Mae Tîm Gwella Addysg (TGA) Llywodraeth Cymru yn dal yn gymharol newydd, ond mae ein blwyddyn gyntaf wedi bod yn un brysur.
Sefydlwyd y tîm i gryfhau cydweithio ar draws y system, creu lle ar gyfer deialog broffesiynol o safon uchel, a sicrhau bod blaenoriaethau cenedlaethol yn cael eu llunio gan realiti ysgolion ac awdurdodau lleol. Ers hynny, mae ein ffocws wedi bod yn syml: gwrando’n ofalus, cysylltu mewnwelediad o bob cwr o Gymru, a sicrhau ein bod yn bwydo deallusrwydd lleol yn ôl i Lywodraeth Cymru.
Yn ystod ein blwyddyn gychwynnol, rydym wedi gweithredu fel tîm bach iawn, gydag Alun Jones yn Bennaeth y Tîm ac yn arweinydd parhaol Llywodraeth Cymru, wedi’i gefnogi gan staff ar secondiad sydd â phrofiad o ysgolion, awdurdodau lleol ac Estyn. Rydym ar hyn o bryd yn recriwtio dau swyddog proffesiynol ychwanegol i ymuno â’r tîm.
Gwrando’n Gyntaf: gweithdai gyda phob awdurdod lleol
Roedd ein gweithdai’r gwanwyn gydag awdurdodau lleol yn fan cychwyn hollbwysig. Roedd y sesiynau hyn wedi’u cynllunio fel sgyrsiau, nid fel sesiynau briffio. Fe wnaethant roi darlun cyfoethog i ni o flaenoriaethau, pwysau a chyfleoedd lleol — ac mae’r mewnwelediad hwnnw eisoes yn llunio gwaith cenedlaethol.
Daeth dwy thema allweddol i’r amlwg.
Yn gyntaf, dylanwadodd yr adborth yn uniongyrchol ar gwblhau’r canllawiau gwella ysgolion newydd, a gyhoeddwyd ar 5 Ionawr 2026. Roedd y trafodaethau proffesiynol am fodelau gwella lleol yn onest ac yn ymarferol. Cafodd yr hyn a rennwyd ei gynnwys yn uniongyrchol yn y canllaw terfynol, gan helpu i sicrhau ei fod yn adlewyrchu profiad ymarferol y system.
Yn ail, datgelodd ein sgyrsiau canolbwyntiedig ar lythrennedd heriau cyffredin ar draws Cymru. Tynnodd cydweithwyr sylw at faterion fel iaith lleferydd wrth ddechrau, medrau darllen ar draws y cwricwlwm, a’r gydnabyddiaeth gynyddol bod llythrennedd cryf yn sail i les dysgwyr. Atgyfnerthodd hyn rywbeth pwysig: mae blaenoriaethau gwella yn rhyng-gysylltiedig. Ni ellir ymdrin â llythrennedd, lles, cynhwysiant a datblygiad cwricwlwm ar wahân.
Rhwng y tîm polisi perthnasol a Dysgu – y corff newydd ar gyfer datblygiad proffesiynol ac arweinyddiaeth – rydym wedi bwydo’r wybodaeth hon yn uniongyrchol iddynt i lywio eu camau nesaf a’r gefnogaeth y maent yn ei chynnig. Mae eich llais yn llunio ymatebion cenedlaethol yn weithredol.
Adeiladu cylch ymgysylltu cliriach
Yn ogystal â’r gwaith hwn, rydym wedi bod yn rhoi mwy o strwythur o amgylch ein dull o ymgysylltu â’r system. Y nod yw creu cylch rhagweladwy, pwrpasol sy’n lleihau dyblygu ac yn canolbwyntio amser ar ddeialog broffesiynol ystyrlon.
Mae hyn yn cynnwys gweithdai blynyddol yn y gwanwyn gyda phob awdurdod lleol a swyddog cyswllt dynodedig yn y Tîm Gwella Addysg i gefnogi sgyrsiau lleol parhaus ac i gadw gwaith cenedlaethol a lleol wedi’i alinio.
Mae rhan allweddol o’n hymgysylltiad hefyd yn cynnwys cefnogi Rhwydwaith Gwella Addysg, sy’n cwrdd ddwywaith y flwyddyn ac sy’n dod ag awdurdodau lleol, Llywodraeth Cymru a phartneriaid cenedlaethol ynghyd i rannu dysgu a llunio dull cydlynol o wella ysgolion o fewn system addysg gynhwysol.
Rydym hefyd yn gweithio gyda thimau polisi Llywodraeth Cymru a phartneriaid cenedlaethol eraill i gadw ymgysylltiad yn reoledig ac yn ystyrlon.
Cryfhau llais cenedlaethol arweinyddiaeth ysgolion
Rydym wedi bod yn cefnogi Grŵp Cynghori Penaethiaid y Gweinidog – grŵp o benaethiaid sy’n cynghori’r Ysgrifennydd Cabinet ac sy’n sicrhau bod arweinyddiaeth ysgolion yn cael ei chynrychioli ar lefel genedlaethol.
Dros y flwyddyn, rydym hefyd wedi ymgysylltu’n rheolaidd â rhwydweithiau arweinwyr ysgolion lleol a chenedlaethol, rhywbeth rydym yn ei werthfawrogi’n fawr. Mae’r ymgysylltiad hwn yn cadw trafodaethau cenedlaethol yn seiliedig ar arferion cyfredol ac yn sicrhau bod polisi’n cael ei lywio gan arbenigedd proffesiynol.
Beth sy’n digwydd nesaf
Rydym ar fin dechrau’r cylch nesaf o weithdai gydag awdurdodau lleol. Bydd y rhain yn adeiladu ar ddysgu’r llynedd ac yn canolbwyntio ar flaenoriaethau a rennir, heriau sy’n dod i’r amlwg a gwella’r system.
Rydym yn dîm newydd, ond mae’r cyfeiriad yn glir: ein rôl yw cysylltu mewnwelediad lleol ag adweithiau cenedlaethol, a chefnogi gwelliant cynaliadwy sy’n seiliedig ar ymarfer.
Diolch i bawb sydd wedi ymgysylltu â ni hyd yn hyn. Mae’r flwyddyn gyntaf wedi bod yn un brysur, ac rydym yn edrych ymlaen at yr hyn sy’n dod nesaf.