Addysg Cymru

Read this post in English

Mae asesiadau rhyngwladol yn chwarae rôl bwysig wrth ein helpu i ddeall i ba raddau y mae dysgwyr yng Nghymru yn datblygu sgiliau allweddol, a sut mae ein system addysg yn cymharu ag eraill ledled y byd. Maent yn darparu tystiolaeth annibynnol o ansawdd sy’n cefnogi ein cenhadaeth genedlaethol i godi safonau a gwella canlyniadau i bob dysgwr.

Dros y blynyddoedd i ddod, bydd Cymru yn cymryd rhan mewn dwy astudiaeth ryngwladol fawr o ddysgwyr Blwyddyn 5 am y tro cyntaf:

• PIRLS (Yr Astudiaeth Cynnydd mewn Llythrennedd Darllen Rhyngwladol) 2026.
   Mae PIRLS yn mesur llythrennedd darllen ymhlith dysgwyr Blwyddyn 5 ac yn rhoi mewnwelediad dwfn i sut mae plant yn datblygu sgiliau darllen hanfodol.
• TIMSS (Yr Astudiaeth Ryngwladol o Dueddiadau mewn Mathemateg a Gwyddoniaeth) 2027.
   Mae TIMSS yn asesu gwybodaeth dysgwyr mewn mathemateg a gwyddoniaeth, gan gynnig mewnwelediad rhyngwladol mewn perthynas â’r pynciau sylfaenol hyn.

A PIRLS yn cael ei gynnal ym mis Mai a Mehefin eleni, mae gweddill y blog hwn yn rhoi golwg fanylach ar baratoadau Cymru ar gyfer cylch 2026 a’r hyn y gall ysgolion ei ddisgwyl.

Nid bwriad TIMSS a PIRLS yw gyrru’r cwricwlwm na’r addysgu, ond byddant yn darparu mewnwelediad gwerthfawr i’n helpu i ddeall sut orau i gefnogi ein dysgwyr i lwyddo.

PIRLS 2026: Cryfhau ein Dealltwriaeth o Ddarllen yng Nghymru

Gwella llythrennedd yw un o’n blaenoriaethau pennaf yng Nghymru o hyd. Er mwyn deall go iawn i ba raddau y mae ein dysgwyr yn symud ymlaen, a sut y gallwn eu cefnogi hyd yn oed yn well, mae angen tystiolaeth gadarn gymaradwy arnom sy’n meincnodi perfformiad Cymru yn erbyn safonau rhyngwladol. Dyna pam y cadarnhaodd Cymru ei bod am fod yn rhan o PIRLS 2026, astudiaeth fyd-eang fawr o lythrennedd darllen ymhlith dysgwyr Blwyddyn 5.

Mae PIRLS yn cynnig rhywbeth na allwn ei gynhyrchu ar ein pen ein hunain: mewnwelediad o ansawdd, wedi’i feincnodi’n rhyngwladol, i sut mae ein dysgwyr yn datblygu sgiliau darllen hanfodol ar gam allweddol yn eu haddysg. A darllen yn sail i lwyddiant ar draws y cwricwlwm, bydd y dystiolaeth y mae PIRLS yn ei darparu yn chwarae rôl bwysig wrth ein helpu i gryfhau addysgu a dysgu lle mae’n cyfrif fwyaf.

Cyflwyno PIRLS 2026 yng Nghymru

Rydym wedi penodi Pearson Education i weinyddu asesiadau PIRLS 2026 yng Nghymru. Mae eu rôl yn cynnwys gweithio’n agos gydag ysgolion sy’n cymryd rhan i’w helpu i gynllunio a sicrhau bod yr asesiadau yn rhedeg yn llyfn. Maent yn darparu arweiniad uniongyrchol a chefnogaeth ymarferol i gydlynwyr ysgolion a byddant yn gweithredu fel prif bwynt cyswllt i ysgolion drwy gydol y cyfnod hwn.

Astudiaeth ar sail hapsamplau o gategorïau yw PIRLS. Caiff ysgolion eu dewis, felly, mewn ffordd sy’n sicrhau cymysgedd cytbwys o bob cwr o Gymru, a’r rheini’n cynrychioli gwahanol ardaloedd daearyddol, meintiau ysgolion, a lleoliadau cyfrwng Cymraeg a chyfrwng Saesneg. Rydym bellach wedi cwblhau’r gwaith o recriwtio ysgolion ar gyfer cylch 2026, ac rydym yn ddiolchgar i’r holl ysgolion sydd wedi cytuno i gymryd rhan.

Disgwylir i oddeutu 4,000 o ddisgyblion Blwyddyn 5 o oddeutu 150 o ysgolion cynradd gymryd rhan pan fydd y brif astudiaeth yn cael ei chynnal ym mis Mai a Mehefin 2026.

Mae strategaeth gyfathrebu wedi’i thargedu eisoes ar y gweill i gefnogi ysgolion. Mae hyn yn cynnwys:

• Cadarnhau dyddiadau asesu a Gweinyddwyr Profion yn gynnar.
• Diweddariadau rheolaidd drwy wefan PIRLS 2026, sy’n agored i bawb sydd am weld yr wybodaeth ddiweddaraf am yr astudiaeth. 
• Galwadau ac e-byst dilynol i ysgolion.
• Allgymorth wedi’i deilwra ar gyfer lleoliadau sydd angen cymorth ychwanegol.

Ein nod yw gwneud y broses o gymryd rhan mor llyfn a chefnogol â phosibl.

Clywed gan ddysgwyr, rhieni/gofalwyr ac athrawon

Mae PIRLS yn fwy na sgoriau profion yn unig. Er mwyn creu darlun llawn o brofiadau darllen yng Nghymru, gwahoddir dysgwyr, rhieni/gofalwyr, athrawon a phenaethiaid i gwblhau holiaduron ynghylch arferion darllen, agweddau ac amgylcheddau dysgu.

Rydym hefyd yn gweithio’n agos gyda Plant yng Nghymru i sicrhau bod llais yn cael ei roi i ddysgwyr yn y broses hon. Bydd eu mewnbwn yn ein helpu i ddeall sut y gallwn gefnogi plant i deimlo’n hyderus, yn barod ac yn bostif ynghylch cymryd rhan yn yr astudiaeth.

Mae PIRLS 2026 yn gyfle arbennig, nid dim ond i fesur darllen, ond i ddeall yn well sut y gallwn helpu pob dysgwr yng Nghymru i ddatblygu sgiliau llythrennedd cryf ar gyfer y dyfodol.

Y darlun rhyngwladol ehangach: TIMSS 2027

Er mai PIRLS yw ein ffocws cyntaf, mae cymryd rhan yn TIMSS 2027 hefyd yn gyfle arbennig i gael mewnwelediad rhyngwladol i sut mae dysgwyr yn datblygu gwybodaeth hanfodol mewn mathemateg a gwyddoniaeth.

Bydd y broses o recriwtio ar gyfer TIMSS 2027 yn dechrau yn y flwyddyn academaidd newydd, a bydd tua 150 o ysgolion ledled Cymru yn cael eu dewis ar hap i gymryd rhan. Os gwahoddir eich ysgol chi i ymuno â’r sampl, byddem wir yn gwerthfawrogi eich cefnogaeth wrth gymryd rhan. Bydd eich cyfranogiad yn helpu i sicrhau bod gan Gymru dystiolaeth gynrychioliadol o ansawdd ar sgiliau mathemateg a gwyddoniaeth dysgwyr.

Read this post in English

Yn ddiweddar, cawsom y fraint o ddod ag enillwyr blaenorol Gwobrau Addysgu Proffesiynol Cymru, Enillwyr Aur Addysgu Cenedlaethol a phartneriaid addysg at ei gilydd yn y Senedd i ddathlu’r gorau o addysgu yng Nghymru. Roedd clywed am bob taith, sut mae eu gwaith wedi tyfu, sut maen nhw’n parhau i arloesi, a sut maen nhw’n cefnogi eu dysgwyr, yn atgof pwerus o’r dalent a’r ymroddiad rhyfeddol yn ein proffesiwn.

Rîl Uchafbwyntiau

Nid yw’r straeon hyn yn adlewyrchu cyflawniad unigol yn unig; maent yn adlewyrchu ysbryd y gweithlu cyfan. Mae pob enghraifft yn dangos sut mae athrawon a staff cymorth ledled Cymru yn creu newid ystyrlon, o ddydd i ddydd, mewn ffyrdd sy’n adleisio trwy gydol bywydau dysgwyr.

Fe wnaethom hefyd gyflwyno Llysgenhadon Addysgu Cymru newydd, a fydd yn helpu i rannu bywiogrwydd a phwrpas addysgu gydag eraill. Mae eu hangerdd yn adlewyrchu’r hyn a welwn ar draws y system: cred yng ngrym addysg i drawsnewid bywydau.

Rydych chi’n gwneud gwahaniaeth, bob dydd, mewn ffyrdd sy’n bwysig. Diolch yn fawr.

Gwyliwch uchafbwyntiau Llysgenhadon Addysgu Cymru yn ogystal â fideo sy’n arddangos enillwyr Gwobrau Addysgu Proffesiynol Cymru.

Read this post in English

Mae’r gwasanaeth sy’n cynnig cymorth iechyd meddwl a llesiant i arweinwyr ysgol, athrawon a staff addysg wedi’i ymestyn am flwyddyn arall, diolch i gyllid gan Lywodraeth Cymru.

Education Support yw’r unig elusen yn y DU sy’n ymroi i gefnogi iechyd meddwl a llesiant athrawon, arweinwyr ysgol a staff addysg.

Mae’r Gwasanaeth Llesiant Staff wedi’i ariannu yn cynnig cyngor a chymorth am ddim i ysgolion ledled Cymru, gyda ffocws ar wella llesiant staff a diwylliannau iach yn y gweithle.

Mae Cynghorwyr Llesiant Staff yn gweithio gydag ysgolion i gynnig arweiniad ymarferol, strategaethau ac adnoddau am ddim sy’n cefnogi iechyd meddwl a llesiant staff.

Mae’r gwasanaeth yn cynnig dau fath o gefnogaeth. Rydym yn awgrymu eich bod chi yn cofrestru nawr, mae lleoedd am ddim ond yn gyfyngedig:

• Cyrchu’r Gwasanaeth Cynghori ar Lesiant
  Gall ysgolion gael sgyrsiau agored, gonest ac anfeirniadol gyda chynghorydd am sut i wella llesiant staff. Mae cynghorwyr yn cynnig cyngor ymarferol ac adnoddau am ddim i helpu ysgolion i adeiladu diwylliannau iachach yn y gweithle. Cofrestrwch nawr

• Goruchwyliaeth broffesiynol ar gyfer arweinwyr a rheolwyr ysgol
  Gall arweinwyr a rheolwyr ysgol yng Nghymru gael mynediad at chwe sesiwn ar-lein gyda goruchwyliwr cwbl gymwys sy’n deall y sector addysg. Mae goruchwyliaeth yn gyfrinachol ac yn canolbwyntio ar y proffesiwn, gan gynnig amser penodol i fyfyrio ar eich rôl arwain a chryfhau’ch llesiant. Cofrestrwch nawr

Dywedodd Faye McGuinness, Cyfarwyddwr Rhaglenni a Gwasanaethau Education Support:

“Mae athrawon, arweinwyr a staff ysgol yn chwarae rhan hanfodol wrth siapio bywydau plant a phobl ifanc, ac mae iechyd meddwl ac emosiynol da yn ganolog i’w gallu i wneud eu gwaith yn effeithiol.

“Mae o fudd i bawb – disgyblion, rhieni a’r gymuned ehangach yng Nghymru – bod addysgwyr yng Nghymru yn ddigon iach yn feddyliol ac yn emosiynol i arwain ac ysbrydoli’r genhedlaeth nesaf.

“Er mwyn i lesiant staff ffynnu, rhaid i ddiwylliannau ysgol flaenoriaethu hyn yn weithredol. Dyna pam rydym yn falch iawn o barhau i gynnig y cymorth hwn, diolch i gyllid gan Lywodraeth Cymru.”

Read this post in English

Ar ddiwedd 2025, dathlodd Academi Seren 10 mlynedd o agor drysau i ddysgwyr mwyaf disglair Cymru, gan eu helpu i gydnabod eu potensial, magu hyder a dilyn dyfodol uchelgeisiol.

Mae Seren wedi tyfu ledled Cymru i fod yn rhaglen sy’n canolbwyntio ar y dysgwr sy’n hyrwyddo dyheadau, yn meithrin rhagoriaeth ac yn creu cyfleoedd ystyrlon sy’n newid bywydau. Nawr, gyda buddsoddiad blynyddol o £2.5 miliwn, mae Seren yn darparu cynnig wedi’i deilwra sy’n seiliedig ar dystiolaeth sy’n cefnogi tua 24,000 o ddysgwyr bob blwyddyn, o Flwyddyn 8 hyd at Flwyddyn 13. Mae’r cynnig yn unigryw ymhlith gwledydd y DU, gan ddarparu cyfleoedd i ddysgwyr o’r fath waeth ble maent yn byw neu eu cefndir. 

Uchelgais heb rwystrau

Un o agweddau mwyaf pwerus Seren yw’r amrywiaeth o ddysgwyr y mae’n eu cefnogi.  Rydym yn parhau i gael ein hysbrydoli gan ddysgwyr sydd y cyntaf yn eu teulu i ystyried addysg uwch. Dysgwyr fel Louisa, un o raddedigion Seren, a wnaeth lwyddo gyda chefnogaeth Seren, yn enwedig y profiadau preswyl y mae’n eu disgrifio fel “trobwynt” iddi, i wireddu uchelgais ei phlentyndod o astudio meddygaeth ym Mhrifysgol Caerdydd.  

Mae dysgwyr yn dweud wrthym yn gyson bod Seren yn drawsnewidiol.  Maent yn disgrifio sut mae’r rhaglen wedi eu helpu i fagu’r hyder, datblygu gwytnwch a theimlo’n rhan o gymuned gefnogol o gyfoedion o’r un anian.

Disgrifiwyd Seren fel y pwynt lle mae uchelgais yn dod yn gyraeddadwy, lle mae dysgwyr yn symud o ansicrwydd i wneud penderfyniadau gwybodus am eu dyfodol. Y tu hwnt i her academaidd, mentora a chyfoethogi, mae Seren wedi helpu i adeiladu’r hunangred, y gwytnwch a’r ymdeimlad cryf o berthyn sydd ei angen ar ddysgwyr i osod nodau uchelgeisiol a gweithio tuag atynt.  Ym marn Joel, un o raddedigion eraill Seren, roedd y gefnogaeth a roddodd Seren iddo yn amhrisiadwy ac wedi’i ysbrydoli a’i gefnogi i wneud cais i Brifysgol Rhydychen. Mae llawer o ddysgwyr wedi dweud wrthym fod y cymorth gyda datganiadau personol, profion derbyn a chyfweliadau, ynghyd â’r cyfle i siarad yn uniongyrchol ag academyddion a myfyrwyr presennol, wedi rhoi’r hyder iddynt wneud cais. 

Partneriaethau cryf, effaith ehangach

Mae gweithio mewn partneriaeth wrth wraidd llwyddiant Seren. Trwy gydweithio’n agos â phrifysgolion yng Nghymru, ar draws y DU ac yn rhyngwladol, mae Seren wedi datblygu dealltwriaeth gref o’r hyn sy’n ofynnol ar gyfer y cyrsiau mwyaf cystadleuol, sy’n rhinweddau sy’n ymestyn ymhell y tu hwnt i gyrhaeddiad academaidd.

Mae ein partneriaid yn pwysleisio’n gyson werth Seren fel llais clir, cenedlaethol i ddysgwyr disgleiriaf Cymru. Mae Seren yn darparu llwybr dibynadwy i brifysgolion a sefydliadau ymgysylltu â dysgwyr, darparu canllawiau wedi’u teilwra a chynnig cyfleoedd sy’n adlewyrchu eu harbenigedd.

Yn ddiweddar, mae swyddogion wedi cwrdd â chynrychiolwyr o bob prifysgol yng Nghymru i sicrhau bod cynnig Seren yn adlewyrchu’n llawn ehangder ac ansawdd y cyfleoedd sydd ar gael yma, gan gynnwys astudio drwy gyfrwng y Gymraeg. Bydd mentrau newydd, fel Diwrnodau Darganfod Seren ar gyfer Blwyddyn 10 a gynhelir yr haf hwn, yn helpu dysgwyr i archwilio’r opsiynau hyn yn gynnar ac yn hyderus.

Edrych i’r dyfodol

Rydym nawr yn dechrau pennod newydd i Seren. Mae’r rhaglen yn parhau i esblygu mewn ymateb i’r hyn y mae dysgwyr, athrawon a phartneriaid yn dweud wrthym sy’n gweithio orau.  Mae model cyflenwi gwell wedi’i gyflwyno i gryfhau cysondeb a hygyrchedd ledled Cymru ac mae llwybrau newydd, gan gynnwys llwybrau i radd-brentisiaethau, yn cael eu harchwilio i sicrhau y gellir anelu at ragoriaeth trwy lwybrau gwahanol sydd yr un mor uchelgeisiol.

Mae cenhadaeth Seren yn parhau i fod yn glir: dileu rhwystrau, ehangu gorwelion ac ysbrydoli uchelgais ymhlith arweinwyr, arloeswyr a datryswyr problemau Cymru yn y dyfodol. Gan adeiladu ar ddegawd cryf o lwyddiant, bydd Seren yn parhau i fod yn gynhwysol, yn uchelgeisiol ac yn ymatebol, gan agor drysau, meithrin talent a chefnogi’r genhedlaeth nesaf o ddysgwyr Seren i ddisgleirio.

Ceir rhagor o wybodaeth am raglen Seren yn Seren – Hwb

Read this post in English

Amser darllen oddeutu 2 munud.

Ym mis Chwefror 2025, ymunodd cydweithwyr o Brifysgol Dwyrain Carolina a Phrifysgol Canolbarth Florida â phartneriaid Cymreig ar gyfer cyfnewid dysgu rhyngwladol wythnos o hyd sy’n canolbwyntio ar ddatblygu Ysgolion Bro yng Nghymru. Gydag ymchwil, polisi ac ymarfer wrth wraidd yr ymweliad, a phrofiadau diwylliannol a ddaeth â hiraeth a cynefin yn fyw, tynnodd yr wythnos sylw at un neges graidd: rydym yn rhannu mwy o debygrwydd na gwahaniaethau, ac mae cydweithio byd-eang yn hanfodol i fynd i’r afael â heriau addysgol heddiw.

Mae Ysgolion Bro yn rhan allweddol o raglen lywodraethu Cymru. Maent yn pwysleisio partneriaethau cryf gyda theuluoedd, cysylltiadau â chymunedau, a chydweithio â gwasanaethau aml-asiantaeth i sicrhau bod pob dysgwr yn cael ei gefnogi. Mae’r dull hwn yn chwarae rhan ganolog wrth leihau effaith tlodi, codi cyflawniad, a chryfhau lles disgyblion a theuluoedd ledled Cymru.

Dechreuodd yr ymweliad yng Nghaerdydd, lle cafwyd trosolwg diddorol o hanes a diwylliant Cymru gan Edward Jones, Pennaeth Ysgol Gyfun Pencoed. Gosodwyd y cyd-destun yn gyntaf trwy sesiynau rhagarweiniol, gan gynnwys cyflwyniad gan y Cyngor Prydeinig, cyn i’r ddirprwyaeth gwrdd ag  arweinwyr polisi Llywodraeth Cymru i archwilio sut mae strategaethau cenedlaethol yn sail i Ysgolion Bro.

Yn ystod yr wythnos, ymwelodd cydweithwyr â phum ysgol amrywiol, Ysgol Pen Rhos, Ysgol Gynradd Clwyd, Ysgol Clywedog, Ysgol Gynradd Pencoed, ac Ysgol Gynradd Maindee. Cawsant hefyd gyflwyniadau gan  awdurdodau lleol Wrecsam, Abertawe, Castell-nedd Port Talbot, a Chonwy. Rhoddodd y cyfleoedd hyn persbectif unigryw ar sut mae dulliau Ysgol Bro yn cymryd siâp yn ymarferol, ar lefel ysgol ac ar lefel ranbarthol.

Ychwanegodd partneriaethau gyda Phrifysgol Wrecsam a Phrifysgol Abertawe ddimensiwn ymchwil cryf i’r ymweliad, gan gynnwys cyfraniad gwerthfawr gan  yr Athro Janet Goodall ar ymgysylltu â theuluoedd.

Trwy gydol yr ymweliad, daeth un thema bwerus i’r amlwg: er gwaethaf gweithio mewn gwahanol systemau, mae heriau a gobeithion addysg yn cael eu rhannu yn fyd-eang.

Ar draws Cymru, Gogledd Carolina, a Florida, mae ysgolion yn ymdrechu i:

• adeiladu partneriaethau teuluol ystyrlon
• ymgysylltu â, a gwasanaethu eu cymunedau
• cydweithio â gwasanaethau ehangach i leihau rhwystrau
• ymateb i effeithiau anfantais economaidd-gymdeithasol
• creu cyfleoedd teg i bob dysgwr

Mae cydnabod yr heriau hyn a rennir yn atgyfnerthu gwerth cydweithredu rhyngwladol, a’r gred bod systemau addysgol yn cryfhau pan fyddant yn dysgu oddi wrth ei gilydd.

Fel y mae canllawiau Llywodraeth Cymru yn ei wneud yn glir, nod Ysgolion Bro yw dod â theuluoedd, ysgolion a gwasanaethau at ei gilydd fel y gall pob dysgwr ffynnu. Dangosodd yr ymweliad hwn, pan fydd addysgwyr yn gweithio gyda’i gilydd ar draws ffiniau cenedlaethol, symudwn yn agosach at wireddu’r weledigaeth honno ar gyfer pob plentyn.

Dr Suzanne Sarjeant

Ysgol Gynradd Pencoed

Read this post in English

Amser darllen o 4 munud.

Mae helpu plant ledled Cymru i wella eu gallu i ddarllen, ysgrifennu, gwrando, siarad, a’u sgiliau iaith yn gyffredinol, yn fater o bwys mawr i rieni, athrawon ac arweinwyr addysg o bob cwr o’r wlad. Mae hyn hefyd yn flaenoriaeth i Lywodraeth Cymru, sydd wedi gosod gwella safonau llythrennedd wrth wraidd eu gwaith ar addysg yn gyffredinol. 

Fel rhan o’r ymdrech honno, mae Llywodraeth Cymru wedi cyhoeddi Egwyddorion y cytunwyd arnynt gan y Panel Arbenigol Llythrennedd ar gyfer Iaith a Llythrennedd yng Nghymru, a’r Datganiad o Fwriad ar gyfer Darllen Cynnar. Dyma’r egwyddorion hynny:  

1. Mae sylfaen gref mewn iaith lafar yn hanfodol er mwyn datblygu llythrennedd dysgwyr yn llwyddiannus ar bob cam. 

2. Dylai’r dull addysgu llythrennedd fod yn systematig, yn strwythuredig ac yn benodol.  

3. Mae creu cysylltiadau rhwng gwrando, siarad, darllen ac ysgrifennu yn hanfodol er mwyn cefnogi dysgwyr i ddysgu, cyfathrebu a chreu ystyr.  

4. Mae addysgu iaith a llythrennedd yn effeithiol yn galluogi dysgwyr i brofi mwynhad, llwyddiant a chymhelliant.  

5. Mae asesu pwrpasol yn hanfodol i gefnogi addysgu iaith a llythrennedd mewn ffordd wybodus ac ymatebol.  

Mae rhagor o fanylion am egwyddorion y Panel, y Datganiad o Fwriad cysylltiedig ac ymateb Llywodraeth Cymru ar gael ar-lein. 

Beth yw’r Panel Arbenigol Llythrennedd? 

Mae’r Panel Arbenigol Llythrennedd yn cynnwys arbenigwyr o bob rhan o Gymru a’r DU sy’n cynnig ystod eang o wybodaeth am addysgu a dysgu llythrennedd, yn ogystal â phrofiad amrywiol mewn ymchwil academaidd ac addysgu yn uniongyrchol.  

Sefydlwyd y Panel gan Ysgrifennydd y Cabinet dros Addysg ym mis Tachwedd 2024 i lywio ffordd o feddwl Llywodraeth Cymru ar ganllawiau’r dyfodol, dysgu proffesiynol, a blaenoriaethau ehangach ar gyfer cryfhau llythrennedd ledled Cymru, ac i sicrhau bod y dull hwn yn drylwyr ac wedi’i seilio ar dystiolaeth go iawn.  

I gael rhagor o wybodaeth am gefndir aelodau’r Panel, gwyliwch y fideo isod: 

Beth mae Llywodraeth Cymru yn ei wneud i wella safonau llythrennedd? 

Mae’r egwyddorion hyn eisoes yn cael eu rhoi ar waith ledled Cymru. Rhan allweddol o’r gwaith hwn yw prosiect CAL:ON Cymru sydd werth £8.2 miliwn, sy’n sefydlu canolfan ragoriaeth genedlaethol ar gyfer addysgu llythrennedd. Mae’r rhaglen yn tynnu ar y dystiolaeth ryngwladol orau, gan gynnwys elfennau o’r dulliau a ddefnyddir mewn llefydd fel Mississippi a Seland Newydd. Drwy CAL:ON Cymru, bydd ysgolion yn cael cymorth dwyieithog, cenedlaethol sy’n cynnwys cymorth i gryfhau sgiliau iaith lafar dysgwyr, ochr yn ochr â chymorth sydd wedi’i dargedu i ddysgwyr sydd angen help ychwanegol i feithrin sgiliau darllen mewn adrannau uchaf ysgolion cynradd a hefyd mewn ysgolion uwchradd. 

Bydd CAL:ON Cymru yn cyhoeddi canllawiau ar addysgu ffoneg yn effeithiol, gan gynnwys cyngor ar ddefnyddio rhaglenni ffoneg synthetig systematig ac ar ddewis pecyn ffoneg sy’n briodol i gyd-destun pob ysgol. Bydd y prosiect hefyd yn darparu offer asesu a gydnabyddir yn rhyngwladol sy’n helpu ysgolion i ddeall anghenion llythrennedd penodol dysgwyr. 

Ochr yn ochr â hyn, mae grantiau llythrennedd ehangach yn parhau i hyrwyddo llythrennedd drwy greadigrwydd a meithrin cariad at ddarllen, yn ogystal â darparu cymorth wedi’i dargedu ar gyfer sgiliau darllen a llafaredd yn y Gymraeg. Eleni, mae Cymru’n ymuno â gwledydd eraill y DU i nodi’r Flwyddyn Darllen Genedlaethol. Mae’r ymgyrch  Ymgolli – a lansiwyd yn gynharach y mis hwn – yn ychwanegu at waith sydd eisoes ar y gweill i gefnogi ysgolion, dysgwyr a theuluoedd, i feithrin yr arfer parhaol o fwynhau darllen ac i wella safonau llythrennedd. Mae’r ymgyrch genedlaethol hon yn ategu ymdrechion Estyn i ganolbwyntio’n fanylach ar ddarllen, a bydd arolygwyr yn gweithio gyda phob darparwr addysg i sicrhau bod gwella sgiliau darllen ymhlith pob dysgwr yn flaenoriaeth. 

Bydd gan Dysgu, y corff dysgu proffesiynol newydd, rôl allweddol wrth symud y gwaith dysgu proffesiynol cenedlaethol yn ei flaen, gan sicrhau bod y gefnogaeth yn cyrraedd pob ysgol. Mae gwaith agos gydag Awdurdodau Lleol yn parhau fel y gall ysgolion fanteisio ar gynnig cydlynol sy’n seiliedig ar y gefnogaeth genedlaethol hon. 

Mae’n hanfodol bod y gwaith hwn yn cael ei gyflawni i safon uchel. Mae arbenigwyr ac athrawon wedi cyfrannu’n helaeth at ddatblygu’r dull gweithredu hwn. Bellach mae gan Gymru ddull clir sydd wedi’i seilio ar dystiolaeth, a fydd yn cefnogi pob ysgol i roi’r sgiliau sydd eu hangen ar eu dysgwyr i fanteisio’n llawn ar eu haddysg ac i ffynnu trwy gydol eu bywydau. 

Read this post in English

Mae Tîm Gwella Addysg (TGA) Llywodraeth Cymru yn dal yn gymharol newydd, ond mae ein blwyddyn gyntaf wedi bod yn un brysur.

Sefydlwyd y tîm i gryfhau cydweithio ar draws y system, creu lle ar gyfer deialog broffesiynol o safon uchel, a sicrhau bod blaenoriaethau cenedlaethol yn cael eu llunio gan realiti ysgolion ac awdurdodau lleol. Ers hynny, mae ein ffocws wedi bod yn syml: gwrando’n ofalus, cysylltu mewnwelediad o bob cwr o Gymru, a sicrhau ein bod yn bwydo deallusrwydd lleol yn ôl i Lywodraeth Cymru.

Yn ystod ein blwyddyn gychwynnol, rydym wedi gweithredu fel tîm bach iawn, gydag Alun Jones yn Bennaeth y Tîm ac yn arweinydd parhaol Llywodraeth Cymru, wedi’i gefnogi gan staff ar secondiad sydd â phrofiad o ysgolion, awdurdodau lleol ac Estyn. Rydym ar hyn o bryd yn recriwtio dau swyddog proffesiynol ychwanegol i ymuno â’r tîm.

Gwrando’n Gyntaf: gweithdai gyda phob awdurdod lleol

Roedd ein gweithdai’r gwanwyn gydag awdurdodau lleol yn fan cychwyn hollbwysig. Roedd y sesiynau hyn wedi’u cynllunio fel sgyrsiau, nid fel sesiynau briffio. Fe wnaethant roi darlun cyfoethog i ni o flaenoriaethau, pwysau a chyfleoedd lleol — ac mae’r mewnwelediad hwnnw eisoes yn llunio gwaith cenedlaethol.

Daeth dwy thema allweddol i’r amlwg.

Yn gyntaf, dylanwadodd yr adborth yn uniongyrchol ar gwblhau’r canllawiau gwella ysgolion newydd, a gyhoeddwyd ar 5 Ionawr 2026. Roedd y trafodaethau proffesiynol am fodelau gwella lleol yn onest ac yn ymarferol. Cafodd yr hyn a rennwyd ei gynnwys yn uniongyrchol yn y canllaw terfynol, gan helpu i sicrhau ei fod yn adlewyrchu profiad ymarferol y system.

Yn ail, datgelodd ein sgyrsiau canolbwyntiedig ar lythrennedd heriau cyffredin ar draws Cymru. Tynnodd cydweithwyr sylw at faterion fel iaith lleferydd wrth ddechrau, medrau darllen ar draws y cwricwlwm, a’r gydnabyddiaeth gynyddol bod llythrennedd cryf yn sail i les dysgwyr. Atgyfnerthodd hyn rywbeth pwysig: mae blaenoriaethau gwella yn rhyng-gysylltiedig. Ni ellir ymdrin â llythrennedd, lles, cynhwysiant a datblygiad cwricwlwm ar wahân.

Rhwng y tîm polisi perthnasol a Dysgu – y corff newydd ar gyfer datblygiad proffesiynol ac arweinyddiaeth – rydym wedi bwydo’r wybodaeth hon yn uniongyrchol iddynt i lywio eu camau nesaf a’r gefnogaeth y maent yn ei chynnig. Mae eich llais yn llunio ymatebion cenedlaethol yn weithredol.

Adeiladu cylch ymgysylltu cliriach

Yn ogystal â’r gwaith hwn, rydym wedi bod yn rhoi mwy o strwythur o amgylch ein dull o ymgysylltu â’r system. Y nod yw creu cylch rhagweladwy, pwrpasol sy’n lleihau dyblygu ac yn canolbwyntio amser ar ddeialog broffesiynol ystyrlon.

Mae hyn yn cynnwys gweithdai blynyddol yn y gwanwyn gyda phob awdurdod lleol a swyddog cyswllt dynodedig yn y Tîm Gwella Addysg i gefnogi sgyrsiau lleol parhaus ac i gadw gwaith cenedlaethol a lleol wedi’i alinio.

Mae rhan allweddol o’n hymgysylltiad hefyd yn cynnwys cefnogi Rhwydwaith Gwella Addysg, sy’n cwrdd ddwywaith y flwyddyn ac sy’n dod ag awdurdodau lleol, Llywodraeth Cymru a phartneriaid cenedlaethol ynghyd i rannu dysgu a llunio dull cydlynol o wella ysgolion o fewn system addysg gynhwysol.

Rydym hefyd yn gweithio gyda thimau polisi Llywodraeth Cymru a phartneriaid cenedlaethol eraill i gadw ymgysylltiad yn reoledig ac yn ystyrlon.

Cryfhau llais cenedlaethol arweinyddiaeth ysgolion

Rydym wedi bod yn cefnogi Grŵp Cynghori Penaethiaid y Gweinidog – grŵp o benaethiaid sy’n cynghori’r Ysgrifennydd Cabinet ac sy’n sicrhau bod arweinyddiaeth ysgolion yn cael ei chynrychioli ar lefel genedlaethol.

Dros y flwyddyn, rydym hefyd wedi ymgysylltu’n rheolaidd â rhwydweithiau arweinwyr ysgolion lleol a chenedlaethol, rhywbeth rydym yn ei werthfawrogi’n fawr. Mae’r ymgysylltiad hwn yn cadw trafodaethau cenedlaethol yn seiliedig ar arferion cyfredol ac yn sicrhau bod polisi’n cael ei lywio gan arbenigedd proffesiynol.

Beth sy’n digwydd nesaf

Rydym ar fin dechrau’r cylch nesaf o weithdai gydag awdurdodau lleol. Bydd y rhain yn adeiladu ar ddysgu’r llynedd ac yn canolbwyntio ar flaenoriaethau a rennir, heriau sy’n dod i’r amlwg a gwella’r system.

Rydym yn dîm newydd, ond mae’r cyfeiriad yn glir: ein rôl yw cysylltu mewnwelediad lleol ag adweithiau cenedlaethol, a chefnogi gwelliant cynaliadwy sy’n seiliedig ar ymarfer.

Diolch i bawb sydd wedi ymgysylltu â ni hyd yn hyn. Mae’r flwyddyn gyntaf wedi bod yn un brysur, ac rydym yn edrych ymlaen at yr hyn sy’n dod nesaf.

Read this post in English

Gall cymryd rhan mewn cyfle cyfnewid ddod â manteision hirdymor i ddysgwyr ac athrawon. Mae’n cefnogi’r Cwricwlwm i Gymru drwy roi profiadau gwerthfawr i ddysgwyr ar draws cyd-destunau lleol, cenedlaethol a rhyngwladol. Mae’r profiadau hyn yn helpu dysgwyr i weithio tuag at y pedwar diben trwy eu cyflwyno i amgylcheddau newydd, gan ehangu eu gorwelion a’u hannog i weld y byd o wahanol safbwyntiau. Maent hefyd yn helpu dysgwyr i ddeall heriau a materion byd-eang ehangach, a gwerthfawrogi safbwyntiau eraill ar wahân i’w safbwyntiau eu hunain.

Taith i Baris yn dangos pŵer profiadau rhyngwladol i bobl ifanc ag anghenion ychwanegol.

Ym mis Mehefin 2025, mwynhaodd grŵp o ddisgyblion daith gyfnewid fythgofiadwy i Baris drwy Taith. I lawer, dyma’r tro cyntaf iddynt deithio y tu allan i Gymru, ac roedd y daith yn cynnig cyfle prin i archwilio diwylliant newydd, meithrin cyfeillgarwch a datblygu sgiliau bywyd pwysig. Ymwelodd disgyblion â thirnodau byd-enwog a threulio amser gyda’u hysgol bartner, gan greu atgofion a fydd yn aros gyda nhw ymhell ar ôl dychwelyd adref. Dywedodd Adam Goodman, Rheolwr Canolfan Amanwy, a wnaeth gais am y cyllid a threfnu’r ymweliad:

“Mae’r ymweliad wedi dangos i’n disgyblion beth maen nhw’n gallu ei wneud ac wedi rhoi ymdeimlad o gyflawniad iddyn nhw. Mae disgyblion ag ADY yn aml iawn yn colli allan ar y mathau hyn o weithgareddau ac mae’r cyfle hwn wedi bod yn amhrisiadwy mewn sawl ffordd. Roedd yn gyfle gwirioneddol unwaith mewn oes a ddaeth â dagrau o lawenydd i bawb a gymerodd ran, yn enwedig y staff o weld gwynebau’r disgyblion wrth i ni fynd o gwmpas Paris yn gweld pethau yr oedden nhw ond wedi’u gweld mewn llyfrau neu ar y teledu.”

Gallwch ddarllen y stori lawn yma a storïau eraill ar wefan Taith.

Sut y gallwch gymryd rhan mewn cyfnewid rhyngwladol?

Taith yw rhaglen gyfnewid dysgu rhyngwladol Cymru. Mae’n cynnig cyfleoedd i bobl ddysgu, astudio a gwirfoddoli ledled y byd. Nod prosiectau a chyfnewidiadau Taith yw ysbrydoli cyfranogwyr a gwella dyheadau.

Mae cyllid Llwybr 1 yn cefnogi cyfnewidiadau dysgu rhyngwladol drwy ddarparu grantiau i gyfranogwyr sy’n teithio o Gymru i wledydd eraill, yn ogystal â’r rhai sy’n dod i Gymru.

Mae’r galwad presennol am gyllid Llwybr 1 ar agor tan 18 Mawrth 2026. Bydd ymgeiswyr yn derbyn penderfyniad o fewn pedwar mis i’r dyddiad cau. Bydd Taith hefyd yn cynnal gweminarau sy’n esbonio pwy all wneud cais, pa weithgareddau sy’n gymwys a sut i baratoi cais cryf. Mae rhagor o ganllawiau ar gael yma.

Mae ysgolion yng Nghymru hefyd yn gallu gwneud cais am gyllid o Gynllun Turing , sydd hefyd yn caniatáu i ddarparwyr addysg wneud cais am gyllid sy’n helpu eu myfyrwyr i gymryd rhan mewn lleoliadau astudio neu waith dramor. Y dyddiad cau ar gyfer cyflwyno ceisiadau i’r Cynllun hwn yw dydd Mercher, 16 Mawrth 2026

Gallwch ddod o hyd i ragor o wybodaeth am Gynllun Turing ar y sianel You Tube ganlynol.

Read this post in English

Ar draws Cymru, mae ysgolion yn dechrau archwilio sut y gall deallusrwydd artiffisial cynhyrchiol (AI) gefnogi addysgu, dysgu a gwella ysgolion. Wrth i’r dechnoleg ddatblygu’n gyflym ac ymddangos yn fwy ym mywyd bob dydd, mae ein dull cenedlaethol yn canolbwyntio ar un flaenoriaeth glir: helpu dysgwyr ac ymarferwyr i ddefnyddio AI yn hyderus, yn ddiogel ac yn foesegol.

Mae gwaith ar y gweill ledled Cymru i ymgorffori AI mewn ffordd sy’n cryfhau’r system addysg, gan roi lles dysgwyr wrth wraidd popeth a wnawn.

Dull cydweithredol dan arweiniad y sector

Adeiledir ein strategaeth genedlaethol ar gydweithredu. Rydym yn gweithio ochr yn ochr â’r rhai sy’n gwybod fwyaf am y system addysg. Mae hyn yn cynnwys:

• Awdurdodau lleol
• Rhwydweithiau ysgolion ac ymarferwyr
• Pobl ifanc, gan gynnwys lleisiau o’r Grŵp Ieuenctid Cadw’n Ddiogel Ar-lein
• Estyn
• Partneriaid technoleg a diogelwch ar-lein byd-eang
• Cyrff rheoleiddio fel Swyddfa’r Comisiynydd Gwybodaeth (ICO) ac Ofcom

Mae’r dull cydweithredol hwn yn sicrhau bod datblygu a defnyddio AI mewn addysg yn cael ei seilio ar ddiogelwch, moeseg a thegwch – egwyddorion sydd wrth galon ein gweledigaeth ar gyfer pob dysgwr yng Nghymru.

Nod y Cwricwlwm i Gymru yw grymuso dysgwyr i ddod yn ddinasyddion egwyddorol, gwybodus sy’n gallu meddwl yn feirniadol, defnyddio tystiolaeth a llywio dulliau digidol yn gyfrifol.

Mae rhan bwysig o hyn yn cynnwys y Fframwaith Cymhwysedd Digidol, sy’n cefnogi dysgwyr 3 i 16 oed i ddatblygu’r sgiliau sydd eu hangen i ddefnyddio technoleg yn:

• hyderus
• creadigol
• diogel

Mae’r Fframwaith Cymhwysedd Digidol wrthi’n cael ei adolygu ar hyn o bryd, gyda darnau newydd i helpu dysgwyr i ymgysylltu’n feirniadol â thechnolegau sy’n dod i’r amlwg, fel AI. Mae hyn yn adlewyrchu’r byd y mae pobl ifanc yn tyfu i mewn iddo, byd lle mae deall systemau digidol yr un mor hanfodol â darllen a rhifedd.

Dysgu proffesiynol i ymarferwyr

I gefnogi ysgolion i archwilio sut y gall AI wella addysgu a dysgu, mae dysgu proffesiynol cenedlaethol yn cael ei ddatblygu a’i gyflwyno drwy’r rhaglen Addysgu Digidol gyda Hyder.

Mae’r cyrsiau hyn wedi’u cynllunio i gefnogi chi a’ch ysgol drwy adeiladu hyder gyda thechnolegau sy’n dod i’r amlwg, dyfnhau dealltwriaeth o AI cynhyrchiol, a cryfhau addysgeg digidol a chyfrifiadol.  Drwy sesiynau ymarferol a chynnwys adnoddau o ansawdd uchel, rydym yn helpu ymarferwyr i ddatblygu’r sgiliau a’r wybodaeth sydd eu hangen i addysgu meysydd cwricwlwm allweddol yn effeithiol ac i gefnogi cynnydd dysgwyr yn yr ystafell ddosbarth.

Deall AI mewn ysgolion: canfyddiadau Estyn

Mae Estyn wedi cynnal adolygiad thematig ar AI ym maes addysg, yn archwilio sut mae ysgolion yn dechrau defnyddio AI a’r effaith sy’n dod i’r amlwg ar addysgu a dysgu, gweinyddu, a gwella ysgolion.

Prif ganfyddiadau

• Lleihau llwyth gwaith: gall offer AI arbed amser sylweddol o ran cynllunio gwersi, creu adnoddau ac ysgrifennu adroddiadau.
• Cefnogi dysgu personol: roedd athrawon yn gweld AI yn ddefnyddiol ar gyfer ateb anghenion amrywiol dysgwyr, gan gynnwys y rhai â phroffiliau dysgu cymhleth.
• Mae addysgeg yn allweddol: gwelwyd yr enghreifftiau gorau o ddefnydd o AI pan oedd ysgolion yn ei wreiddio mewn egwyddorion addysgegol cryf.
• Mabwysiadu cynnar: mae llawer o ysgolion yn dal i arbrofi gyda AI ac mae angen rhagor o arweiniad a dysgu proffesiynol strwythuredig.

Hwb: mynediad at offer AI diogel ac o ansawdd uchel

Mae ysgolion yng Nghymru yn cael mynediad am ddim i blatfform digidol diogel drwy Hwb, sy’n cynnwys nifer o offer AI arloesol, gan gynnwys:

• Microsoft Copilot Chat
• Google Gemini
• Notebook LM
• Offer dysgu wedi’u galluogi gan AI, gan gynnwys Adobe Express a Microsoft Learning Accelerators

Canllawiau ac adnoddau AI cenedlaethol i ysgolion

I helpu ysgolion i integreiddio AI yn gyfrifol, mae Hwb yn darparu pecyn cynhwysfawr o ganllawiau ac adnoddau cefnogol, gan gynnwys:

• Canllawiau ar ddefnyddio AI yn foesegol ac yn ddiogel
• Canllawiau ar faterion diogelu sy’n gysylltiedig ag AI
• Templed polisi AI ar gyfer ysgolion
• Adnoddau llythrennedd AI ar gyfer yr ystafell ddosbarth
• Modiwl hyfforddiant AI sylfaenol ar-lein i ymarferwyr
• Canllawiau apiau diogelwch ar-lein i rieni a gofalwyr
• Sesiynau tiwtorial ymarferol ar alw
• Canllawiau ar gyrchu ac defnyddio’r offer AI sydd ar gael drwy Hwb

Mae’r adnoddau hyn wedi’u cynllunio i helpu ysgolion i deimlo’n hyderus wrth lywio’r cyfleoedd a’r heriau sy’n dod gyda AI.

Read this post in English

Fel rhan o’n Strategaeth Dysgu Rhyngwladol, rydym wedi datblygu partneriaeth gyffrous gyda Sefydliad Confucius ym Mhrifysgol Bangor i ddarparu gwersi Mandarin wythnosol i’n disgyblion ym Mlwyddyn 3–6.

Mae cyflwyno Mandarin yn adlewyrchu ymrwymiad yr ysgol i ddarparu dysgu ieithoedd rhyngwladol ystyrlon sy’n ehangu gorwelion disgyblion ac yn meithrin dealltwriaeth gynnar o ddinasyddiaeth fyd-eang. Caiff dysgwyr eu cyflwyno nid yn unig i Mandarin llafar, ond hefyd i ddiwylliant, traddodiadau a safbwyntiau byd-eang Tsieina wrth iddynt ddatblygu’n ddysgwyr uchelgeisiol, galluog sy’n chwilfrydig am y byd ac yn hyderus wrth ymgysylltu â diwylliannau gwahanol.

Mae’r bartneriaeth hefyd wedi cefnogi datblygiad proffesiynol staff, gan gynyddu hyder yn y gwaith o addysgu ieithoedd rhyngwladol. Wrth weithio gyda’r tiwtoriaid, mae ein staff wedi gallu arsylwi strategaethau effeithiol a thechnegau ynganu sy’n llywio eu harfer yn yr ystafell ddosbarth, gan eu galluogi i ddarparu profiadau dysgu iaith pleserus, cynhwysol ac effeithiol.

Y dylanwad mwyaf, fodd bynnag, fu ar ein dysgwyr. Llwyddwyd i sicrhau cyllid Taith, a alluogodd ein disgyblion Blwyddyn 6 i ymweld â Singapore ac i ddefnyddio’u Mandarin mewn cyd-destunau go iawn. Roedd eu gweld nhw’n defnyddio’r hyn a ddysgon nhw y tu allan i’r ystafell ddosbarth yn brofiad gostyngedig ac yn atgyfnerthu pwrpas a gwerth ieithoedd iddyn nhw. I lawer, dyma’r tro cyntaf iddynt brofi sut y gall ieithoedd wirioneddol “eich harwain i leoedd.”

Ynghyd â Mandarin, rydym hefyd yn darparu Ffrangeg i’n Dosbarthiadau Iau, gan sicrhau bod disgyblion yn profi mwy nag un iaith ychwanegol cyn symud ymlaen i’r ysgol uwchradd. Rydym yn glir bod y cyflwyniad hwn wedi’i gynllunio i atgyfnerthu sgiliau llythrennedd allweddol—gwrando, siarad, adnabod patrymau, a chofio—tra’n helpu dysgwyr i wneud cysylltiadau rhwng ieithoedd a deall bod ieithoedd yn amrywiol, yn werthfawr ac ar gael i bawb.

Yn y pen draw, ein nod yw meithrin cariad at ieithoedd ar draws yr ysgol, wedi’i wreiddio yn y gred bod dysgu iaith arall yn agor meddyliau, yn meithrin hyder, ac yn grymuso disgyblion i weld eu hunain fel cyfranwyr gweithredol mewn cymuned fyd-eang. Rydym yn hynod falch o’r cyfan y maent yn ei gyflawni.