gyfer cael mynediad at y cwricwlwm ehangach, ac mae’n bwysig bod pob dysgwr, waeth beth fo’i gefndir, yn cael ei annog i ddatblygu ei sgiliau mewn ffordd sy’n gweddu orau i’w anghenion unigol.

Fy uchelgais yw adeiladu system addysg wirioneddol gynhwysol yng Nghymru. System sy’n seiliedig ar yr un disgwyliadau uchel ar gyfer pob dysgwr, sy’n nodi ac yn goresgyn rhwystrau i gyfranogiad, ymgysylltu a chyrhaeddiad. System sy’n cydnabod y gwerth y mae pob dysgwr yn ei gyfrannu. System sy’n canolbwyntio ar yr hyn y gall dysgwyr ei wneud, nid ar yr hyn na allant ei wneud.

Felly, rwy’n cynnig ein bod yn gweithio gyda’n gilydd, gyda dysgwyr, ysgolion, awdurdodau lleol, teuluoedd, iechyd a phartneriaid ehangach, i symud tuag at ddull cenedlaethol cyson o addysg gynhwysol yng Nghymru.

Bydd y gwaith hwn yn adeiladu ar yr hyn sy’n digwydd eisoes ledled Cymru. Yn ystod fy ymweliadau ag ysgolion a lleoliadau, rwyf wedi gweld drosof fy hun yr ymrwymiad, yr arbenigedd a’r arloesedd sydd eisoes yn llywio cefnogaeth i ddysgwyr, ac mae’n bwysig ein bod yn dysgu o’r arferion da sydd eisoes yn bodoli.

Bydd y model hwn yn ceisio cryfhau gallu’r brif ffrwd, cefnogi cymorth cynharach a mynediad amserol at arbenigedd arbenigol, gwella cydweithio rhwng addysg, iechyd a gwasanaethau ehangach, ac egluro sut y dylai darpariaeth prif ffrwd, arbenigol ac amgen gydweithio fel continwwm cydlynol o gymorth.

Bydd y gwaith hwn yn cynnwys:

• Cytuno ar fodel, egwyddorion a disgwyliadau cenedlaethol cyffredin ar gyfer addysg gynhwysol yng Nghymru.
• Adeiladu sail dystiolaeth y cytunwyd arni ynghylch anghenion dysgwyr, y ddarpariaeth bresennol, capasiti, y gweithlu, costau a newid demograffig.
• Asesu pa mor barod yw’r system ar gyfer newid a nodi’r rhwystrau, yr elfennau galluogi a’r gofynion pontio lleol.
• Datblygu dull pontio realistig, fesul cam ac wedi’i gostio, sy’n adlewyrchu amgylchiadau lleol ac sy’n llywio penderfyniadau gweinidogol a chyllidebol yn y dyfodol.

Dros y misoedd nesaf, bydd fy swyddogion yn gweithio gyda’n holl bartneriaid i fwrw’r gwaith hwn ymlaen, a byddaf yn amlinellu ein dull arfaethedig yn ystod yr wythnosau nesaf.

Rwy’n gweld hyn fel cyfle i edrych y tu hwnt i’r pwysau uniongyrchol ac adeiladu system addysg gryfach, fwy cynhwysol a mwy cynaliadwy: un sy’n gwella deilliannau i blant a phobl ifanc, yn cryfhau hyder teuluoedd ac ymarferwyr, ac yn gwneud defnydd gwell ar y cyd o arbenigedd, darpariaeth ac adnoddau.

Yn anad dim, rhaid i gynhwysiant fod yr edefyn aur sy’n rhedeg drwy’r system addysg, gan lywio’r ffordd y caiff addysg ei chynllunio a’i darparu. Nid yw’n ychwanegiad at y gwaith nac yn ddull sy’n eistedd ochr yn ochr â gwaith arall. Cynhwysiant yw ein prif gyfrifoldeb; mae’n gyfrifoldeb craidd i bawb.

Mae hynny’n golygu bod gan ysgolion a lleoliadau’r sgiliau, y gallu a’r cymorth i ymateb yn effeithiol i ystod eang o anghenion. Mae hefyd yn golygu bod dysgwyr yn gallu cael mynediad at arbenigedd a darpariaeth arbenigol pan fydd angen hynny arnynt.

Ffrindiau, rydym wedi ategu ein hymrwymiad i ADY drwy fuddsoddiad sylweddol, ac rydym yn gosod y sylfeini ar gyfer newid mwy sylfaenol a pharhaol. Ond dim ond megis dechrau’r daith tuag at drawsnewid yw hyn.

Read this post in English

Wrth inni gyrraedd hanner tymor, hoffwn gymryd y cyfle i ddiolch i chi am bopeth rydych yn ei wneud i gefnogi plant a phobl ifanc ledled Cymru. Hoffwn hefyd rannu diweddariad ar y cynnydd rydym wedi’i wneud y tymor hwn a’r gwaith sydd o’n blaenau wrth inni barhau i weithio gyda’n gilydd i gryfhau addysg yng Nghymru.

Fel Llywodraeth, rydym wedi gwneud addysg yn flaenoriaeth oherwydd gwyddom fod llwyddiant Cymru yn dibynnu ar lwyddiant ein dysgwyr. Wrth galon hynny mae llythrennedd a rhifedd, y sylfeini sy’n galluogi plant a phobl ifanc i wneud cynnydd a chyflawni eu potensial.

Mae llythrennedd a rhifedd wrth wraidd y Cwricwlwm i Gymru. Nhw yw’r sylfeini sy’n galluogi dysgwyr i wneud cynnydd ar draws eu dysgu, mewn bywyd a gwaith ac a fydd yn parhau i fod yn ganolog i’n hymdrechion i godi safonau.

 Cyn diwedd y tymor diwethaf, ysgrifennais at bob pennaeth yn amlinellu ein dull o godi safonau trwy gefnogaeth gryfach i ysgolion, ymrwymiad o’r newydd i fireinio’r cwricwlwm a ffocws cliriach ar fesur cynnydd.

Ers hynny, rydym wedi bod yn bwrw ymlaen â’r gwaith o gyflawni’r ymrwymiadau hynny. Mae’r Cynllun Llythrennedd a Rhifedd Sylfaenol yn gam pwysig ar y daith hon, gan ddod â’r system at ei gilydd o amgylch nod cyffredin: sicrhau bod pob plentyn a pherson ifanc yn datblygu’r sgiliau sydd eu hangen arnynt i lwyddo.

Rydym yn gwybod bod angen sylw brys ar rai meysydd, ac felly roeddwn yn hynod falch o gynnal fy Mwrdd Cyflenwi Gweinidogol cyntaf yn gynharach yr wythnos hon, gan ddod â phartneriaid addysg o bob cwr o Gymru ynghyd i roi ein Cynllun Llythrennedd a Rhifedd ar waith. Ynghyd â’r Grŵp Cynghori Gweinidogol ar gyfer Penaethiaid a’n partneriaid cymdeithasol, byddwn  yn adeiladu cydlyniant ar draws y system.

Ymgynghoriad ar ganllawiau llythrennedd yn dechrau

Heddiw, rydym yn lansio’r ymgynghoriad ar ein canllawiau Cynnydd Llythrennedd newydd ar gyfer dysgwyr 3 i 16 oed. Mae hyn yn ymwneud â rhoi’r eglurder rydych chi wedi dweud wrthyf dro ar ôl tro, ei fod ei eisiau a’i angen arnoch.

Mae ymarferwyr ac arweinwyr yn ganolog i’r gwaith hwn. Bydd eich barn ar yr hyn sy’n gweithio mewn ystafelloedd dosbarth ac ysgolion yn ein helpu i ddatblygu canllawiau sy’n glir, ymarferol ac effeithiol. Rwy’n annog pawb sy’n gweithio ym maes addysg i gymryd rhan a helpu i lunio’r canllawiau terfynol, sydd wedi’u cynllunio i ategu’r canllawiau cwricwlwm presennol a gwneud disgwyliadau cliriach ar gyfer dysgu llythrennedd. 

Yn yr un modd, ar ôl hanner tymor byddwn yn cyhoeddi’r ymgynghoriad ar fanylion rhifedd ychwanegol ac yna, cyn y Nadolig, bydd CAL:ON yn cyhoeddi ei Ganllaw i Ffoneg i Ysgolion yng Nghymru, a fydd yn cefnogi athrawon i gyflwyno rhaglenni ffoneg yn gywir ac yn effeithiol.

Rydym hefyd wedi dechrau datblygu asesiadau sylfaenol newydd, a fydd yn ein helpu i ddeall cryfderau ac anghenion pob plentyn o ddechrau eu taith addysgol. Y nod yw sicrhau bod dysgwyr yn cael y gefnogaeth gywir ar yr adeg gywir i wneud cynnydd a chyflawni eu potensial.

Llunio dyfodol Cymru: Un system gysylltiedig i bob dysgwr

Ar ôl hanner tymor, rwy’n edrych ymlaen at ddod â phenaethiaid at ei gilydd yn ein cynhadledd ym mis Tachwedd, i edrych ar sut rydym yn adeiladu system addysg wirioneddol gysylltiedig sy’n gweithio i bob dysgwr yng Nghymru.

Bydd hwn yn gyfle i drafod y  gwaith a fydd yn digwydd ar yr adolygiad i gryfhau Cwricwlwm i Gymru, yn ogystal â sut y gallwn adeiladu model mwy cynaliadwy ar gyfer darpariaeth a chymorth Addysg Anghenion Ychwanegol.

Mae eich profiad, eich mewnwelediad a’ch dealltwriaeth o fywyd bob dydd mewn ysgolion yn hanfodol i’r gwaith hwn. Wrth inni lunio gweledigaeth hirdymor ar gyfer addysg yng Nghymru, mae’n bwysig bod y penderfyniadau a wnawn yn cael eu llywio gan realiti’r ystafell ddosbarth.

Gweithio law yn llaw

Mae llawer eisoes ar waith, ac mae llawer mwy i’w wneud. Rwy’n gwybod bod heriau gwirioneddol o’n blaenau ac y bydd angen i ni wneud penderfyniadau anodd ar adegau.

Mae Cymru yn genedl addysgol falch, gyda gweithlu medrus, ymroddedig ac angerddol, a chymunedau sy’n deall y grym sydd gan addysg i newid bywydau.

Mae’r cynllun rydym wedi’u cyhoeddi, yr ymgynghoriadau rydym yn eu lansio a’r gwaith rydym yn ei yrru ymlaen ar draws y system yn bwysig. Ond yn y pen draw, pobl sy’n gwneud y gwahaniaeth. Chi sy’n troi uchelgais yn weithredu, polisi yn ymarfer, a chefnogaeth yn gynnydd i ddysgwyr mewn ysgolion a lleoliadau ledled Cymru.

Edrychaf ymlaen at barhau i wrando arnoch a dysgu gennych wrth i’n cynlluniau ddatblygu.

Diolch o galon

Read this post in English

Ar 27 Hydref, byddwn yn lansio platfform newydd Hwb, gan roi profiad digidol wedi’i ailwampio a’i gynllunio i’w gwneud hi’n haws nag erioed i ymarferwyr a dysgwyr ledled Cymru gael gafael ar yr offer, yr adnoddau a’r gwasanaethau y maent yn eu defnyddio bob dydd.

Mae’r platfform newydd yn cynrychioli’r cam nesaf yn esblygiad Hwb. Wedi’i greu o amgylch anghenion defnyddwyr ac wedi’i dywys gan adborth o bob rhan o’r gymuned addysg, mae’n rhoi profiad mwy modern, greddfol a hygyrch wrth barhau i gynnig y cynnwys a’r gwasanaethau y gall ysgolion ymddiried ynddynt ac y maent yn dibynnu arnynt.

Wedi’i gynllunio gyda defnyddwyr mewn golwg

P’un ai ydych chi’n chwilio am adnoddau addysgu, eisiau defnyddio offer digidol, yn archwilio cyfleoedd dysgu proffesiynol neu’n cadw i fyny â’r newyddion a’r canllawiau addysg diweddaraf, mae platfform newydd Hwb wedi’i gynllunio i’ch helpu i ddod o hyd i’r hyn sydd ei angen arnoch yn gyflym ac yn hawdd.

• Dyluniad glanach, mwy modern.
• Gwell swyddogaethau llywio a chwilio.
• Profiad mwy cyson ar draws dyfeisiau.
• Nodweddion hygyrchedd gwell.
• Mynediad cyflymach i’r cynnwys a’r gwasanaethau a ddefnyddir amlaf gan ysgolion ac ymarferwyr.

Y canlyniad yw platfform sy’n teimlo’n fwy greddfol, gan helpu defnyddwyr i dreulio llai o amser yn chwilio a mwy o amser yn canolbwyntio ar addysgu a dysgu.

Beth mae hyn yn ei olygu i ysgolion

Ni fydd lansiad y platfform newydd yn effeithio ar fynediad at wasanaethau craidd Hwb. Bydd defnyddwyr yn parhau i elwa o’r ystod eang o offer, adnoddau a chymorth sydd ar gael drwy Hwb, ond drwy brofiad ar-lein sydd wedi’i wella’n sylweddol.

Mae’r cynnwys a’r adnoddau presennol yn cael eu trosglwyddo’n ofalus i sicrhau parhad i ddefnyddwyr, tra bod gweithgarwch helaeth i brofi a sicrhau ansawdd y platfform yn helpu i sicrhau trosglwyddiad llyfn.

Gweithio gyda’n gilydd

Dros y misoedd diwethaf, mae timau ar draws Llywodraeth Cymru a sefydliadau partner wedi bod yn gweithio gyda’i gilydd i ddatblygu, profi a pharatoi’r platfform newydd ar gyfer ei lansio. Mae hyn wedi cynnwys datblygu technegol, sicrwydd diogelwch, mudo cynnwys, adolygiadau hygyrchedd a phrofi helaeth gan ddefnyddwyr.

Ochr yn ochr â’r gwaith hwn, cyflwynwyd rhaglen gyfathrebu gynhwysfawr ar draws y sector addysg. Mae ysgolion, awdurdodau lleol a rhanddeiliaid allweddol wedi derbyn diweddariadau drwy sianeli newyddion Hwb, sesiynau briffio rhanddeiliaid, cyfarfodydd rhwydwaith a chyfathrebu uniongyrchol i helpu i sicrhau bod pawb yn barod ar gyfer y newid.

Mae’r adborth wedi bod yn gadarnhaol gydag un pennaeth yn dweud “Llawer gwell, llawer cliriach, rwy’n dychmygu bod angen llai o sgrolio wrth lywio.” Tra ychwanegodd un arall, “Rwy’n credu ei fod yn welliant ar y presennol ond nid yw’n wahanol iawn (sy’n beth da).” Mae adborth gan awdurdodau lleol hefyd wedi bod yn gadarnhaol: “Mae’n haws gweld a dod o hyd i’r pethau sy’n bwysig i athrawon.”

Edrych ymlaen

Mae’r platfform Hwb newydd yn fwy nag ailwampiad gweledol. Mae’n cynnig sylfaen gryfach ar gyfer gwelliannau ac arloesiadau yn y dyfodol, gan helpu i sicrhau bod Hwb yn parhau i ddiwallu anghenion dysgwyr ac ymarferwyr ledled Cymru.

Mae’n gyffrous gallu rhannu’r platfform newydd gyda chi ac edrychwn ymlaen at groesawu defnyddwyr i’r genhedlaeth nesaf o Hwb ar 27 Hydref.

Bydd diweddariadau pellach yn cael eu rhannu trwy Hwb wrth i ni symud yn agosach at y dyddiad lansio.

Read this post in English

Gwyddom fod dewis y llwybr dysgu cywir rhwng 14 ac 16 oed yn gam pwysig i ddysgwyr a’u teuluoedd. I gefnogi hyn, rydym wedi datblygu dau fideo byr, hygyrch ar gyfer rhieni/gofalwyr a dysgwyr sy’n esbonio’r hawl i ddysgu 14 i 16 a’r canllawiau ategol.

Mae’r fideos yn nodi beth mae’r hawl i ddysgu yn ei olygu’n ymarferol, y cyfleoedd sydd ar gael i bobl ifanc, a sut mae ysgolion yn cynnig profiad dysgu eang a chytbwys. Maent wedi’u cynllunio i wneud y canllawiau yn haws eu deall, gan ddefnyddio iaith glir sy’n cyd-fynd â’r canllawiau llawn.

Ein nod yw helpu rhieni, gofalwyr a dysgwyr i deimlo’n hyderus am yr opsiynau sydd ar gael, deall beth y gallant ei ddisgwyl o’u hysgol neu leoliad, a gwybod ble i fynd am ragor o wybodaeth.

Rydym yn annog ysgolion, partneriaid a theuluoedd i wneud defnydd o’r fideos hyn, i ysgogi trafodaethau agored ynghylch opsiynau a llwybrau i ddysgwyr, yn enwedig wrth i ddysgwyr ddechrau gwneud eu dewisiadau. Trwy wella dealltwriaeth o’r hawl i ddysgu 14 i 16, gallwn gefnogi dewisiadau gwybodus a chanlyniadau cadarnhaol i bob dysgwr yn y cam hanfodol hwn o’u haddysg.

Read this post in English

Un o bleserau mawr bywyd gweinidog addysg yw ymweld ag ysgolion – cwrdd â dysgwyr, arweinwyr, athrawon, cynorthwywyr addysgu a’r holl bobl anhygoel sy’n rhan o gymuned glos ein hysgolion. Dyna pam rwy wedi ymrwymo i ymweld ag ysgol bob wythnos tra mod i yn y swydd.

Ers dod yn Weinidog ym mis Mai, rwy wedi ymweld ag ysgolion o Ynys Môn i Dorfaen a beth sy’n fy nharo dro ar ôl tro yw’r holl waith sy’n digwydd, nid yn unig i addysgu ein plant,  ond y cyfraniad ehangach hefyd – o fwyd a hwyl i’r ymdrech wirioneddol i sicrhau bod pob dysgwr yn teimlo eu bod yn perthyn.

Rwy’n edrych ymlaen at gwrdd â mwy ohonoch yn yr Hydref, wrth ymweld â’n hysgolion, ac mewn cynhadledd prifathrawon sy’n cael ei drefnu wedi hanner tymor – dyddiad i’w gadarnhau yn fuan.

Rwy’n falch ein bod ni wedi cyflawni’r hyn a ddwedon ni y bydden ni’n ei wneud yn ein 100 diwrnod cyntaf fel Llywodraeth.

Fe gyhoeddon ni gynnydd yn y cymhellion i ddenu darpar athrawon, ymrwymo i gyflwyno prydau ysgol am ddim mewn ysgolion uwchradd i deuluoedd ar gredyd cynhwysol, a datblygu canllawiau statudol cenedlaethol i gyfyngu ar ffonau symudol mewn ysgolion, a byddwn yn cynnal ymgynghoriad ar y canllawiau y tymor hwn.

Roedd yr haf hefyd yn gyfle i ddathlu. Derbyniodd miloedd o ddysgwyr eu cymwysterau TGAU, Lefel A, a galwedigaethol, ac roedd hi’n bleser pur cael mwynhau bwrlwm yr Eisteddfod Genedlaethol.

Ond mae angen cydnabod bod yna feysydd i’w datrys, gan gynnwys cytuno ar ffordd ymlaen ar Anghenion Dysgu Ychwanegol. Rwy’n deall ac yn cydnabod y pwysau ar ein gweithlu, ysgolion a lleoliadau i gefnogi’n dysgwyr ag anghenion dysgu ychwanegol. 

Rwy’n gweithio gyda’n partneriaid cymdeithasol i adeiladu ffordd ar y cyd o gefnogi’r system ADY, fel bod plant a phobl ifanc yn derbyn y gefnogaeth gywir, ar yr adeg iawn, i ddiwallu eu hanghenion.

Rwy wedi dweud mwy nag unwaith mai dysgu yw un o’r proffesiynau mwyaf gwerth chweil, ond rwy’n gwerthfawrogi bod yr holl ddiwygiadau wedi cael effaith. Rwy wedi clywed wrthoch chi am eich pryderon am yr effaith ar ein dysgwyr, gan gynnwys y sgiliau llythrennedd a rhifedd sylfaenol sydd eu hangen arnynt i gael y budd llawn o’r Cwricwlwm i Gymru.

Dyna pam fy mhrif ffocws fel Gweinidog y Cabinet bydd ar wella llythrennedd a rhifedd. Cyn diwedd y tymor, ysgrifennais at ysgolion, gan amlinellu ein cynlluniau i  wella llythrennedd a rhifedd yng Nghymru, drwy ddarparu cefnogaeth fwy cyson i bob ysgol yng Nghymru, yng nghyd-destun Cwricwlwm Cymru, a chreu dangosyddion cenedlaethol newydd i fonitro cynnydd. Byddai’n cyhoeddi ein Cynllun Llythrennedd a Rhifedd Sylfaenol yn ddiweddarach y mis hwn, a fydd yn amlinellu’r gefnogaeth y bydd ysgolion yn eu derbyn i gyflawni hyn.

Wrth ymweld ag ysgolion, mae un peth yn glir iawn: mae ein gweithlu addysg yn parhau i fod yn hollol ymrwymedig i gefnogi ein plant a’n pobl ifanc, er gwaethaf y pwysau sylweddol.

Dyna pam bod gwella amodau dysgu yn flaenoriaeth, sicrhau eich bod chi’n teimlo eich bod chi’n cael eich gwerthfawrogi,  eich cefnogi ac yn gallu symud ymlaen a datblygu yn un o’r gyrfaoedd mwyaf pwysig. Bydd gwrando arnoch chi a lleihau’r beichiau diangen er mwyn i chi ganolbwyntio ar beth sy’n bwysig – ein plant a’n pobl ifanc – yn parhau i fod yn rhan bwysig o’r gwaith hwnnw.

Wrth i ni ddechrau’r flwyddyn ysgol newydd hon, rwy’n gwybod bod llawer i’w wneud. Ac mae rhaid bod yn onest; mae ‘na heriau a bydd yn rhaid gwneud penderfyniadau anodd. Ond ni’n gryfach gyda’n gilydd ac rwy’n ymrwymo i wrando a gweithio’n ddiflino i wella’r amodau ar gyfer addysgu a dysgu.

Diolch yn fawr

Anna Brychan, Gweinidog y Cabinet dros Addysg a’r Gymraeg

Read this post in English

Amser darllen oddeutu 3 – 4 munud

Rydyn ni’n gwybod bod cryfder ein system addysg yn dibynnu ar y bobl sy’n gweithio ynddi bob dydd. Mae athrawon, arweinwyr a staff cymorth yn parhau i fynd yr ail filltir dros ddysgwyr – ac rydym wedi ymrwymo i sicrhau eich bod yn teimlo eich bod yn cael eich cefnogi, eich gwerthfawrogi ac yn gallu canolbwyntio ar yr hyn sy’n bwysicaf: addysgu a dysgu.

Dyna pam rydym yn cymryd camau ymarferol i leihau llwyth gwaith diangen a gwella llesiant ledled y system, ochr yn ochr â’n cenhadaeth ehangach i godi safonau llythrennedd a rhifedd a sicrhau bod pob dysgwr yn gallu llwyddo.

Lleihau llwyth gwaith diangen – drwy weithredu ymarferol a phendant

Rydym wedi clywed yn glir gan y gweithlu y gall prosesau beichus a biwrocratiaeth gymryd amser oddi wrth addysgu ac oddi wrth ddysgwyr. Mewn ymateb i hynny, rydym yn dechrau gweithredu argymhellion y Grŵp Cydlynu Llwyth Gwaith Strategol i leihau’r pwysau hyn.

Mae hyn yn cynnwys:

• Ehangu’r defnydd o asesiadau effaith ar lwyth gwaith, gan helpu i sicrhau bod polisïau a gofynion newydd yn cael eu llunio gan ystyried llwyth gwaith staff.
• Gweithio gyda phartneriaid ledled y system i wreiddio’r dulliau hyn yn gyson.
• Adolygu gofynion adrodd a chyllido i leihau dyblygu a gofynion diangen.
• Cryfhau cydweithio drwy Fforwm Partneriaeth Gymdeithasol Ysgolion, fel bod pob rhan o’r system yn chwarae ei rôl wrth fynd i’r afael â llwyth gwaith.

Nid newidiadau untro yw’r rhain. Maent yn ddechrau ar ymdrech gynaliadwy ar draws y system gyfan i leihau biwrocratiaeth a rhoi mwy o amser i chi ganolbwyntio ar eich rôl graidd.

Rydym yn cydnabod y gall cymryd amser i newidiadau wreiddio’n llawn. Er y gall fod angen rhai addasiadau yn y tymor byr, mae’r nod hirdymor yn glir: system symlach a mwy cydlynol sy’n lleihau pwysau yn hytrach na ychwanegu at y baich.

Creu mwy o amser ar gyfer dysgu proffesiynol a chydweithio

Rydym hefyd yn cynyddu’r amser sydd ar gael ar gyfer datblygiad proffesiynol drwy wneud chwe diwrnod HMS yn rhan barhaol o’r flwyddyn ysgol.

Bwriedir i’r amser ychwanegol hwn:

• Gefnogi dysgu a datblygiad proffesiynol ystyrlon.
• Galluogi cydweithio o fewn ac rhwng ysgolion.
• Darparu lle ar gyfer cynllunio, paratoi a myfyrio.

Gwyddom fod dysgu proffesiynol o ansawdd uchel yn hanfodol, nid yn unig i wella deilliannau i ddysgwyr, ond hefyd i gefnogi hyder, boddhad swydd a chadw staff.

Bydd y canllawiau wedi’u diweddaru yn helpu i sicrhau bod yr amser hwn yn cael ei ddefnyddio’n effeithiol ac yn gyson, gyda ffocws cryf ar addysgu, dysgu ac anghenion dysgwyr, gan ganiatáu hyblygrwydd i ysgolion ymateb i’w blaenoriaethau eu hunain.

Buddsoddi yn eich datblygiad a’ch llesiant

Ochr yn ochr â’r newidiadau hyn, rydym yn gweithio gyda phartneriaid, gan gynnwys Dysgu, i lunio cyfleoedd dysgu proffesiynol yn y dyfodol, gan adeiladu ar y cymorth a ddarperir eisoes gan Dysgu mewn meysydd fel llythrennedd a rhifedd, arweinyddiaeth, cynhwysiant a llesiant. Wrth wneud hyn, byddwn yn archwilio sut y gellir darparu dysgu a datblygiad o ansawdd uchel mewn ffyrdd sy’n hygyrch, yn berthnasol ac yn cefnogi blaenoriaethau ysgolion.

Bydd dysgu proffesiynol yn archwilio dulliau newydd, gan gynnwys sut y gellir defnyddio technoleg a deallusrwydd artiffisial (AI) i helpu i leihau llwyth gwaith yn ogystal â gwella addysgu a dysgu.

Ein nod yw creu system lle nad yw datblygiad proffesiynol yn rhywbeth sy’n cael ei ychwanegu ar ben gofynion eraill, ond yn hytrach, rhywbeth y cewch eich cefnogi’n briodol i’w gyrchu fel rhan o’ch amser gwaith.

Dull cydweithio mewn partneriaeth

Ni all y llywodraeth lwyddo i leihau llwyth gwaith a gwella llesiant ar ei phen ei hun. Mae’n dibynnu ar bob rhan o’r system yn gweithio gyda’i gilydd.

Dyna pam rydym yn parhau i weithio’n agos gydag undebau, awdurdodau lleol a phartneriaid eraill, gan gynnwys drwy Fforwm Partneriaeth Gymdeithasol Ysgolion, i fonitro cynnydd a chytuno ar gamau gweithredu pellach.

Mae eich llais yn ganolog i hyn. Mae’r wybodaeth sy’n caei ei ddarparu gennych yn helpu i lunio’r newidiadau rydym yn eu gwneud, a byddant yn parhau i lywio’r hyn a wnawn nesaf.

Edrych tua’r dyfodol

Gwyddom fod mwy i’w wneud. Bydd yn cymryd peth amser i rai o’r newidiadau hyn greu’r buddion llawn, ac rydym wedi ymrwymo i barhau â’r gwaith hwn gyda chi.

Ond mae hwn yn gam pwysig ymlaen:

• cymryd camau cynnar ac ymarferol i leihau llwyth gwaith diangen;
• creu mwy o amser a lle ar gyfer dysgu proffesiynol;
• ac adeiladu system sy’n cefnogi eich llesiant yn well.

Drwy eich cefnogi chi, rydym yn cefnogi ein dysgwyr ac yn helpu i sicrhau bod pob person ifanc yn cael y cyfle i lwyddo.

Read this post in English

Amcangyfrif o amser darllen: 4–5 munud

Wedi mis fel Gweinidog Cabinet dros Addysg a’r Gymraeg, dyma Anna Brychan AS yn amlinellau ei blaenoriaethau ar gyfer addysg. Gellir gwylio’r datganiad i’r Senedd ar teledu’r Senedd.

Diolch yn fawr, Ddirprwy Lywydd. Heddiw, dwi am gyflwyno blaenoriaethau’r Llywodraeth hon ar gyfer addysg. Fi yn amlwg sydd hefyd yn gyfrifol am y Gymraeg yn ehangach, gan weithio gyda holl aelodau’r Cabinet, gan fod y Gymraeg yn rhan o’n gwaith a’n cenhadaeth ni i gyd. Felly, byddaf i’n canolbwyntio ar y blaenoriaethau addysg heddiw, gan gynnwys yn amlwg addysg Gymraeg, ond byddaf i yn gwneud datganiad pellach – datganiad llafar pellach, felly ar y Gymraeg cyn yr haf.

Addysg dda yw’r cychwyn gorau y gallwn ni ei roi i’n plant a’n pobl ifanc. Addysg yw’r allwedd i ddatgloi potensial ein cenedl, a dyma pam mae’r Llywodraeth hon wedi gwneud addysg yn flaenoriaeth genedlaethol, i godi safonau yn ein hysgolion a sicrhau’r amodau gorau ar gyfer dysgu ac addysgu.

Mae’r system addysg ar hyn o bryd yn methu gormod o’n plant a’n pobl ifanc. Nid diffyg talent yw’r broblem, na diffyg ymrwymiad. Mae gyda ni blant a phobl ifanc llawn potensial, a gweithlu abl ac ymroddedig. Y broblem yw nad yw’r system gyfan bob amser yn gweithio gyda’i gilydd i gefnogi a datgloi potensial ein dysgwyr, nac ychwaith yn rhannu data a dealltwriaeth o’r hyn sydd ei angen i sicrhau cynnydd ym mhob ysgol, ym mhob ardal, yn gyson ac yn rymus.

Rydyn ni’n moyn i’r system addysg weithredu fel un system gysylltiedig, i gefnogi’n plant o’r blynyddoedd cynnar tan y pwynt pan maen nhw’n dechrau gweithio. Fy mlaenoriaeth gyntaf yw codi safonau i bob plentyn ym mhob cymuned. Rwyf am sicrhau bod ein haddysg yn rhoi sylfeini cryf i’n plant a’n pobl ifanc i lwyddo – yn yr ysgol, yn y coleg, mewn gwaith ac mewn bywyd. Mewn pedair blynedd rwyf am sicrhau fod mwy o bobl ifanc yn gadael yr ysgol gyda’r lefelau uchaf posib o lythrennedd a rhifedd, bod llai o blant yn gadael yr ysgol heb sgiliau sylfaenol, a bod mwy o blant yn llwyddo i gael cymwysterau defnyddiol.

Mae angen hwyluso gwaith ysgolion, awdurdodau lleol a’r dysgwyr eu hunain drwy nodi’n gliriach beth yw ein disgwyliadau ni a rhoi canllawiau cenedlaethol clir i’n hysgolion. Bydd hynny yn rhan ganolog o’r cynllun sylfaenol llythrennedd a rhifedd. Dyma beth mae’n partneriaid ni yn y system addysg wedi gofyn amdano, dyma beth mae rhieni a dysgwyr ei angen. Drwy ei ffocws clir ar lythrennedd a rhifedd, dyma beth mae Estyn hefyd yn ei flaenoriaethu.

Mae gyda ni ddata i adeiladu arno eisoes, ond defnydd annigonol ohono. Byddaf yn amlinellu sut y byddwn ni’n defnyddio’r data yn ein cynllun ni yn y man. Ond rwyf hefyd am i blant feithrin cariad at ddarllen. Mae hwnna’n allweddol bwysig. Felly byddwn ni hefyd yn sicrhau bod llyfrgell gyda ni ym mhob ysgol gynradd yn ystod tymor y Senedd hwn. Rwyf wedi addo i bob ysgol y byddaf yn cysylltu eto gyda nhw cyn diwedd yr haf i ymhelaethu ar ein cynllun ni, a byddaf yn sicr yn gwneud hynny. Mae hyn yn dod â fi at flaenoriaeth bwysig pellach.

Ni all unrhyw system addysg lwyddo oni bai ein bod yn cefnogi’r gweithlu sy’n ei gwneud yn bosibl. Rhaid i ni weithio ar y cyd â’n haddysgwyr i wella addysg, datgloi’r creadigrwydd a’r potensial anhygoel sydd yn ein gweithlu, buddsoddi ynddynt, ymddiried ynddynt, eu cefnogi a chynnig cyfleoedd dysgu proffesiynol hygyrch iddynt.

Rydym wedi dechrau mynd i’r afael â’r argyfwng recriwtio. Bydd darpar athrawon uwchradd mewn pynciau lle mae prinder athrawon yn derbyn hyd at £20,000 tra’u bod mewn addysg gychwynnol athrawon. Dim ond y dechrau yw hyn. Mae gormod o addysgwyr yn gadael y proffesiwn yn rhy gynnar. Mae angen i ni wella amodau dysgu a’u cadw yn yr ystafell ddosbarth, gan gynnwys rhoi canllawiau cenedlaethol clir ar yr heriau maent yn eu hwynebu.

Mae ysgolion yn ficrocosm o’n cymdeithas. Rwyf wedi gweld yn uniongyrchol yr heriau y maent yn eu hwynebu o ran iechyd meddwl, plant ag anghenion dysgu ychwanegol, technoleg, ac effeithiau parhaus COVID. Mae ein harweinwyr, athrawon dosbarth a staff cymorth yn delio â’r materion cymdeithasol cymhleth hyn bob dydd. Maent yn gwneud hynny gyda gofal mawr a heb lawer o sylw. Efallai nad yw’r Siambr hon eto’n adlewyrchu amrywiaeth ryfeddol ein cymdeithas, ond nid felly y mae yn ein hysgolion. Yno, gellir gweld yn glir y cyffro, y posibiliadau, y creadigrwydd a’r heriau sydd yn ein cymdeithas.

Un enghraifft yn unig: mae tystiolaeth gynyddol o effaith ffonau clyfar a chyfryngau cymdeithasol ar ein plant. Mae ein hysgolion yn lle i ddysgu, ac mae athrawon yno i addysgu. Rwy’n croesawu datganiad Llywodraeth y DU ar wahardd cyfryngau cymdeithasol i rai dan 16 oed. Nid mater datganoledig yw hwn, wrth gwrs, a bydd y manylion ynghylch gweithredu yn bwysig. Felly, rydym yn edrych ymlaen at drafodaethau mwy manwl gyda Llywodraeth y DU, ac yn dilyn yn agos yr hyn sy’n digwydd yn y maes polisi hwn mewn mannau eraill, megis Awstralia, a gyflwynodd y gwaharddiad hwn yn gynharach.

Mae ein cynllun 100 diwrnod yn glir. Byddwn yn gweithredu ar frys. Rwyf wedi clywed y galwadau am fwy o eglurder ar ddefnydd ffonau symudol yn ein hysgolion. Heddiw, rwy’n cadarnhau y byddwn yn cyfyngu ar ddefnydd ffonau symudol yn ein hysgolion. Ym mis Medi, byddwn yn dechrau ymgynghoriad ar ganllawiau statudol yn y maes hwn, gan wrando ar ein hathrawon a’n rhieni a chymryd camau. Rwyf am fod yn gwbl glir ar hyn: fel Gweinidog y Cabinet, rwy’n cefnogi’n llawn ac yn annog yn gryf benaethiaid i gyflwyno cyfyngiadau clir a chadarn ar ddefnyddio ffonau symudol yn ystod y diwrnod ysgol, hyd at ac yn cynnwys gwaharddiad llawn ar draws safle’r ysgol.

Mae ein cynllun 100 diwrnod yn glir. Byddwn yn gweithredu ar frys. Rwyf wedi clywed y galwadau am fwy o eglurder ar ddefnydd ffonau symudol yn ein hysgolion. Heddiw, rwy’n cadarnhau y byddwn yn cyfyngu ar ddefnydd ffonau symudol yn ein hysgolion. Ym mis Medi, byddwn yn dechrau ymgynghoriad ar ganllawiau statudol yn y maes hwn, gan wrando ar ein hathrawon a’n rhieni a chymryd camau. Rwyf am fod yn gwbl glir ar hyn: fel Gweinidog y Cabinet, rwy’n cefnogi’n llwyr ac yn annog yn gryf i benaethiaid gyflwyno cyfyngiadau clir a chadarn ar ddefnyddio ffonau symudol yn ystod y diwrnod ysgol, hyd at ac yn cynnwys gwaharddiad llawn ar draws safle’r ysgol.

Mae’n hanfodol bod gennym ni system addysg gynhwysol, felly byddwn ni’n sicrhau bod y gefnogaeth i blant gydag anghenion dysgu ychwanegol yn gliriach i deuluoedd ac i’r system gyfan. Rydym ni wedi ymrwymo i ddatblygu model gynaliadwy ar gyfer anghenion dysgu ychwanegol wedi blynyddoedd o bwysau sylweddol.

Mae’r Gymraeg hefyd yn rhan greiddiol o’r un system addysg gynhwysol honno. Mae’r Gymraeg yn perthyn i ni i gyd, a dwi am sicrhau cyfle teg i bob plentyn yng Nghymru ddysgu a mwynhau’r Gymraeg trwy weithredu llawn botensial Deddf y Gymraeg ac Addysg (Cymru) 2025. Yn ogystal â chryfhau darpariaeth mewn ysgolion dwy iaith ac ysgolion cyfrwng Saesneg, rŷn ni am osod seiliau i sicrhau bod 50 y cant o’n plant yn derbyn addysg cyfrwng Cymraeg erbyn 2050 – y targed mwyaf uchelgeisiol gan unrhyw Lywodraeth o safbwynt twf y Gymraeg. Byddwn yn ehangu darpariaeth Gymraeg yn ystod y blynyddoedd cynnar ar y naill law, ac addysg bellach ac uwch ar y llall, yn cael gwared â’r rhwystrau i gael addysg cyfrwng Cymraeg gan sicrhau llwybr iaith ac addysg barhaus a di-dor.

Mae tlodi’n effeithio ar botensial ein plant a’n pobl ifanc. Ein plant yw ein dyfodol, ac ni ddylai eu gallu i ddysgu gael ei effeithio gan gostau byw. Dyna pam yr oedd ein maniffesto hefyd yn cynnwys ymrwymiad i ymestyn prydau ysgol am ddim i ddisgyblion mewn ysgolion uwchradd sydd ar gredyd cynhwysol. Byddaf yn rhannu mwy o fanylion am hyn yn fuan.

Rhaid i’r system addysg weithredu fel un system genedlaethol gysylltiedig. Nid yw dysgwyr yn profi addysg mewn ‘silos’, ac ni ddylai llywodraethau lunio polisi yn y modd hwn chwaith. Byddwn yn mabwysiadu dull llawer mwy cydweithredol rhwng ysgolion, colegau, prifysgolion, darparwyr hyfforddiant a chyflogwyr, oherwydd pan fydd y system yn gweithio gyda’i gilydd, mae canlyniadau’n gwella ac mae dysgwyr yn cael eu cefnogi’n well.

Mae hynny’n arbennig o bwysig wrth bontio o addysg statudol i addysg drydyddol neu gyflogaeth. O ran y Gymraeg, rŷn ni’n gwybod bod gormod o bobl ifanc yn colli cyswllt â’r iaith ar y cyfnod hwn, gan fod y cyfleoedd i gadw cyswllt yn lleihau yn sylweddol. I ormod o bobl ifanc, mae’r system yn teimlo’n gymhleth ac yn ddarniog, ac mae hynny’n golygu bod potensial yn gallu cael ei golli, eu bod nhw’n rhy aml wedyn yn ffeindio’u hunain mewn sefyllfa lle nad ydyn nhw mewn gwaith, addysg na hyfforddiant. Ein rôl ni yw creu llwybrau cliriach, rhoi gwell cyngor a chanllaw a chefnogi’n dysgwyr yn well i barhau i astudio, hyfforddi a gweithio yn y Gymraeg yn ogystal ag yn Saesneg, a dysgu o brofiad a thystiolaeth fyd-eang. 

Ni allwn chwaith wahanu addysg oddi wrth economi Cymru. Os ydym am weld Cymru gryfach, economi gryfach a swyddi sy’n talu’n well, mae angen system sgiliau gryfach arnom. Dyna pam ein bod wedi cychwyn ar archwiliad sgiliau ar draws Cymru i ddeall anghenion sgiliau’r dyfodol a sicrhau bod ein penderfyniadau polisi yn cyd-fynd â gofynion economi’r dyfodol a gofynion ein cyflogwyr. Yn yr hydref, byddwn yn cynnal uwchgynhadledd sgiliau gyda chynrychiolaeth o fyd addysg, sgiliau, hyfforddiant a busnes, yn ogystal â’n canolfannau ymchwil, colegau a phrifysgolion, i greu un weledigaeth, un cyfeiriad, un system sy’n gweithio’n well i ddysgwyr ac i’r economi.

Mae ein prifysgolion yn ganolog i’n cynlluniau ar gyfer Cymru fwy llewyrchus. Mae ymchwil o bwysigrwydd byd-eang yn digwydd yn ein prifysgolion, yn aml heb gael ei chydnabod yn ddigonol. Mae angen gwell cysylltiad a rhyng-gysylltiad â’r economi. Oes, mae heriau difrifol yn wynebu ein prifysgolion, ond rydym yr un mor benderfynol o weithio gyda’r sector i greu system addysg uwch fwy cynaliadwy sy’n gweithio i Gymru ac i’n dysgwyr. Yn ystod yr wythnosau nesaf, byddwn yn cyhoeddi sut y byddwn yn gweithredu ein hymrwymiad i adolygu cyllid ein prifysgolion er mwyn sicrhau bod budd buddsoddiad Llywodraeth Cymru yn aros yng Nghymru. Mae gormod o dalent ifanc yn cael ei cholli. Rwyf am annog mwy o bobl i aros yng Nghymru, i astudio yng Nghymru ac adeiladu eu dyfodol yma, oherwydd eu bod yn gweld bod gan ein prifysgolion, ein heconomi a’n cenedl lawer i’w gynnig iddynt.

Mae’r Llywodraeth hon wedi gwneud addysg yn flaenoriaeth oherwydd bod dyfodol Cymru yn dibynnu arnom ni’n gwneud hynny. Mae’n huchelgais economaidd yn dibynnu ar y system addysg, mae ein gwasanaethau cyhoeddus yn dibynnu arni. Heb system addysg gref, fyddwn ni ddim yn gallu datgloi llawn botensial Cymru.

Mae angen bod yn onest: bydd hi yn anodd ac yn heriol ar adegau, rŷn ni’n gwybod hynny, a bydd angen gwneud penderfyniadau anodd o dro i dro. Ond mae’r weledigaeth yn glir, a gofynnwn i’n partneriaid yn y sector addysg weithio gyda ni i’w gwireddu. 

Bydd y Llywodraeth hon yn canolbwyntio’n egnïol ar godi safonau i gefnogi’r gweithlu, i gryfhau sgiliau, ac adeiladu system addysg sy’n gweithio i bob dysgwr, yn y Gymraeg ac yn Saesneg – ein dwy iaith genedlaethol – ac yn anad dim, i Gymru. Diolch yn fawr.

Read this post in English

Mae asesiadau rhyngwladol yn chwarae rôl bwysig wrth ein helpu i ddeall i ba raddau y mae dysgwyr yng Nghymru yn datblygu sgiliau allweddol, a sut mae ein system addysg yn cymharu ag eraill ledled y byd. Maent yn darparu tystiolaeth annibynnol o ansawdd sy’n cefnogi ein cenhadaeth genedlaethol i godi safonau a gwella canlyniadau i bob dysgwr.

Dros y blynyddoedd i ddod, bydd Cymru yn cymryd rhan mewn dwy astudiaeth ryngwladol fawr o ddysgwyr Blwyddyn 5 am y tro cyntaf:

• PIRLS (Yr Astudiaeth Cynnydd mewn Llythrennedd Darllen Rhyngwladol) 2026.
   Mae PIRLS yn mesur llythrennedd darllen ymhlith dysgwyr Blwyddyn 5 ac yn rhoi mewnwelediad dwfn i sut mae plant yn datblygu sgiliau darllen hanfodol.
• TIMSS (Yr Astudiaeth Ryngwladol o Dueddiadau mewn Mathemateg a Gwyddoniaeth) 2027.
   Mae TIMSS yn asesu gwybodaeth dysgwyr mewn mathemateg a gwyddoniaeth, gan gynnig mewnwelediad rhyngwladol mewn perthynas â’r pynciau sylfaenol hyn.

A PIRLS yn cael ei gynnal ym mis Mai a Mehefin eleni, mae gweddill y blog hwn yn rhoi golwg fanylach ar baratoadau Cymru ar gyfer cylch 2026 a’r hyn y gall ysgolion ei ddisgwyl.

Nid bwriad TIMSS a PIRLS yw gyrru’r cwricwlwm na’r addysgu, ond byddant yn darparu mewnwelediad gwerthfawr i’n helpu i ddeall sut orau i gefnogi ein dysgwyr i lwyddo.

PIRLS 2026: Cryfhau ein Dealltwriaeth o Ddarllen yng Nghymru

Gwella llythrennedd yw un o’n blaenoriaethau pennaf yng Nghymru o hyd. Er mwyn deall go iawn i ba raddau y mae ein dysgwyr yn symud ymlaen, a sut y gallwn eu cefnogi hyd yn oed yn well, mae angen tystiolaeth gadarn gymaradwy arnom sy’n meincnodi perfformiad Cymru yn erbyn safonau rhyngwladol. Dyna pam y cadarnhaodd Cymru ei bod am fod yn rhan o PIRLS 2026, astudiaeth fyd-eang fawr o lythrennedd darllen ymhlith dysgwyr Blwyddyn 5.

Mae PIRLS yn cynnig rhywbeth na allwn ei gynhyrchu ar ein pen ein hunain: mewnwelediad o ansawdd, wedi’i feincnodi’n rhyngwladol, i sut mae ein dysgwyr yn datblygu sgiliau darllen hanfodol ar gam allweddol yn eu haddysg. A darllen yn sail i lwyddiant ar draws y cwricwlwm, bydd y dystiolaeth y mae PIRLS yn ei darparu yn chwarae rôl bwysig wrth ein helpu i gryfhau addysgu a dysgu lle mae’n cyfrif fwyaf.

Cyflwyno PIRLS 2026 yng Nghymru

Rydym wedi penodi Pearson Education i weinyddu asesiadau PIRLS 2026 yng Nghymru. Mae eu rôl yn cynnwys gweithio’n agos gydag ysgolion sy’n cymryd rhan i’w helpu i gynllunio a sicrhau bod yr asesiadau yn rhedeg yn llyfn. Maent yn darparu arweiniad uniongyrchol a chefnogaeth ymarferol i gydlynwyr ysgolion a byddant yn gweithredu fel prif bwynt cyswllt i ysgolion drwy gydol y cyfnod hwn.

Astudiaeth ar sail hapsamplau o gategorïau yw PIRLS. Caiff ysgolion eu dewis, felly, mewn ffordd sy’n sicrhau cymysgedd cytbwys o bob cwr o Gymru, a’r rheini’n cynrychioli gwahanol ardaloedd daearyddol, meintiau ysgolion, a lleoliadau cyfrwng Cymraeg a chyfrwng Saesneg. Rydym bellach wedi cwblhau’r gwaith o recriwtio ysgolion ar gyfer cylch 2026, ac rydym yn ddiolchgar i’r holl ysgolion sydd wedi cytuno i gymryd rhan.

Disgwylir i oddeutu 4,000 o ddisgyblion Blwyddyn 5 o oddeutu 150 o ysgolion cynradd gymryd rhan pan fydd y brif astudiaeth yn cael ei chynnal ym mis Mai a Mehefin 2026.

Mae strategaeth gyfathrebu wedi’i thargedu eisoes ar y gweill i gefnogi ysgolion. Mae hyn yn cynnwys:

• Cadarnhau dyddiadau asesu a Gweinyddwyr Profion yn gynnar.
• Diweddariadau rheolaidd drwy wefan PIRLS 2026, sy’n agored i bawb sydd am weld yr wybodaeth ddiweddaraf am yr astudiaeth. 
• Galwadau ac e-byst dilynol i ysgolion.
• Allgymorth wedi’i deilwra ar gyfer lleoliadau sydd angen cymorth ychwanegol.

Ein nod yw gwneud y broses o gymryd rhan mor llyfn a chefnogol â phosibl.

Clywed gan ddysgwyr, rhieni/gofalwyr ac athrawon

Mae PIRLS yn fwy na sgoriau profion yn unig. Er mwyn creu darlun llawn o brofiadau darllen yng Nghymru, gwahoddir dysgwyr, rhieni/gofalwyr, athrawon a phenaethiaid i gwblhau holiaduron ynghylch arferion darllen, agweddau ac amgylcheddau dysgu.

Rydym hefyd yn gweithio’n agos gyda Plant yng Nghymru i sicrhau bod llais yn cael ei roi i ddysgwyr yn y broses hon. Bydd eu mewnbwn yn ein helpu i ddeall sut y gallwn gefnogi plant i deimlo’n hyderus, yn barod ac yn bostif ynghylch cymryd rhan yn yr astudiaeth.

Mae PIRLS 2026 yn gyfle arbennig, nid dim ond i fesur darllen, ond i ddeall yn well sut y gallwn helpu pob dysgwr yng Nghymru i ddatblygu sgiliau llythrennedd cryf ar gyfer y dyfodol.

Y darlun rhyngwladol ehangach: TIMSS 2027

Er mai PIRLS yw ein ffocws cyntaf, mae cymryd rhan yn TIMSS 2027 hefyd yn gyfle arbennig i gael mewnwelediad rhyngwladol i sut mae dysgwyr yn datblygu gwybodaeth hanfodol mewn mathemateg a gwyddoniaeth.

Bydd y broses o recriwtio ar gyfer TIMSS 2027 yn dechrau yn y flwyddyn academaidd newydd, a bydd tua 150 o ysgolion ledled Cymru yn cael eu dewis ar hap i gymryd rhan. Os gwahoddir eich ysgol chi i ymuno â’r sampl, byddem wir yn gwerthfawrogi eich cefnogaeth wrth gymryd rhan. Bydd eich cyfranogiad yn helpu i sicrhau bod gan Gymru dystiolaeth gynrychioliadol o ansawdd ar sgiliau mathemateg a gwyddoniaeth dysgwyr.

Read this post in English

Yn ddiweddar, cawsom y fraint o ddod ag enillwyr blaenorol Gwobrau Addysgu Proffesiynol Cymru, Enillwyr Aur Addysgu Cenedlaethol a phartneriaid addysg at ei gilydd yn y Senedd i ddathlu’r gorau o addysgu yng Nghymru. Roedd clywed am bob taith, sut mae eu gwaith wedi tyfu, sut maen nhw’n parhau i arloesi, a sut maen nhw’n cefnogi eu dysgwyr, yn atgof pwerus o’r dalent a’r ymroddiad rhyfeddol yn ein proffesiwn.

Rîl Uchafbwyntiau

Nid yw’r straeon hyn yn adlewyrchu cyflawniad unigol yn unig; maent yn adlewyrchu ysbryd y gweithlu cyfan. Mae pob enghraifft yn dangos sut mae athrawon a staff cymorth ledled Cymru yn creu newid ystyrlon, o ddydd i ddydd, mewn ffyrdd sy’n adleisio trwy gydol bywydau dysgwyr.

Fe wnaethom hefyd gyflwyno Llysgenhadon Addysgu Cymru newydd, a fydd yn helpu i rannu bywiogrwydd a phwrpas addysgu gydag eraill. Mae eu hangerdd yn adlewyrchu’r hyn a welwn ar draws y system: cred yng ngrym addysg i drawsnewid bywydau.

Rydych chi’n gwneud gwahaniaeth, bob dydd, mewn ffyrdd sy’n bwysig. Diolch yn fawr.

Gwyliwch uchafbwyntiau Llysgenhadon Addysgu Cymru yn ogystal â fideo sy’n arddangos enillwyr Gwobrau Addysgu Proffesiynol Cymru.

Read this post in English

Mae’r gwasanaeth sy’n cynnig cymorth iechyd meddwl a llesiant i arweinwyr ysgol, athrawon a staff addysg wedi’i ymestyn am flwyddyn arall, diolch i gyllid gan Lywodraeth Cymru.

Education Support yw’r unig elusen yn y DU sy’n ymroi i gefnogi iechyd meddwl a llesiant athrawon, arweinwyr ysgol a staff addysg.

Mae’r Gwasanaeth Llesiant Staff wedi’i ariannu yn cynnig cyngor a chymorth am ddim i ysgolion ledled Cymru, gyda ffocws ar wella llesiant staff a diwylliannau iach yn y gweithle.

Mae Cynghorwyr Llesiant Staff yn gweithio gydag ysgolion i gynnig arweiniad ymarferol, strategaethau ac adnoddau am ddim sy’n cefnogi iechyd meddwl a llesiant staff.

Mae’r gwasanaeth yn cynnig dau fath o gefnogaeth. Rydym yn awgrymu eich bod chi yn cofrestru nawr, mae lleoedd am ddim ond yn gyfyngedig:

• Cyrchu’r Gwasanaeth Cynghori ar Lesiant
  Gall ysgolion gael sgyrsiau agored, gonest ac anfeirniadol gyda chynghorydd am sut i wella llesiant staff. Mae cynghorwyr yn cynnig cyngor ymarferol ac adnoddau am ddim i helpu ysgolion i adeiladu diwylliannau iachach yn y gweithle. Cofrestrwch nawr

• Goruchwyliaeth broffesiynol ar gyfer arweinwyr a rheolwyr ysgol
  Gall arweinwyr a rheolwyr ysgol yng Nghymru gael mynediad at chwe sesiwn ar-lein gyda goruchwyliwr cwbl gymwys sy’n deall y sector addysg. Mae goruchwyliaeth yn gyfrinachol ac yn canolbwyntio ar y proffesiwn, gan gynnig amser penodol i fyfyrio ar eich rôl arwain a chryfhau’ch llesiant. Cofrestrwch nawr

Dywedodd Faye McGuinness, Cyfarwyddwr Rhaglenni a Gwasanaethau Education Support:

“Mae athrawon, arweinwyr a staff ysgol yn chwarae rhan hanfodol wrth siapio bywydau plant a phobl ifanc, ac mae iechyd meddwl ac emosiynol da yn ganolog i’w gallu i wneud eu gwaith yn effeithiol.

“Mae o fudd i bawb – disgyblion, rhieni a’r gymuned ehangach yng Nghymru – bod addysgwyr yng Nghymru yn ddigon iach yn feddyliol ac yn emosiynol i arwain ac ysbrydoli’r genhedlaeth nesaf.

“Er mwyn i lesiant staff ffynnu, rhaid i ddiwylliannau ysgol flaenoriaethu hyn yn weithredol. Dyna pam rydym yn falch iawn o barhau i gynnig y cymorth hwn, diolch i gyllid gan Lywodraeth Cymru.”