Addysg Cymru

Read this post in English

Amcangyfrif o amser darllen: 4–5 munud

Wedi mis fel Gweinidog Cabinet dros Addysg a’r Gymraeg, dyma Anna Brychan AS yn amlinellau ei blaenoriaethau ar gyfer addysg. Gellir gwylio’r datganiad i’r Senedd ar teledu’r Senedd.

Diolch yn fawr, Ddirprwy Lywydd. Heddiw, dwi am gyflwyno blaenoriaethau’r Llywodraeth hon ar gyfer addysg. Fi yn amlwg sydd hefyd yn gyfrifol am y Gymraeg yn ehangach, gan weithio gyda holl aelodau’r Cabinet, gan fod y Gymraeg yn rhan o’n gwaith a’n cenhadaeth ni i gyd. Felly, byddaf i’n canolbwyntio ar y blaenoriaethau addysg heddiw, gan gynnwys yn amlwg addysg Gymraeg, ond byddaf i yn gwneud datganiad pellach – datganiad llafar pellach, felly ar y Gymraeg cyn yr haf.

Addysg dda yw’r cychwyn gorau y gallwn ni ei roi i’n plant a’n pobl ifanc. Addysg yw’r allwedd i ddatgloi potensial ein cenedl, a dyma pam mae’r Llywodraeth hon wedi gwneud addysg yn flaenoriaeth genedlaethol, i godi safonau yn ein hysgolion a sicrhau’r amodau gorau ar gyfer dysgu ac addysgu.

Mae’r system addysg ar hyn o bryd yn methu gormod o’n plant a’n pobl ifanc. Nid diffyg talent yw’r broblem, na diffyg ymrwymiad. Mae gyda ni blant a phobl ifanc llawn potensial, a gweithlu abl ac ymroddedig. Y broblem yw nad yw’r system gyfan bob amser yn gweithio gyda’i gilydd i gefnogi a datgloi potensial ein dysgwyr, nac ychwaith yn rhannu data a dealltwriaeth o’r hyn sydd ei angen i sicrhau cynnydd ym mhob ysgol, ym mhob ardal, yn gyson ac yn rymus.

Rydyn ni’n moyn i’r system addysg weithredu fel un system gysylltiedig, i gefnogi’n plant o’r blynyddoedd cynnar tan y pwynt pan maen nhw’n dechrau gweithio. Fy mlaenoriaeth gyntaf yw codi safonau i bob plentyn ym mhob cymuned. Rwyf am sicrhau bod ein haddysg yn rhoi sylfeini cryf i’n plant a’n pobl ifanc i lwyddo – yn yr ysgol, yn y coleg, mewn gwaith ac mewn bywyd. Mewn pedair blynedd rwyf am sicrhau fod mwy o bobl ifanc yn gadael yr ysgol gyda’r lefelau uchaf posib o lythrennedd a rhifedd, bod llai o blant yn gadael yr ysgol heb sgiliau sylfaenol, a bod mwy o blant yn llwyddo i gael cymwysterau defnyddiol.

Mae angen hwyluso gwaith ysgolion, awdurdodau lleol a’r dysgwyr eu hunain drwy nodi’n gliriach beth yw ein disgwyliadau ni a rhoi canllawiau cenedlaethol clir i’n hysgolion. Bydd hynny yn rhan ganolog o’r cynllun sylfaenol llythrennedd a rhifedd. Dyma beth mae’n partneriaid ni yn y system addysg wedi gofyn amdano, dyma beth mae rhieni a dysgwyr ei angen. Drwy ei ffocws clir ar lythrennedd a rhifedd, dyma beth mae Estyn hefyd yn ei flaenoriaethu.

Mae gyda ni ddata i adeiladu arno eisoes, ond defnydd annigonol ohono. Byddaf yn amlinellu sut y byddwn ni’n defnyddio’r data yn ein cynllun ni yn y man. Ond rwyf hefyd am i blant feithrin cariad at ddarllen. Mae hwnna’n allweddol bwysig. Felly byddwn ni hefyd yn sicrhau bod llyfrgell gyda ni ym mhob ysgol gynradd yn ystod tymor y Senedd hwn. Rwyf wedi addo i bob ysgol y byddaf yn cysylltu eto gyda nhw cyn diwedd yr haf i ymhelaethu ar ein cynllun ni, a byddaf yn sicr yn gwneud hynny. Mae hyn yn dod â fi at flaenoriaeth bwysig pellach.

Ni all unrhyw system addysg lwyddo oni bai ein bod yn cefnogi’r gweithlu sy’n ei gwneud yn bosibl. Rhaid i ni weithio ar y cyd â’n haddysgwyr i wella addysg, datgloi’r creadigrwydd a’r potensial anhygoel sydd yn ein gweithlu, buddsoddi ynddynt, ymddiried ynddynt, eu cefnogi a chynnig cyfleoedd dysgu proffesiynol hygyrch iddynt.

Rydym wedi dechrau mynd i’r afael â’r argyfwng recriwtio. Bydd darpar athrawon uwchradd mewn pynciau lle mae prinder athrawon yn derbyn hyd at £20,000 tra’u bod mewn addysg gychwynnol athrawon. Dim ond y dechrau yw hyn. Mae gormod o addysgwyr yn gadael y proffesiwn yn rhy gynnar. Mae angen i ni wella amodau dysgu a’u cadw yn yr ystafell ddosbarth, gan gynnwys rhoi canllawiau cenedlaethol clir ar yr heriau maent yn eu hwynebu.

Mae ysgolion yn ficrocosm o’n cymdeithas. Rwyf wedi gweld yn uniongyrchol yr heriau y maent yn eu hwynebu o ran iechyd meddwl, plant ag anghenion dysgu ychwanegol, technoleg, ac effeithiau parhaus COVID. Mae ein harweinwyr, athrawon dosbarth a staff cymorth yn delio â’r materion cymdeithasol cymhleth hyn bob dydd. Maent yn gwneud hynny gyda gofal mawr a heb lawer o sylw. Efallai nad yw’r Siambr hon eto’n adlewyrchu amrywiaeth ryfeddol ein cymdeithas, ond nid felly y mae yn ein hysgolion. Yno, gellir gweld yn glir y cyffro, y posibiliadau, y creadigrwydd a’r heriau sydd yn ein cymdeithas.

Un enghraifft yn unig: mae tystiolaeth gynyddol o effaith ffonau clyfar a chyfryngau cymdeithasol ar ein plant. Mae ein hysgolion yn lle i ddysgu, ac mae athrawon yno i addysgu. Rwy’n croesawu datganiad Llywodraeth y DU ar wahardd cyfryngau cymdeithasol i rai dan 16 oed. Nid mater datganoledig yw hwn, wrth gwrs, a bydd y manylion ynghylch gweithredu yn bwysig. Felly, rydym yn edrych ymlaen at drafodaethau mwy manwl gyda Llywodraeth y DU, ac yn dilyn yn agos yr hyn sy’n digwydd yn y maes polisi hwn mewn mannau eraill, megis Awstralia, a gyflwynodd y gwaharddiad hwn yn gynharach.

Mae ein cynllun 100 diwrnod yn glir. Byddwn yn gweithredu ar frys. Rwyf wedi clywed y galwadau am fwy o eglurder ar ddefnydd ffonau symudol yn ein hysgolion. Heddiw, rwy’n cadarnhau y byddwn yn cyfyngu ar ddefnydd ffonau symudol yn ein hysgolion. Ym mis Medi, byddwn yn dechrau ymgynghoriad ar ganllawiau statudol yn y maes hwn, gan wrando ar ein hathrawon a’n rhieni a chymryd camau. Rwyf am fod yn gwbl glir ar hyn: fel Gweinidog y Cabinet, rwy’n cefnogi’n llawn ac yn annog yn gryf benaethiaid i gyflwyno cyfyngiadau clir a chadarn ar ddefnyddio ffonau symudol yn ystod y diwrnod ysgol, hyd at ac yn cynnwys gwaharddiad llawn ar draws safle’r ysgol.

Mae ein cynllun 100 diwrnod yn glir. Byddwn yn gweithredu ar frys. Rwyf wedi clywed y galwadau am fwy o eglurder ar ddefnydd ffonau symudol yn ein hysgolion. Heddiw, rwy’n cadarnhau y byddwn yn cyfyngu ar ddefnydd ffonau symudol yn ein hysgolion. Ym mis Medi, byddwn yn dechrau ymgynghoriad ar ganllawiau statudol yn y maes hwn, gan wrando ar ein hathrawon a’n rhieni a chymryd camau. Rwyf am fod yn gwbl glir ar hyn: fel Gweinidog y Cabinet, rwy’n cefnogi’n llwyr ac yn annog yn gryf i benaethiaid gyflwyno cyfyngiadau clir a chadarn ar ddefnyddio ffonau symudol yn ystod y diwrnod ysgol, hyd at ac yn cynnwys gwaharddiad llawn ar draws safle’r ysgol.

Mae’n hanfodol bod gennym ni system addysg gynhwysol, felly byddwn ni’n sicrhau bod y gefnogaeth i blant gydag anghenion dysgu ychwanegol yn gliriach i deuluoedd ac i’r system gyfan. Rydym ni wedi ymrwymo i ddatblygu model gynaliadwy ar gyfer anghenion dysgu ychwanegol wedi blynyddoedd o bwysau sylweddol.

Mae’r Gymraeg hefyd yn rhan greiddiol o’r un system addysg gynhwysol honno. Mae’r Gymraeg yn perthyn i ni i gyd, a dwi am sicrhau cyfle teg i bob plentyn yng Nghymru ddysgu a mwynhau’r Gymraeg trwy weithredu llawn botensial Deddf y Gymraeg ac Addysg (Cymru) 2025. Yn ogystal â chryfhau darpariaeth mewn ysgolion dwy iaith ac ysgolion cyfrwng Saesneg, rŷn ni am osod seiliau i sicrhau bod 50 y cant o’n plant yn derbyn addysg cyfrwng Cymraeg erbyn 2050 – y targed mwyaf uchelgeisiol gan unrhyw Lywodraeth o safbwynt twf y Gymraeg. Byddwn yn ehangu darpariaeth Gymraeg yn ystod y blynyddoedd cynnar ar y naill law, ac addysg bellach ac uwch ar y llall, yn cael gwared â’r rhwystrau i gael addysg cyfrwng Cymraeg gan sicrhau llwybr iaith ac addysg barhaus a di-dor.

Mae tlodi’n effeithio ar botensial ein plant a’n pobl ifanc. Ein plant yw ein dyfodol, ac ni ddylai eu gallu i ddysgu gael ei effeithio gan gostau byw. Dyna pam yr oedd ein maniffesto hefyd yn cynnwys ymrwymiad i ymestyn prydau ysgol am ddim i ddisgyblion mewn ysgolion uwchradd sydd ar gredyd cynhwysol. Byddaf yn rhannu mwy o fanylion am hyn yn fuan.

Rhaid i’r system addysg weithredu fel un system genedlaethol gysylltiedig. Nid yw dysgwyr yn profi addysg mewn ‘silos’, ac ni ddylai llywodraethau lunio polisi yn y modd hwn chwaith. Byddwn yn mabwysiadu dull llawer mwy cydweithredol rhwng ysgolion, colegau, prifysgolion, darparwyr hyfforddiant a chyflogwyr, oherwydd pan fydd y system yn gweithio gyda’i gilydd, mae canlyniadau’n gwella ac mae dysgwyr yn cael eu cefnogi’n well.

Mae hynny’n arbennig o bwysig wrth bontio o addysg statudol i addysg drydyddol neu gyflogaeth. O ran y Gymraeg, rŷn ni’n gwybod bod gormod o bobl ifanc yn colli cyswllt â’r iaith ar y cyfnod hwn, gan fod y cyfleoedd i gadw cyswllt yn lleihau yn sylweddol. I ormod o bobl ifanc, mae’r system yn teimlo’n gymhleth ac yn ddarniog, ac mae hynny’n golygu bod potensial yn gallu cael ei golli, eu bod nhw’n rhy aml wedyn yn ffeindio’u hunain mewn sefyllfa lle nad ydyn nhw mewn gwaith, addysg na hyfforddiant. Ein rôl ni yw creu llwybrau cliriach, rhoi gwell cyngor a chanllaw a chefnogi’n dysgwyr yn well i barhau i astudio, hyfforddi a gweithio yn y Gymraeg yn ogystal ag yn Saesneg, a dysgu o brofiad a thystiolaeth fyd-eang. 

Ni allwn chwaith wahanu addysg oddi wrth economi Cymru. Os ydym am weld Cymru gryfach, economi gryfach a swyddi sy’n talu’n well, mae angen system sgiliau gryfach arnom. Dyna pam ein bod wedi cychwyn ar archwiliad sgiliau ar draws Cymru i ddeall anghenion sgiliau’r dyfodol a sicrhau bod ein penderfyniadau polisi yn cyd-fynd â gofynion economi’r dyfodol a gofynion ein cyflogwyr. Yn yr hydref, byddwn yn cynnal uwchgynhadledd sgiliau gyda chynrychiolaeth o fyd addysg, sgiliau, hyfforddiant a busnes, yn ogystal â’n canolfannau ymchwil, colegau a phrifysgolion, i greu un weledigaeth, un cyfeiriad, un system sy’n gweithio’n well i ddysgwyr ac i’r economi.

Mae ein prifysgolion yn ganolog i’n cynlluniau ar gyfer Cymru fwy llewyrchus. Mae ymchwil o bwysigrwydd byd-eang yn digwydd yn ein prifysgolion, yn aml heb gael ei chydnabod yn ddigonol. Mae angen gwell cysylltiad a rhyng-gysylltiad â’r economi. Oes, mae heriau difrifol yn wynebu ein prifysgolion, ond rydym yr un mor benderfynol o weithio gyda’r sector i greu system addysg uwch fwy cynaliadwy sy’n gweithio i Gymru ac i’n dysgwyr. Yn ystod yr wythnosau nesaf, byddwn yn cyhoeddi sut y byddwn yn gweithredu ein hymrwymiad i adolygu cyllid ein prifysgolion er mwyn sicrhau bod budd buddsoddiad Llywodraeth Cymru yn aros yng Nghymru. Mae gormod o dalent ifanc yn cael ei cholli. Rwyf am annog mwy o bobl i aros yng Nghymru, i astudio yng Nghymru ac adeiladu eu dyfodol yma, oherwydd eu bod yn gweld bod gan ein prifysgolion, ein heconomi a’n cenedl lawer i’w gynnig iddynt.

Mae’r Llywodraeth hon wedi gwneud addysg yn flaenoriaeth oherwydd bod dyfodol Cymru yn dibynnu arnom ni’n gwneud hynny. Mae’n huchelgais economaidd yn dibynnu ar y system addysg, mae ein gwasanaethau cyhoeddus yn dibynnu arni. Heb system addysg gref, fyddwn ni ddim yn gallu datgloi llawn botensial Cymru.

Mae angen bod yn onest: bydd hi yn anodd ac yn heriol ar adegau, rŷn ni’n gwybod hynny, a bydd angen gwneud penderfyniadau anodd o dro i dro. Ond mae’r weledigaeth yn glir, a gofynnwn i’n partneriaid yn y sector addysg weithio gyda ni i’w gwireddu. 

Bydd y Llywodraeth hon yn canolbwyntio’n egnïol ar godi safonau i gefnogi’r gweithlu, i gryfhau sgiliau, ac adeiladu system addysg sy’n gweithio i bob dysgwr, yn y Gymraeg ac yn Saesneg – ein dwy iaith genedlaethol – ac yn anad dim, i Gymru. Diolch yn fawr.

Read this post in English

Mae asesiadau rhyngwladol yn chwarae rôl bwysig wrth ein helpu i ddeall i ba raddau y mae dysgwyr yng Nghymru yn datblygu sgiliau allweddol, a sut mae ein system addysg yn cymharu ag eraill ledled y byd. Maent yn darparu tystiolaeth annibynnol o ansawdd sy’n cefnogi ein cenhadaeth genedlaethol i godi safonau a gwella canlyniadau i bob dysgwr.

Dros y blynyddoedd i ddod, bydd Cymru yn cymryd rhan mewn dwy astudiaeth ryngwladol fawr o ddysgwyr Blwyddyn 5 am y tro cyntaf:

• PIRLS (Yr Astudiaeth Cynnydd mewn Llythrennedd Darllen Rhyngwladol) 2026.
   Mae PIRLS yn mesur llythrennedd darllen ymhlith dysgwyr Blwyddyn 5 ac yn rhoi mewnwelediad dwfn i sut mae plant yn datblygu sgiliau darllen hanfodol.
• TIMSS (Yr Astudiaeth Ryngwladol o Dueddiadau mewn Mathemateg a Gwyddoniaeth) 2027.
   Mae TIMSS yn asesu gwybodaeth dysgwyr mewn mathemateg a gwyddoniaeth, gan gynnig mewnwelediad rhyngwladol mewn perthynas â’r pynciau sylfaenol hyn.

A PIRLS yn cael ei gynnal ym mis Mai a Mehefin eleni, mae gweddill y blog hwn yn rhoi golwg fanylach ar baratoadau Cymru ar gyfer cylch 2026 a’r hyn y gall ysgolion ei ddisgwyl.

Nid bwriad TIMSS a PIRLS yw gyrru’r cwricwlwm na’r addysgu, ond byddant yn darparu mewnwelediad gwerthfawr i’n helpu i ddeall sut orau i gefnogi ein dysgwyr i lwyddo.

PIRLS 2026: Cryfhau ein Dealltwriaeth o Ddarllen yng Nghymru

Gwella llythrennedd yw un o’n blaenoriaethau pennaf yng Nghymru o hyd. Er mwyn deall go iawn i ba raddau y mae ein dysgwyr yn symud ymlaen, a sut y gallwn eu cefnogi hyd yn oed yn well, mae angen tystiolaeth gadarn gymaradwy arnom sy’n meincnodi perfformiad Cymru yn erbyn safonau rhyngwladol. Dyna pam y cadarnhaodd Cymru ei bod am fod yn rhan o PIRLS 2026, astudiaeth fyd-eang fawr o lythrennedd darllen ymhlith dysgwyr Blwyddyn 5.

Mae PIRLS yn cynnig rhywbeth na allwn ei gynhyrchu ar ein pen ein hunain: mewnwelediad o ansawdd, wedi’i feincnodi’n rhyngwladol, i sut mae ein dysgwyr yn datblygu sgiliau darllen hanfodol ar gam allweddol yn eu haddysg. A darllen yn sail i lwyddiant ar draws y cwricwlwm, bydd y dystiolaeth y mae PIRLS yn ei darparu yn chwarae rôl bwysig wrth ein helpu i gryfhau addysgu a dysgu lle mae’n cyfrif fwyaf.

Cyflwyno PIRLS 2026 yng Nghymru

Rydym wedi penodi Pearson Education i weinyddu asesiadau PIRLS 2026 yng Nghymru. Mae eu rôl yn cynnwys gweithio’n agos gydag ysgolion sy’n cymryd rhan i’w helpu i gynllunio a sicrhau bod yr asesiadau yn rhedeg yn llyfn. Maent yn darparu arweiniad uniongyrchol a chefnogaeth ymarferol i gydlynwyr ysgolion a byddant yn gweithredu fel prif bwynt cyswllt i ysgolion drwy gydol y cyfnod hwn.

Astudiaeth ar sail hapsamplau o gategorïau yw PIRLS. Caiff ysgolion eu dewis, felly, mewn ffordd sy’n sicrhau cymysgedd cytbwys o bob cwr o Gymru, a’r rheini’n cynrychioli gwahanol ardaloedd daearyddol, meintiau ysgolion, a lleoliadau cyfrwng Cymraeg a chyfrwng Saesneg. Rydym bellach wedi cwblhau’r gwaith o recriwtio ysgolion ar gyfer cylch 2026, ac rydym yn ddiolchgar i’r holl ysgolion sydd wedi cytuno i gymryd rhan.

Disgwylir i oddeutu 4,000 o ddisgyblion Blwyddyn 5 o oddeutu 150 o ysgolion cynradd gymryd rhan pan fydd y brif astudiaeth yn cael ei chynnal ym mis Mai a Mehefin 2026.

Mae strategaeth gyfathrebu wedi’i thargedu eisoes ar y gweill i gefnogi ysgolion. Mae hyn yn cynnwys:

• Cadarnhau dyddiadau asesu a Gweinyddwyr Profion yn gynnar.
• Diweddariadau rheolaidd drwy wefan PIRLS 2026, sy’n agored i bawb sydd am weld yr wybodaeth ddiweddaraf am yr astudiaeth. 
• Galwadau ac e-byst dilynol i ysgolion.
• Allgymorth wedi’i deilwra ar gyfer lleoliadau sydd angen cymorth ychwanegol.

Ein nod yw gwneud y broses o gymryd rhan mor llyfn a chefnogol â phosibl.

Clywed gan ddysgwyr, rhieni/gofalwyr ac athrawon

Mae PIRLS yn fwy na sgoriau profion yn unig. Er mwyn creu darlun llawn o brofiadau darllen yng Nghymru, gwahoddir dysgwyr, rhieni/gofalwyr, athrawon a phenaethiaid i gwblhau holiaduron ynghylch arferion darllen, agweddau ac amgylcheddau dysgu.

Rydym hefyd yn gweithio’n agos gyda Plant yng Nghymru i sicrhau bod llais yn cael ei roi i ddysgwyr yn y broses hon. Bydd eu mewnbwn yn ein helpu i ddeall sut y gallwn gefnogi plant i deimlo’n hyderus, yn barod ac yn bostif ynghylch cymryd rhan yn yr astudiaeth.

Mae PIRLS 2026 yn gyfle arbennig, nid dim ond i fesur darllen, ond i ddeall yn well sut y gallwn helpu pob dysgwr yng Nghymru i ddatblygu sgiliau llythrennedd cryf ar gyfer y dyfodol.

Y darlun rhyngwladol ehangach: TIMSS 2027

Er mai PIRLS yw ein ffocws cyntaf, mae cymryd rhan yn TIMSS 2027 hefyd yn gyfle arbennig i gael mewnwelediad rhyngwladol i sut mae dysgwyr yn datblygu gwybodaeth hanfodol mewn mathemateg a gwyddoniaeth.

Bydd y broses o recriwtio ar gyfer TIMSS 2027 yn dechrau yn y flwyddyn academaidd newydd, a bydd tua 150 o ysgolion ledled Cymru yn cael eu dewis ar hap i gymryd rhan. Os gwahoddir eich ysgol chi i ymuno â’r sampl, byddem wir yn gwerthfawrogi eich cefnogaeth wrth gymryd rhan. Bydd eich cyfranogiad yn helpu i sicrhau bod gan Gymru dystiolaeth gynrychioliadol o ansawdd ar sgiliau mathemateg a gwyddoniaeth dysgwyr.

Read this post in English

Yn ddiweddar, cawsom y fraint o ddod ag enillwyr blaenorol Gwobrau Addysgu Proffesiynol Cymru, Enillwyr Aur Addysgu Cenedlaethol a phartneriaid addysg at ei gilydd yn y Senedd i ddathlu’r gorau o addysgu yng Nghymru. Roedd clywed am bob taith, sut mae eu gwaith wedi tyfu, sut maen nhw’n parhau i arloesi, a sut maen nhw’n cefnogi eu dysgwyr, yn atgof pwerus o’r dalent a’r ymroddiad rhyfeddol yn ein proffesiwn.

Rîl Uchafbwyntiau

Nid yw’r straeon hyn yn adlewyrchu cyflawniad unigol yn unig; maent yn adlewyrchu ysbryd y gweithlu cyfan. Mae pob enghraifft yn dangos sut mae athrawon a staff cymorth ledled Cymru yn creu newid ystyrlon, o ddydd i ddydd, mewn ffyrdd sy’n adleisio trwy gydol bywydau dysgwyr.

Fe wnaethom hefyd gyflwyno Llysgenhadon Addysgu Cymru newydd, a fydd yn helpu i rannu bywiogrwydd a phwrpas addysgu gydag eraill. Mae eu hangerdd yn adlewyrchu’r hyn a welwn ar draws y system: cred yng ngrym addysg i drawsnewid bywydau.

Rydych chi’n gwneud gwahaniaeth, bob dydd, mewn ffyrdd sy’n bwysig. Diolch yn fawr.

Gwyliwch uchafbwyntiau Llysgenhadon Addysgu Cymru yn ogystal â fideo sy’n arddangos enillwyr Gwobrau Addysgu Proffesiynol Cymru.

Read this post in English

Mae’r gwasanaeth sy’n cynnig cymorth iechyd meddwl a llesiant i arweinwyr ysgol, athrawon a staff addysg wedi’i ymestyn am flwyddyn arall, diolch i gyllid gan Lywodraeth Cymru.

Education Support yw’r unig elusen yn y DU sy’n ymroi i gefnogi iechyd meddwl a llesiant athrawon, arweinwyr ysgol a staff addysg.

Mae’r Gwasanaeth Llesiant Staff wedi’i ariannu yn cynnig cyngor a chymorth am ddim i ysgolion ledled Cymru, gyda ffocws ar wella llesiant staff a diwylliannau iach yn y gweithle.

Mae Cynghorwyr Llesiant Staff yn gweithio gydag ysgolion i gynnig arweiniad ymarferol, strategaethau ac adnoddau am ddim sy’n cefnogi iechyd meddwl a llesiant staff.

Mae’r gwasanaeth yn cynnig dau fath o gefnogaeth. Rydym yn awgrymu eich bod chi yn cofrestru nawr, mae lleoedd am ddim ond yn gyfyngedig:

• Cyrchu’r Gwasanaeth Cynghori ar Lesiant
  Gall ysgolion gael sgyrsiau agored, gonest ac anfeirniadol gyda chynghorydd am sut i wella llesiant staff. Mae cynghorwyr yn cynnig cyngor ymarferol ac adnoddau am ddim i helpu ysgolion i adeiladu diwylliannau iachach yn y gweithle. Cofrestrwch nawr

• Goruchwyliaeth broffesiynol ar gyfer arweinwyr a rheolwyr ysgol
  Gall arweinwyr a rheolwyr ysgol yng Nghymru gael mynediad at chwe sesiwn ar-lein gyda goruchwyliwr cwbl gymwys sy’n deall y sector addysg. Mae goruchwyliaeth yn gyfrinachol ac yn canolbwyntio ar y proffesiwn, gan gynnig amser penodol i fyfyrio ar eich rôl arwain a chryfhau’ch llesiant. Cofrestrwch nawr

Dywedodd Faye McGuinness, Cyfarwyddwr Rhaglenni a Gwasanaethau Education Support:

“Mae athrawon, arweinwyr a staff ysgol yn chwarae rhan hanfodol wrth siapio bywydau plant a phobl ifanc, ac mae iechyd meddwl ac emosiynol da yn ganolog i’w gallu i wneud eu gwaith yn effeithiol.

“Mae o fudd i bawb – disgyblion, rhieni a’r gymuned ehangach yng Nghymru – bod addysgwyr yng Nghymru yn ddigon iach yn feddyliol ac yn emosiynol i arwain ac ysbrydoli’r genhedlaeth nesaf.

“Er mwyn i lesiant staff ffynnu, rhaid i ddiwylliannau ysgol flaenoriaethu hyn yn weithredol. Dyna pam rydym yn falch iawn o barhau i gynnig y cymorth hwn, diolch i gyllid gan Lywodraeth Cymru.”

Read this post in English

Ar ddiwedd 2025, dathlodd Academi Seren 10 mlynedd o agor drysau i ddysgwyr mwyaf disglair Cymru, gan eu helpu i gydnabod eu potensial, magu hyder a dilyn dyfodol uchelgeisiol.

Mae Seren wedi tyfu ledled Cymru i fod yn rhaglen sy’n canolbwyntio ar y dysgwr sy’n hyrwyddo dyheadau, yn meithrin rhagoriaeth ac yn creu cyfleoedd ystyrlon sy’n newid bywydau. Nawr, gyda buddsoddiad blynyddol o £2.5 miliwn, mae Seren yn darparu cynnig wedi’i deilwra sy’n seiliedig ar dystiolaeth sy’n cefnogi tua 24,000 o ddysgwyr bob blwyddyn, o Flwyddyn 8 hyd at Flwyddyn 13. Mae’r cynnig yn unigryw ymhlith gwledydd y DU, gan ddarparu cyfleoedd i ddysgwyr o’r fath waeth ble maent yn byw neu eu cefndir. 

Uchelgais heb rwystrau

Un o agweddau mwyaf pwerus Seren yw’r amrywiaeth o ddysgwyr y mae’n eu cefnogi.  Rydym yn parhau i gael ein hysbrydoli gan ddysgwyr sydd y cyntaf yn eu teulu i ystyried addysg uwch. Dysgwyr fel Louisa, un o raddedigion Seren, a wnaeth lwyddo gyda chefnogaeth Seren, yn enwedig y profiadau preswyl y mae’n eu disgrifio fel “trobwynt” iddi, i wireddu uchelgais ei phlentyndod o astudio meddygaeth ym Mhrifysgol Caerdydd.  

Mae dysgwyr yn dweud wrthym yn gyson bod Seren yn drawsnewidiol.  Maent yn disgrifio sut mae’r rhaglen wedi eu helpu i fagu’r hyder, datblygu gwytnwch a theimlo’n rhan o gymuned gefnogol o gyfoedion o’r un anian.

Disgrifiwyd Seren fel y pwynt lle mae uchelgais yn dod yn gyraeddadwy, lle mae dysgwyr yn symud o ansicrwydd i wneud penderfyniadau gwybodus am eu dyfodol. Y tu hwnt i her academaidd, mentora a chyfoethogi, mae Seren wedi helpu i adeiladu’r hunangred, y gwytnwch a’r ymdeimlad cryf o berthyn sydd ei angen ar ddysgwyr i osod nodau uchelgeisiol a gweithio tuag atynt.  Ym marn Joel, un o raddedigion eraill Seren, roedd y gefnogaeth a roddodd Seren iddo yn amhrisiadwy ac wedi’i ysbrydoli a’i gefnogi i wneud cais i Brifysgol Rhydychen. Mae llawer o ddysgwyr wedi dweud wrthym fod y cymorth gyda datganiadau personol, profion derbyn a chyfweliadau, ynghyd â’r cyfle i siarad yn uniongyrchol ag academyddion a myfyrwyr presennol, wedi rhoi’r hyder iddynt wneud cais. 

Partneriaethau cryf, effaith ehangach

Mae gweithio mewn partneriaeth wrth wraidd llwyddiant Seren. Trwy gydweithio’n agos â phrifysgolion yng Nghymru, ar draws y DU ac yn rhyngwladol, mae Seren wedi datblygu dealltwriaeth gref o’r hyn sy’n ofynnol ar gyfer y cyrsiau mwyaf cystadleuol, sy’n rhinweddau sy’n ymestyn ymhell y tu hwnt i gyrhaeddiad academaidd.

Mae ein partneriaid yn pwysleisio’n gyson werth Seren fel llais clir, cenedlaethol i ddysgwyr disgleiriaf Cymru. Mae Seren yn darparu llwybr dibynadwy i brifysgolion a sefydliadau ymgysylltu â dysgwyr, darparu canllawiau wedi’u teilwra a chynnig cyfleoedd sy’n adlewyrchu eu harbenigedd.

Yn ddiweddar, mae swyddogion wedi cwrdd â chynrychiolwyr o bob prifysgol yng Nghymru i sicrhau bod cynnig Seren yn adlewyrchu’n llawn ehangder ac ansawdd y cyfleoedd sydd ar gael yma, gan gynnwys astudio drwy gyfrwng y Gymraeg. Bydd mentrau newydd, fel Diwrnodau Darganfod Seren ar gyfer Blwyddyn 10 a gynhelir yr haf hwn, yn helpu dysgwyr i archwilio’r opsiynau hyn yn gynnar ac yn hyderus.

Edrych i’r dyfodol

Rydym nawr yn dechrau pennod newydd i Seren. Mae’r rhaglen yn parhau i esblygu mewn ymateb i’r hyn y mae dysgwyr, athrawon a phartneriaid yn dweud wrthym sy’n gweithio orau.  Mae model cyflenwi gwell wedi’i gyflwyno i gryfhau cysondeb a hygyrchedd ledled Cymru ac mae llwybrau newydd, gan gynnwys llwybrau i radd-brentisiaethau, yn cael eu harchwilio i sicrhau y gellir anelu at ragoriaeth trwy lwybrau gwahanol sydd yr un mor uchelgeisiol.

Mae cenhadaeth Seren yn parhau i fod yn glir: dileu rhwystrau, ehangu gorwelion ac ysbrydoli uchelgais ymhlith arweinwyr, arloeswyr a datryswyr problemau Cymru yn y dyfodol. Gan adeiladu ar ddegawd cryf o lwyddiant, bydd Seren yn parhau i fod yn gynhwysol, yn uchelgeisiol ac yn ymatebol, gan agor drysau, meithrin talent a chefnogi’r genhedlaeth nesaf o ddysgwyr Seren i ddisgleirio.

Ceir rhagor o wybodaeth am raglen Seren yn Seren – Hwb

Read this post in English

Amser darllen oddeutu 2 munud.

Ym mis Chwefror 2025, ymunodd cydweithwyr o Brifysgol Dwyrain Carolina a Phrifysgol Canolbarth Florida â phartneriaid Cymreig ar gyfer cyfnewid dysgu rhyngwladol wythnos o hyd sy’n canolbwyntio ar ddatblygu Ysgolion Bro yng Nghymru. Gydag ymchwil, polisi ac ymarfer wrth wraidd yr ymweliad, a phrofiadau diwylliannol a ddaeth â hiraeth a cynefin yn fyw, tynnodd yr wythnos sylw at un neges graidd: rydym yn rhannu mwy o debygrwydd na gwahaniaethau, ac mae cydweithio byd-eang yn hanfodol i fynd i’r afael â heriau addysgol heddiw.

Mae Ysgolion Bro yn rhan allweddol o raglen lywodraethu Cymru. Maent yn pwysleisio partneriaethau cryf gyda theuluoedd, cysylltiadau â chymunedau, a chydweithio â gwasanaethau aml-asiantaeth i sicrhau bod pob dysgwr yn cael ei gefnogi. Mae’r dull hwn yn chwarae rhan ganolog wrth leihau effaith tlodi, codi cyflawniad, a chryfhau lles disgyblion a theuluoedd ledled Cymru.

Dechreuodd yr ymweliad yng Nghaerdydd, lle cafwyd trosolwg diddorol o hanes a diwylliant Cymru gan Edward Jones, Pennaeth Ysgol Gyfun Pencoed. Gosodwyd y cyd-destun yn gyntaf trwy sesiynau rhagarweiniol, gan gynnwys cyflwyniad gan y Cyngor Prydeinig, cyn i’r ddirprwyaeth gwrdd ag  arweinwyr polisi Llywodraeth Cymru i archwilio sut mae strategaethau cenedlaethol yn sail i Ysgolion Bro.

Yn ystod yr wythnos, ymwelodd cydweithwyr â phum ysgol amrywiol, Ysgol Pen Rhos, Ysgol Gynradd Clwyd, Ysgol Clywedog, Ysgol Gynradd Pencoed, ac Ysgol Gynradd Maindee. Cawsant hefyd gyflwyniadau gan  awdurdodau lleol Wrecsam, Abertawe, Castell-nedd Port Talbot, a Chonwy. Rhoddodd y cyfleoedd hyn persbectif unigryw ar sut mae dulliau Ysgol Bro yn cymryd siâp yn ymarferol, ar lefel ysgol ac ar lefel ranbarthol.

Ychwanegodd partneriaethau gyda Phrifysgol Wrecsam a Phrifysgol Abertawe ddimensiwn ymchwil cryf i’r ymweliad, gan gynnwys cyfraniad gwerthfawr gan  yr Athro Janet Goodall ar ymgysylltu â theuluoedd.

Trwy gydol yr ymweliad, daeth un thema bwerus i’r amlwg: er gwaethaf gweithio mewn gwahanol systemau, mae heriau a gobeithion addysg yn cael eu rhannu yn fyd-eang.

Ar draws Cymru, Gogledd Carolina, a Florida, mae ysgolion yn ymdrechu i:

• adeiladu partneriaethau teuluol ystyrlon
• ymgysylltu â, a gwasanaethu eu cymunedau
• cydweithio â gwasanaethau ehangach i leihau rhwystrau
• ymateb i effeithiau anfantais economaidd-gymdeithasol
• creu cyfleoedd teg i bob dysgwr

Mae cydnabod yr heriau hyn a rennir yn atgyfnerthu gwerth cydweithredu rhyngwladol, a’r gred bod systemau addysgol yn cryfhau pan fyddant yn dysgu oddi wrth ei gilydd.

Fel y mae canllawiau Llywodraeth Cymru yn ei wneud yn glir, nod Ysgolion Bro yw dod â theuluoedd, ysgolion a gwasanaethau at ei gilydd fel y gall pob dysgwr ffynnu. Dangosodd yr ymweliad hwn, pan fydd addysgwyr yn gweithio gyda’i gilydd ar draws ffiniau cenedlaethol, symudwn yn agosach at wireddu’r weledigaeth honno ar gyfer pob plentyn.

Dr Suzanne Sarjeant

Ysgol Gynradd Pencoed

Read this post in English

Amser darllen o 4 munud.

Mae helpu plant ledled Cymru i wella eu gallu i ddarllen, ysgrifennu, gwrando, siarad, a’u sgiliau iaith yn gyffredinol, yn fater o bwys mawr i rieni, athrawon ac arweinwyr addysg o bob cwr o’r wlad. Mae hyn hefyd yn flaenoriaeth i Lywodraeth Cymru, sydd wedi gosod gwella safonau llythrennedd wrth wraidd eu gwaith ar addysg yn gyffredinol. 

Fel rhan o’r ymdrech honno, mae Llywodraeth Cymru wedi cyhoeddi Egwyddorion y cytunwyd arnynt gan y Panel Arbenigol Llythrennedd ar gyfer Iaith a Llythrennedd yng Nghymru, a’r Datganiad o Fwriad ar gyfer Darllen Cynnar. Dyma’r egwyddorion hynny:  

1. Mae sylfaen gref mewn iaith lafar yn hanfodol er mwyn datblygu llythrennedd dysgwyr yn llwyddiannus ar bob cam. 

2. Dylai’r dull addysgu llythrennedd fod yn systematig, yn strwythuredig ac yn benodol.  

3. Mae creu cysylltiadau rhwng gwrando, siarad, darllen ac ysgrifennu yn hanfodol er mwyn cefnogi dysgwyr i ddysgu, cyfathrebu a chreu ystyr.  

4. Mae addysgu iaith a llythrennedd yn effeithiol yn galluogi dysgwyr i brofi mwynhad, llwyddiant a chymhelliant.  

5. Mae asesu pwrpasol yn hanfodol i gefnogi addysgu iaith a llythrennedd mewn ffordd wybodus ac ymatebol.  

Mae rhagor o fanylion am egwyddorion y Panel, y Datganiad o Fwriad cysylltiedig ac ymateb Llywodraeth Cymru ar gael ar-lein. 

Beth yw’r Panel Arbenigol Llythrennedd? 

Mae’r Panel Arbenigol Llythrennedd yn cynnwys arbenigwyr o bob rhan o Gymru a’r DU sy’n cynnig ystod eang o wybodaeth am addysgu a dysgu llythrennedd, yn ogystal â phrofiad amrywiol mewn ymchwil academaidd ac addysgu yn uniongyrchol.  

Sefydlwyd y Panel gan Ysgrifennydd y Cabinet dros Addysg ym mis Tachwedd 2024 i lywio ffordd o feddwl Llywodraeth Cymru ar ganllawiau’r dyfodol, dysgu proffesiynol, a blaenoriaethau ehangach ar gyfer cryfhau llythrennedd ledled Cymru, ac i sicrhau bod y dull hwn yn drylwyr ac wedi’i seilio ar dystiolaeth go iawn.  

I gael rhagor o wybodaeth am gefndir aelodau’r Panel, gwyliwch y fideo isod: 

Beth mae Llywodraeth Cymru yn ei wneud i wella safonau llythrennedd? 

Mae’r egwyddorion hyn eisoes yn cael eu rhoi ar waith ledled Cymru. Rhan allweddol o’r gwaith hwn yw prosiect CAL:ON Cymru sydd werth £8.2 miliwn, sy’n sefydlu canolfan ragoriaeth genedlaethol ar gyfer addysgu llythrennedd. Mae’r rhaglen yn tynnu ar y dystiolaeth ryngwladol orau, gan gynnwys elfennau o’r dulliau a ddefnyddir mewn llefydd fel Mississippi a Seland Newydd. Drwy CAL:ON Cymru, bydd ysgolion yn cael cymorth dwyieithog, cenedlaethol sy’n cynnwys cymorth i gryfhau sgiliau iaith lafar dysgwyr, ochr yn ochr â chymorth sydd wedi’i dargedu i ddysgwyr sydd angen help ychwanegol i feithrin sgiliau darllen mewn adrannau uchaf ysgolion cynradd a hefyd mewn ysgolion uwchradd. 

Bydd CAL:ON Cymru yn cyhoeddi canllawiau ar addysgu ffoneg yn effeithiol, gan gynnwys cyngor ar ddefnyddio rhaglenni ffoneg synthetig systematig ac ar ddewis pecyn ffoneg sy’n briodol i gyd-destun pob ysgol. Bydd y prosiect hefyd yn darparu offer asesu a gydnabyddir yn rhyngwladol sy’n helpu ysgolion i ddeall anghenion llythrennedd penodol dysgwyr. 

Ochr yn ochr â hyn, mae grantiau llythrennedd ehangach yn parhau i hyrwyddo llythrennedd drwy greadigrwydd a meithrin cariad at ddarllen, yn ogystal â darparu cymorth wedi’i dargedu ar gyfer sgiliau darllen a llafaredd yn y Gymraeg. Eleni, mae Cymru’n ymuno â gwledydd eraill y DU i nodi’r Flwyddyn Darllen Genedlaethol. Mae’r ymgyrch  Ymgolli – a lansiwyd yn gynharach y mis hwn – yn ychwanegu at waith sydd eisoes ar y gweill i gefnogi ysgolion, dysgwyr a theuluoedd, i feithrin yr arfer parhaol o fwynhau darllen ac i wella safonau llythrennedd. Mae’r ymgyrch genedlaethol hon yn ategu ymdrechion Estyn i ganolbwyntio’n fanylach ar ddarllen, a bydd arolygwyr yn gweithio gyda phob darparwr addysg i sicrhau bod gwella sgiliau darllen ymhlith pob dysgwr yn flaenoriaeth. 

Bydd gan Dysgu, y corff dysgu proffesiynol newydd, rôl allweddol wrth symud y gwaith dysgu proffesiynol cenedlaethol yn ei flaen, gan sicrhau bod y gefnogaeth yn cyrraedd pob ysgol. Mae gwaith agos gydag Awdurdodau Lleol yn parhau fel y gall ysgolion fanteisio ar gynnig cydlynol sy’n seiliedig ar y gefnogaeth genedlaethol hon. 

Mae’n hanfodol bod y gwaith hwn yn cael ei gyflawni i safon uchel. Mae arbenigwyr ac athrawon wedi cyfrannu’n helaeth at ddatblygu’r dull gweithredu hwn. Bellach mae gan Gymru ddull clir sydd wedi’i seilio ar dystiolaeth, a fydd yn cefnogi pob ysgol i roi’r sgiliau sydd eu hangen ar eu dysgwyr i fanteisio’n llawn ar eu haddysg ac i ffynnu trwy gydol eu bywydau. 

Read this post in English

Mae Tîm Gwella Addysg (TGA) Llywodraeth Cymru yn dal yn gymharol newydd, ond mae ein blwyddyn gyntaf wedi bod yn un brysur.

Sefydlwyd y tîm i gryfhau cydweithio ar draws y system, creu lle ar gyfer deialog broffesiynol o safon uchel, a sicrhau bod blaenoriaethau cenedlaethol yn cael eu llunio gan realiti ysgolion ac awdurdodau lleol. Ers hynny, mae ein ffocws wedi bod yn syml: gwrando’n ofalus, cysylltu mewnwelediad o bob cwr o Gymru, a sicrhau ein bod yn bwydo deallusrwydd lleol yn ôl i Lywodraeth Cymru.

Yn ystod ein blwyddyn gychwynnol, rydym wedi gweithredu fel tîm bach iawn, gydag Alun Jones yn Bennaeth y Tîm ac yn arweinydd parhaol Llywodraeth Cymru, wedi’i gefnogi gan staff ar secondiad sydd â phrofiad o ysgolion, awdurdodau lleol ac Estyn. Rydym ar hyn o bryd yn recriwtio dau swyddog proffesiynol ychwanegol i ymuno â’r tîm.

Gwrando’n Gyntaf: gweithdai gyda phob awdurdod lleol

Roedd ein gweithdai’r gwanwyn gydag awdurdodau lleol yn fan cychwyn hollbwysig. Roedd y sesiynau hyn wedi’u cynllunio fel sgyrsiau, nid fel sesiynau briffio. Fe wnaethant roi darlun cyfoethog i ni o flaenoriaethau, pwysau a chyfleoedd lleol — ac mae’r mewnwelediad hwnnw eisoes yn llunio gwaith cenedlaethol.

Daeth dwy thema allweddol i’r amlwg.

Yn gyntaf, dylanwadodd yr adborth yn uniongyrchol ar gwblhau’r canllawiau gwella ysgolion newydd, a gyhoeddwyd ar 5 Ionawr 2026. Roedd y trafodaethau proffesiynol am fodelau gwella lleol yn onest ac yn ymarferol. Cafodd yr hyn a rennwyd ei gynnwys yn uniongyrchol yn y canllaw terfynol, gan helpu i sicrhau ei fod yn adlewyrchu profiad ymarferol y system.

Yn ail, datgelodd ein sgyrsiau canolbwyntiedig ar lythrennedd heriau cyffredin ar draws Cymru. Tynnodd cydweithwyr sylw at faterion fel iaith lleferydd wrth ddechrau, medrau darllen ar draws y cwricwlwm, a’r gydnabyddiaeth gynyddol bod llythrennedd cryf yn sail i les dysgwyr. Atgyfnerthodd hyn rywbeth pwysig: mae blaenoriaethau gwella yn rhyng-gysylltiedig. Ni ellir ymdrin â llythrennedd, lles, cynhwysiant a datblygiad cwricwlwm ar wahân.

Rhwng y tîm polisi perthnasol a Dysgu – y corff newydd ar gyfer datblygiad proffesiynol ac arweinyddiaeth – rydym wedi bwydo’r wybodaeth hon yn uniongyrchol iddynt i lywio eu camau nesaf a’r gefnogaeth y maent yn ei chynnig. Mae eich llais yn llunio ymatebion cenedlaethol yn weithredol.

Adeiladu cylch ymgysylltu cliriach

Yn ogystal â’r gwaith hwn, rydym wedi bod yn rhoi mwy o strwythur o amgylch ein dull o ymgysylltu â’r system. Y nod yw creu cylch rhagweladwy, pwrpasol sy’n lleihau dyblygu ac yn canolbwyntio amser ar ddeialog broffesiynol ystyrlon.

Mae hyn yn cynnwys gweithdai blynyddol yn y gwanwyn gyda phob awdurdod lleol a swyddog cyswllt dynodedig yn y Tîm Gwella Addysg i gefnogi sgyrsiau lleol parhaus ac i gadw gwaith cenedlaethol a lleol wedi’i alinio.

Mae rhan allweddol o’n hymgysylltiad hefyd yn cynnwys cefnogi Rhwydwaith Gwella Addysg, sy’n cwrdd ddwywaith y flwyddyn ac sy’n dod ag awdurdodau lleol, Llywodraeth Cymru a phartneriaid cenedlaethol ynghyd i rannu dysgu a llunio dull cydlynol o wella ysgolion o fewn system addysg gynhwysol.

Rydym hefyd yn gweithio gyda thimau polisi Llywodraeth Cymru a phartneriaid cenedlaethol eraill i gadw ymgysylltiad yn reoledig ac yn ystyrlon.

Cryfhau llais cenedlaethol arweinyddiaeth ysgolion

Rydym wedi bod yn cefnogi Grŵp Cynghori Penaethiaid y Gweinidog – grŵp o benaethiaid sy’n cynghori’r Ysgrifennydd Cabinet ac sy’n sicrhau bod arweinyddiaeth ysgolion yn cael ei chynrychioli ar lefel genedlaethol.

Dros y flwyddyn, rydym hefyd wedi ymgysylltu’n rheolaidd â rhwydweithiau arweinwyr ysgolion lleol a chenedlaethol, rhywbeth rydym yn ei werthfawrogi’n fawr. Mae’r ymgysylltiad hwn yn cadw trafodaethau cenedlaethol yn seiliedig ar arferion cyfredol ac yn sicrhau bod polisi’n cael ei lywio gan arbenigedd proffesiynol.

Beth sy’n digwydd nesaf

Rydym ar fin dechrau’r cylch nesaf o weithdai gydag awdurdodau lleol. Bydd y rhain yn adeiladu ar ddysgu’r llynedd ac yn canolbwyntio ar flaenoriaethau a rennir, heriau sy’n dod i’r amlwg a gwella’r system.

Rydym yn dîm newydd, ond mae’r cyfeiriad yn glir: ein rôl yw cysylltu mewnwelediad lleol ag adweithiau cenedlaethol, a chefnogi gwelliant cynaliadwy sy’n seiliedig ar ymarfer.

Diolch i bawb sydd wedi ymgysylltu â ni hyd yn hyn. Mae’r flwyddyn gyntaf wedi bod yn un brysur, ac rydym yn edrych ymlaen at yr hyn sy’n dod nesaf.

Read this post in English

Gall cymryd rhan mewn cyfle cyfnewid ddod â manteision hirdymor i ddysgwyr ac athrawon. Mae’n cefnogi’r Cwricwlwm i Gymru drwy roi profiadau gwerthfawr i ddysgwyr ar draws cyd-destunau lleol, cenedlaethol a rhyngwladol. Mae’r profiadau hyn yn helpu dysgwyr i weithio tuag at y pedwar diben trwy eu cyflwyno i amgylcheddau newydd, gan ehangu eu gorwelion a’u hannog i weld y byd o wahanol safbwyntiau. Maent hefyd yn helpu dysgwyr i ddeall heriau a materion byd-eang ehangach, a gwerthfawrogi safbwyntiau eraill ar wahân i’w safbwyntiau eu hunain.

Taith i Baris yn dangos pŵer profiadau rhyngwladol i bobl ifanc ag anghenion ychwanegol.

Ym mis Mehefin 2025, mwynhaodd grŵp o ddisgyblion daith gyfnewid fythgofiadwy i Baris drwy Taith. I lawer, dyma’r tro cyntaf iddynt deithio y tu allan i Gymru, ac roedd y daith yn cynnig cyfle prin i archwilio diwylliant newydd, meithrin cyfeillgarwch a datblygu sgiliau bywyd pwysig. Ymwelodd disgyblion â thirnodau byd-enwog a threulio amser gyda’u hysgol bartner, gan greu atgofion a fydd yn aros gyda nhw ymhell ar ôl dychwelyd adref. Dywedodd Adam Goodman, Rheolwr Canolfan Amanwy, a wnaeth gais am y cyllid a threfnu’r ymweliad:

“Mae’r ymweliad wedi dangos i’n disgyblion beth maen nhw’n gallu ei wneud ac wedi rhoi ymdeimlad o gyflawniad iddyn nhw. Mae disgyblion ag ADY yn aml iawn yn colli allan ar y mathau hyn o weithgareddau ac mae’r cyfle hwn wedi bod yn amhrisiadwy mewn sawl ffordd. Roedd yn gyfle gwirioneddol unwaith mewn oes a ddaeth â dagrau o lawenydd i bawb a gymerodd ran, yn enwedig y staff o weld gwynebau’r disgyblion wrth i ni fynd o gwmpas Paris yn gweld pethau yr oedden nhw ond wedi’u gweld mewn llyfrau neu ar y teledu.”

Gallwch ddarllen y stori lawn yma a storïau eraill ar wefan Taith.

Sut y gallwch gymryd rhan mewn cyfnewid rhyngwladol?

Taith yw rhaglen gyfnewid dysgu rhyngwladol Cymru. Mae’n cynnig cyfleoedd i bobl ddysgu, astudio a gwirfoddoli ledled y byd. Nod prosiectau a chyfnewidiadau Taith yw ysbrydoli cyfranogwyr a gwella dyheadau.

Mae cyllid Llwybr 1 yn cefnogi cyfnewidiadau dysgu rhyngwladol drwy ddarparu grantiau i gyfranogwyr sy’n teithio o Gymru i wledydd eraill, yn ogystal â’r rhai sy’n dod i Gymru.

Mae’r galwad presennol am gyllid Llwybr 1 ar agor tan 18 Mawrth 2026. Bydd ymgeiswyr yn derbyn penderfyniad o fewn pedwar mis i’r dyddiad cau. Bydd Taith hefyd yn cynnal gweminarau sy’n esbonio pwy all wneud cais, pa weithgareddau sy’n gymwys a sut i baratoi cais cryf. Mae rhagor o ganllawiau ar gael yma.

Mae ysgolion yng Nghymru hefyd yn gallu gwneud cais am gyllid o Gynllun Turing , sydd hefyd yn caniatáu i ddarparwyr addysg wneud cais am gyllid sy’n helpu eu myfyrwyr i gymryd rhan mewn lleoliadau astudio neu waith dramor. Y dyddiad cau ar gyfer cyflwyno ceisiadau i’r Cynllun hwn yw dydd Mercher, 16 Mawrth 2026

Gallwch ddod o hyd i ragor o wybodaeth am Gynllun Turing ar y sianel You Tube ganlynol.

Read this post in English

Ar draws Cymru, mae ysgolion yn dechrau archwilio sut y gall deallusrwydd artiffisial cynhyrchiol (AI) gefnogi addysgu, dysgu a gwella ysgolion. Wrth i’r dechnoleg ddatblygu’n gyflym ac ymddangos yn fwy ym mywyd bob dydd, mae ein dull cenedlaethol yn canolbwyntio ar un flaenoriaeth glir: helpu dysgwyr ac ymarferwyr i ddefnyddio AI yn hyderus, yn ddiogel ac yn foesegol.

Mae gwaith ar y gweill ledled Cymru i ymgorffori AI mewn ffordd sy’n cryfhau’r system addysg, gan roi lles dysgwyr wrth wraidd popeth a wnawn.

Dull cydweithredol dan arweiniad y sector

Adeiledir ein strategaeth genedlaethol ar gydweithredu. Rydym yn gweithio ochr yn ochr â’r rhai sy’n gwybod fwyaf am y system addysg. Mae hyn yn cynnwys:

• Awdurdodau lleol
• Rhwydweithiau ysgolion ac ymarferwyr
• Pobl ifanc, gan gynnwys lleisiau o’r Grŵp Ieuenctid Cadw’n Ddiogel Ar-lein
• Estyn
• Partneriaid technoleg a diogelwch ar-lein byd-eang
• Cyrff rheoleiddio fel Swyddfa’r Comisiynydd Gwybodaeth (ICO) ac Ofcom

Mae’r dull cydweithredol hwn yn sicrhau bod datblygu a defnyddio AI mewn addysg yn cael ei seilio ar ddiogelwch, moeseg a thegwch – egwyddorion sydd wrth galon ein gweledigaeth ar gyfer pob dysgwr yng Nghymru.

Nod y Cwricwlwm i Gymru yw grymuso dysgwyr i ddod yn ddinasyddion egwyddorol, gwybodus sy’n gallu meddwl yn feirniadol, defnyddio tystiolaeth a llywio dulliau digidol yn gyfrifol.

Mae rhan bwysig o hyn yn cynnwys y Fframwaith Cymhwysedd Digidol, sy’n cefnogi dysgwyr 3 i 16 oed i ddatblygu’r sgiliau sydd eu hangen i ddefnyddio technoleg yn:

• hyderus
• creadigol
• diogel

Mae’r Fframwaith Cymhwysedd Digidol wrthi’n cael ei adolygu ar hyn o bryd, gyda darnau newydd i helpu dysgwyr i ymgysylltu’n feirniadol â thechnolegau sy’n dod i’r amlwg, fel AI. Mae hyn yn adlewyrchu’r byd y mae pobl ifanc yn tyfu i mewn iddo, byd lle mae deall systemau digidol yr un mor hanfodol â darllen a rhifedd.

Dysgu proffesiynol i ymarferwyr

I gefnogi ysgolion i archwilio sut y gall AI wella addysgu a dysgu, mae dysgu proffesiynol cenedlaethol yn cael ei ddatblygu a’i gyflwyno drwy’r rhaglen Addysgu Digidol gyda Hyder.

Mae’r cyrsiau hyn wedi’u cynllunio i gefnogi chi a’ch ysgol drwy adeiladu hyder gyda thechnolegau sy’n dod i’r amlwg, dyfnhau dealltwriaeth o AI cynhyrchiol, a cryfhau addysgeg digidol a chyfrifiadol.  Drwy sesiynau ymarferol a chynnwys adnoddau o ansawdd uchel, rydym yn helpu ymarferwyr i ddatblygu’r sgiliau a’r wybodaeth sydd eu hangen i addysgu meysydd cwricwlwm allweddol yn effeithiol ac i gefnogi cynnydd dysgwyr yn yr ystafell ddosbarth.

Deall AI mewn ysgolion: canfyddiadau Estyn

Mae Estyn wedi cynnal adolygiad thematig ar AI ym maes addysg, yn archwilio sut mae ysgolion yn dechrau defnyddio AI a’r effaith sy’n dod i’r amlwg ar addysgu a dysgu, gweinyddu, a gwella ysgolion.

Prif ganfyddiadau

• Lleihau llwyth gwaith: gall offer AI arbed amser sylweddol o ran cynllunio gwersi, creu adnoddau ac ysgrifennu adroddiadau.
• Cefnogi dysgu personol: roedd athrawon yn gweld AI yn ddefnyddiol ar gyfer ateb anghenion amrywiol dysgwyr, gan gynnwys y rhai â phroffiliau dysgu cymhleth.
• Mae addysgeg yn allweddol: gwelwyd yr enghreifftiau gorau o ddefnydd o AI pan oedd ysgolion yn ei wreiddio mewn egwyddorion addysgegol cryf.
• Mabwysiadu cynnar: mae llawer o ysgolion yn dal i arbrofi gyda AI ac mae angen rhagor o arweiniad a dysgu proffesiynol strwythuredig.

Hwb: mynediad at offer AI diogel ac o ansawdd uchel

Mae ysgolion yng Nghymru yn cael mynediad am ddim i blatfform digidol diogel drwy Hwb, sy’n cynnwys nifer o offer AI arloesol, gan gynnwys:

• Microsoft Copilot Chat
• Google Gemini
• Notebook LM
• Offer dysgu wedi’u galluogi gan AI, gan gynnwys Adobe Express a Microsoft Learning Accelerators

Canllawiau ac adnoddau AI cenedlaethol i ysgolion

I helpu ysgolion i integreiddio AI yn gyfrifol, mae Hwb yn darparu pecyn cynhwysfawr o ganllawiau ac adnoddau cefnogol, gan gynnwys:

• Canllawiau ar ddefnyddio AI yn foesegol ac yn ddiogel
• Canllawiau ar faterion diogelu sy’n gysylltiedig ag AI
• Templed polisi AI ar gyfer ysgolion
• Adnoddau llythrennedd AI ar gyfer yr ystafell ddosbarth
• Modiwl hyfforddiant AI sylfaenol ar-lein i ymarferwyr
• Canllawiau apiau diogelwch ar-lein i rieni a gofalwyr
• Sesiynau tiwtorial ymarferol ar alw
• Canllawiau ar gyrchu ac defnyddio’r offer AI sydd ar gael drwy Hwb

Mae’r adnoddau hyn wedi’u cynllunio i helpu ysgolion i deimlo’n hyderus wrth lywio’r cyfleoedd a’r heriau sy’n dod gyda AI.