Addysg Cymru

Read this post in English

Ar ddiwedd 2025, dathlodd Academi Seren 10 mlynedd o agor drysau i ddysgwyr mwyaf disglair Cymru, gan eu helpu i gydnabod eu potensial, magu hyder a dilyn dyfodol uchelgeisiol.

Mae Seren wedi tyfu ledled Cymru i fod yn rhaglen sy’n canolbwyntio ar y dysgwr sy’n hyrwyddo dyheadau, yn meithrin rhagoriaeth ac yn creu cyfleoedd ystyrlon sy’n newid bywydau. Nawr, gyda buddsoddiad blynyddol o £2.5 miliwn, mae Seren yn darparu cynnig wedi’i deilwra sy’n seiliedig ar dystiolaeth sy’n cefnogi tua 24,000 o ddysgwyr bob blwyddyn, o Flwyddyn 8 hyd at Flwyddyn 13. Mae’r cynnig yn unigryw ymhlith gwledydd y DU, gan ddarparu cyfleoedd i ddysgwyr o’r fath waeth ble maent yn byw neu eu cefndir. 

Uchelgais heb rwystrau

Un o agweddau mwyaf pwerus Seren yw’r amrywiaeth o ddysgwyr y mae’n eu cefnogi.  Rydym yn parhau i gael ein hysbrydoli gan ddysgwyr sydd y cyntaf yn eu teulu i ystyried addysg uwch. Dysgwyr fel Louisa, un o raddedigion Seren, a wnaeth lwyddo gyda chefnogaeth Seren, yn enwedig y profiadau preswyl y mae’n eu disgrifio fel “trobwynt” iddi, i wireddu uchelgais ei phlentyndod o astudio meddygaeth ym Mhrifysgol Caerdydd.  

Mae dysgwyr yn dweud wrthym yn gyson bod Seren yn drawsnewidiol.  Maent yn disgrifio sut mae’r rhaglen wedi eu helpu i fagu’r hyder, datblygu gwytnwch a theimlo’n rhan o gymuned gefnogol o gyfoedion o’r un anian.

Disgrifiwyd Seren fel y pwynt lle mae uchelgais yn dod yn gyraeddadwy, lle mae dysgwyr yn symud o ansicrwydd i wneud penderfyniadau gwybodus am eu dyfodol. Y tu hwnt i her academaidd, mentora a chyfoethogi, mae Seren wedi helpu i adeiladu’r hunangred, y gwytnwch a’r ymdeimlad cryf o berthyn sydd ei angen ar ddysgwyr i osod nodau uchelgeisiol a gweithio tuag atynt.  Ym marn Joel, un o raddedigion eraill Seren, roedd y gefnogaeth a roddodd Seren iddo yn amhrisiadwy ac wedi’i ysbrydoli a’i gefnogi i wneud cais i Brifysgol Rhydychen. Mae llawer o ddysgwyr wedi dweud wrthym fod y cymorth gyda datganiadau personol, profion derbyn a chyfweliadau, ynghyd â’r cyfle i siarad yn uniongyrchol ag academyddion a myfyrwyr presennol, wedi rhoi’r hyder iddynt wneud cais. 

Partneriaethau cryf, effaith ehangach

Mae gweithio mewn partneriaeth wrth wraidd llwyddiant Seren. Trwy gydweithio’n agos â phrifysgolion yng Nghymru, ar draws y DU ac yn rhyngwladol, mae Seren wedi datblygu dealltwriaeth gref o’r hyn sy’n ofynnol ar gyfer y cyrsiau mwyaf cystadleuol, sy’n rhinweddau sy’n ymestyn ymhell y tu hwnt i gyrhaeddiad academaidd.

Mae ein partneriaid yn pwysleisio’n gyson werth Seren fel llais clir, cenedlaethol i ddysgwyr disgleiriaf Cymru. Mae Seren yn darparu llwybr dibynadwy i brifysgolion a sefydliadau ymgysylltu â dysgwyr, darparu canllawiau wedi’u teilwra a chynnig cyfleoedd sy’n adlewyrchu eu harbenigedd.

Yn ddiweddar, mae swyddogion wedi cwrdd â chynrychiolwyr o bob prifysgol yng Nghymru i sicrhau bod cynnig Seren yn adlewyrchu’n llawn ehangder ac ansawdd y cyfleoedd sydd ar gael yma, gan gynnwys astudio drwy gyfrwng y Gymraeg. Bydd mentrau newydd, fel Diwrnodau Darganfod Seren ar gyfer Blwyddyn 10 a gynhelir yr haf hwn, yn helpu dysgwyr i archwilio’r opsiynau hyn yn gynnar ac yn hyderus.

Edrych i’r dyfodol

Rydym nawr yn dechrau pennod newydd i Seren. Mae’r rhaglen yn parhau i esblygu mewn ymateb i’r hyn y mae dysgwyr, athrawon a phartneriaid yn dweud wrthym sy’n gweithio orau.  Mae model cyflenwi gwell wedi’i gyflwyno i gryfhau cysondeb a hygyrchedd ledled Cymru ac mae llwybrau newydd, gan gynnwys llwybrau i radd-brentisiaethau, yn cael eu harchwilio i sicrhau y gellir anelu at ragoriaeth trwy lwybrau gwahanol sydd yr un mor uchelgeisiol.

Mae cenhadaeth Seren yn parhau i fod yn glir: dileu rhwystrau, ehangu gorwelion ac ysbrydoli uchelgais ymhlith arweinwyr, arloeswyr a datryswyr problemau Cymru yn y dyfodol. Gan adeiladu ar ddegawd cryf o lwyddiant, bydd Seren yn parhau i fod yn gynhwysol, yn uchelgeisiol ac yn ymatebol, gan agor drysau, meithrin talent a chefnogi’r genhedlaeth nesaf o ddysgwyr Seren i ddisgleirio.

Ceir rhagor o wybodaeth am raglen Seren yn Seren – Hwb

Read this post in English

Amser darllen oddeutu 2 munud.

Ym mis Chwefror 2025, ymunodd cydweithwyr o Brifysgol Dwyrain Carolina a Phrifysgol Canolbarth Florida â phartneriaid Cymreig ar gyfer cyfnewid dysgu rhyngwladol wythnos o hyd sy’n canolbwyntio ar ddatblygu Ysgolion Bro yng Nghymru. Gydag ymchwil, polisi ac ymarfer wrth wraidd yr ymweliad, a phrofiadau diwylliannol a ddaeth â hiraeth a cynefin yn fyw, tynnodd yr wythnos sylw at un neges graidd: rydym yn rhannu mwy o debygrwydd na gwahaniaethau, ac mae cydweithio byd-eang yn hanfodol i fynd i’r afael â heriau addysgol heddiw.

Mae Ysgolion Bro yn rhan allweddol o raglen lywodraethu Cymru. Maent yn pwysleisio partneriaethau cryf gyda theuluoedd, cysylltiadau â chymunedau, a chydweithio â gwasanaethau aml-asiantaeth i sicrhau bod pob dysgwr yn cael ei gefnogi. Mae’r dull hwn yn chwarae rhan ganolog wrth leihau effaith tlodi, codi cyflawniad, a chryfhau lles disgyblion a theuluoedd ledled Cymru.

Dechreuodd yr ymweliad yng Nghaerdydd, lle cafwyd trosolwg diddorol o hanes a diwylliant Cymru gan Edward Jones, Pennaeth Ysgol Gyfun Pencoed. Gosodwyd y cyd-destun yn gyntaf trwy sesiynau rhagarweiniol, gan gynnwys cyflwyniad gan y Cyngor Prydeinig, cyn i’r ddirprwyaeth gwrdd ag  arweinwyr polisi Llywodraeth Cymru i archwilio sut mae strategaethau cenedlaethol yn sail i Ysgolion Bro.

Yn ystod yr wythnos, ymwelodd cydweithwyr â phum ysgol amrywiol, Ysgol Pen Rhos, Ysgol Gynradd Clwyd, Ysgol Clywedog, Ysgol Gynradd Pencoed, ac Ysgol Gynradd Maindee. Cawsant hefyd gyflwyniadau gan  awdurdodau lleol Wrecsam, Abertawe, Castell-nedd Port Talbot, a Chonwy. Rhoddodd y cyfleoedd hyn persbectif unigryw ar sut mae dulliau Ysgol Bro yn cymryd siâp yn ymarferol, ar lefel ysgol ac ar lefel ranbarthol.

Ychwanegodd partneriaethau gyda Phrifysgol Wrecsam a Phrifysgol Abertawe ddimensiwn ymchwil cryf i’r ymweliad, gan gynnwys cyfraniad gwerthfawr gan  yr Athro Janet Goodall ar ymgysylltu â theuluoedd.

Trwy gydol yr ymweliad, daeth un thema bwerus i’r amlwg: er gwaethaf gweithio mewn gwahanol systemau, mae heriau a gobeithion addysg yn cael eu rhannu yn fyd-eang.

Ar draws Cymru, Gogledd Carolina, a Florida, mae ysgolion yn ymdrechu i:

• adeiladu partneriaethau teuluol ystyrlon
• ymgysylltu â, a gwasanaethu eu cymunedau
• cydweithio â gwasanaethau ehangach i leihau rhwystrau
• ymateb i effeithiau anfantais economaidd-gymdeithasol
• creu cyfleoedd teg i bob dysgwr

Mae cydnabod yr heriau hyn a rennir yn atgyfnerthu gwerth cydweithredu rhyngwladol, a’r gred bod systemau addysgol yn cryfhau pan fyddant yn dysgu oddi wrth ei gilydd.

Fel y mae canllawiau Llywodraeth Cymru yn ei wneud yn glir, nod Ysgolion Bro yw dod â theuluoedd, ysgolion a gwasanaethau at ei gilydd fel y gall pob dysgwr ffynnu. Dangosodd yr ymweliad hwn, pan fydd addysgwyr yn gweithio gyda’i gilydd ar draws ffiniau cenedlaethol, symudwn yn agosach at wireddu’r weledigaeth honno ar gyfer pob plentyn.

Dr Suzanne Sarjeant

Ysgol Gynradd Pencoed

Read this post in English

Amser darllen o 4 munud.

Mae helpu plant ledled Cymru i wella eu gallu i ddarllen, ysgrifennu, gwrando, siarad, a’u sgiliau iaith yn gyffredinol, yn fater o bwys mawr i rieni, athrawon ac arweinwyr addysg o bob cwr o’r wlad. Mae hyn hefyd yn flaenoriaeth i Lywodraeth Cymru, sydd wedi gosod gwella safonau llythrennedd wrth wraidd eu gwaith ar addysg yn gyffredinol. 

Fel rhan o’r ymdrech honno, mae Llywodraeth Cymru wedi cyhoeddi Egwyddorion y cytunwyd arnynt gan y Panel Arbenigol Llythrennedd ar gyfer Iaith a Llythrennedd yng Nghymru, a’r Datganiad o Fwriad ar gyfer Darllen Cynnar. Dyma’r egwyddorion hynny:  

1. Mae sylfaen gref mewn iaith lafar yn hanfodol er mwyn datblygu llythrennedd dysgwyr yn llwyddiannus ar bob cam. 

2. Dylai’r dull addysgu llythrennedd fod yn systematig, yn strwythuredig ac yn benodol.  

3. Mae creu cysylltiadau rhwng gwrando, siarad, darllen ac ysgrifennu yn hanfodol er mwyn cefnogi dysgwyr i ddysgu, cyfathrebu a chreu ystyr.  

4. Mae addysgu iaith a llythrennedd yn effeithiol yn galluogi dysgwyr i brofi mwynhad, llwyddiant a chymhelliant.  

5. Mae asesu pwrpasol yn hanfodol i gefnogi addysgu iaith a llythrennedd mewn ffordd wybodus ac ymatebol.  

Mae rhagor o fanylion am egwyddorion y Panel, y Datganiad o Fwriad cysylltiedig ac ymateb Llywodraeth Cymru ar gael ar-lein. 

Beth yw’r Panel Arbenigol Llythrennedd? 

Mae’r Panel Arbenigol Llythrennedd yn cynnwys arbenigwyr o bob rhan o Gymru a’r DU sy’n cynnig ystod eang o wybodaeth am addysgu a dysgu llythrennedd, yn ogystal â phrofiad amrywiol mewn ymchwil academaidd ac addysgu yn uniongyrchol.  

Sefydlwyd y Panel gan Ysgrifennydd y Cabinet dros Addysg ym mis Tachwedd 2024 i lywio ffordd o feddwl Llywodraeth Cymru ar ganllawiau’r dyfodol, dysgu proffesiynol, a blaenoriaethau ehangach ar gyfer cryfhau llythrennedd ledled Cymru, ac i sicrhau bod y dull hwn yn drylwyr ac wedi’i seilio ar dystiolaeth go iawn.  

I gael rhagor o wybodaeth am gefndir aelodau’r Panel, gwyliwch y fideo isod: 

Beth mae Llywodraeth Cymru yn ei wneud i wella safonau llythrennedd? 

Mae’r egwyddorion hyn eisoes yn cael eu rhoi ar waith ledled Cymru. Rhan allweddol o’r gwaith hwn yw prosiect CAL:ON Cymru sydd werth £8.2 miliwn, sy’n sefydlu canolfan ragoriaeth genedlaethol ar gyfer addysgu llythrennedd. Mae’r rhaglen yn tynnu ar y dystiolaeth ryngwladol orau, gan gynnwys elfennau o’r dulliau a ddefnyddir mewn llefydd fel Mississippi a Seland Newydd. Drwy CAL:ON Cymru, bydd ysgolion yn cael cymorth dwyieithog, cenedlaethol sy’n cynnwys cymorth i gryfhau sgiliau iaith lafar dysgwyr, ochr yn ochr â chymorth sydd wedi’i dargedu i ddysgwyr sydd angen help ychwanegol i feithrin sgiliau darllen mewn adrannau uchaf ysgolion cynradd a hefyd mewn ysgolion uwchradd. 

Bydd CAL:ON Cymru yn cyhoeddi canllawiau ar addysgu ffoneg yn effeithiol, gan gynnwys cyngor ar ddefnyddio rhaglenni ffoneg synthetig systematig ac ar ddewis pecyn ffoneg sy’n briodol i gyd-destun pob ysgol. Bydd y prosiect hefyd yn darparu offer asesu a gydnabyddir yn rhyngwladol sy’n helpu ysgolion i ddeall anghenion llythrennedd penodol dysgwyr. 

Ochr yn ochr â hyn, mae grantiau llythrennedd ehangach yn parhau i hyrwyddo llythrennedd drwy greadigrwydd a meithrin cariad at ddarllen, yn ogystal â darparu cymorth wedi’i dargedu ar gyfer sgiliau darllen a llafaredd yn y Gymraeg. Eleni, mae Cymru’n ymuno â gwledydd eraill y DU i nodi’r Flwyddyn Darllen Genedlaethol. Mae’r ymgyrch  Ymgolli – a lansiwyd yn gynharach y mis hwn – yn ychwanegu at waith sydd eisoes ar y gweill i gefnogi ysgolion, dysgwyr a theuluoedd, i feithrin yr arfer parhaol o fwynhau darllen ac i wella safonau llythrennedd. Mae’r ymgyrch genedlaethol hon yn ategu ymdrechion Estyn i ganolbwyntio’n fanylach ar ddarllen, a bydd arolygwyr yn gweithio gyda phob darparwr addysg i sicrhau bod gwella sgiliau darllen ymhlith pob dysgwr yn flaenoriaeth. 

Bydd gan Dysgu, y corff dysgu proffesiynol newydd, rôl allweddol wrth symud y gwaith dysgu proffesiynol cenedlaethol yn ei flaen, gan sicrhau bod y gefnogaeth yn cyrraedd pob ysgol. Mae gwaith agos gydag Awdurdodau Lleol yn parhau fel y gall ysgolion fanteisio ar gynnig cydlynol sy’n seiliedig ar y gefnogaeth genedlaethol hon. 

Mae’n hanfodol bod y gwaith hwn yn cael ei gyflawni i safon uchel. Mae arbenigwyr ac athrawon wedi cyfrannu’n helaeth at ddatblygu’r dull gweithredu hwn. Bellach mae gan Gymru ddull clir sydd wedi’i seilio ar dystiolaeth, a fydd yn cefnogi pob ysgol i roi’r sgiliau sydd eu hangen ar eu dysgwyr i fanteisio’n llawn ar eu haddysg ac i ffynnu trwy gydol eu bywydau. 

Read this post in English

Mae Tîm Gwella Addysg (TGA) Llywodraeth Cymru yn dal yn gymharol newydd, ond mae ein blwyddyn gyntaf wedi bod yn un brysur.

Sefydlwyd y tîm i gryfhau cydweithio ar draws y system, creu lle ar gyfer deialog broffesiynol o safon uchel, a sicrhau bod blaenoriaethau cenedlaethol yn cael eu llunio gan realiti ysgolion ac awdurdodau lleol. Ers hynny, mae ein ffocws wedi bod yn syml: gwrando’n ofalus, cysylltu mewnwelediad o bob cwr o Gymru, a sicrhau ein bod yn bwydo deallusrwydd lleol yn ôl i Lywodraeth Cymru.

Yn ystod ein blwyddyn gychwynnol, rydym wedi gweithredu fel tîm bach iawn, gydag Alun Jones yn Bennaeth y Tîm ac yn arweinydd parhaol Llywodraeth Cymru, wedi’i gefnogi gan staff ar secondiad sydd â phrofiad o ysgolion, awdurdodau lleol ac Estyn. Rydym ar hyn o bryd yn recriwtio dau swyddog proffesiynol ychwanegol i ymuno â’r tîm.

Gwrando’n Gyntaf: gweithdai gyda phob awdurdod lleol

Roedd ein gweithdai’r gwanwyn gydag awdurdodau lleol yn fan cychwyn hollbwysig. Roedd y sesiynau hyn wedi’u cynllunio fel sgyrsiau, nid fel sesiynau briffio. Fe wnaethant roi darlun cyfoethog i ni o flaenoriaethau, pwysau a chyfleoedd lleol — ac mae’r mewnwelediad hwnnw eisoes yn llunio gwaith cenedlaethol.

Daeth dwy thema allweddol i’r amlwg.

Yn gyntaf, dylanwadodd yr adborth yn uniongyrchol ar gwblhau’r canllawiau gwella ysgolion newydd, a gyhoeddwyd ar 5 Ionawr 2026. Roedd y trafodaethau proffesiynol am fodelau gwella lleol yn onest ac yn ymarferol. Cafodd yr hyn a rennwyd ei gynnwys yn uniongyrchol yn y canllaw terfynol, gan helpu i sicrhau ei fod yn adlewyrchu profiad ymarferol y system.

Yn ail, datgelodd ein sgyrsiau canolbwyntiedig ar lythrennedd heriau cyffredin ar draws Cymru. Tynnodd cydweithwyr sylw at faterion fel iaith lleferydd wrth ddechrau, medrau darllen ar draws y cwricwlwm, a’r gydnabyddiaeth gynyddol bod llythrennedd cryf yn sail i les dysgwyr. Atgyfnerthodd hyn rywbeth pwysig: mae blaenoriaethau gwella yn rhyng-gysylltiedig. Ni ellir ymdrin â llythrennedd, lles, cynhwysiant a datblygiad cwricwlwm ar wahân.

Rhwng y tîm polisi perthnasol a Dysgu – y corff newydd ar gyfer datblygiad proffesiynol ac arweinyddiaeth – rydym wedi bwydo’r wybodaeth hon yn uniongyrchol iddynt i lywio eu camau nesaf a’r gefnogaeth y maent yn ei chynnig. Mae eich llais yn llunio ymatebion cenedlaethol yn weithredol.

Adeiladu cylch ymgysylltu cliriach

Yn ogystal â’r gwaith hwn, rydym wedi bod yn rhoi mwy o strwythur o amgylch ein dull o ymgysylltu â’r system. Y nod yw creu cylch rhagweladwy, pwrpasol sy’n lleihau dyblygu ac yn canolbwyntio amser ar ddeialog broffesiynol ystyrlon.

Mae hyn yn cynnwys gweithdai blynyddol yn y gwanwyn gyda phob awdurdod lleol a swyddog cyswllt dynodedig yn y Tîm Gwella Addysg i gefnogi sgyrsiau lleol parhaus ac i gadw gwaith cenedlaethol a lleol wedi’i alinio.

Mae rhan allweddol o’n hymgysylltiad hefyd yn cynnwys cefnogi Rhwydwaith Gwella Addysg, sy’n cwrdd ddwywaith y flwyddyn ac sy’n dod ag awdurdodau lleol, Llywodraeth Cymru a phartneriaid cenedlaethol ynghyd i rannu dysgu a llunio dull cydlynol o wella ysgolion o fewn system addysg gynhwysol.

Rydym hefyd yn gweithio gyda thimau polisi Llywodraeth Cymru a phartneriaid cenedlaethol eraill i gadw ymgysylltiad yn reoledig ac yn ystyrlon.

Cryfhau llais cenedlaethol arweinyddiaeth ysgolion

Rydym wedi bod yn cefnogi Grŵp Cynghori Penaethiaid y Gweinidog – grŵp o benaethiaid sy’n cynghori’r Ysgrifennydd Cabinet ac sy’n sicrhau bod arweinyddiaeth ysgolion yn cael ei chynrychioli ar lefel genedlaethol.

Dros y flwyddyn, rydym hefyd wedi ymgysylltu’n rheolaidd â rhwydweithiau arweinwyr ysgolion lleol a chenedlaethol, rhywbeth rydym yn ei werthfawrogi’n fawr. Mae’r ymgysylltiad hwn yn cadw trafodaethau cenedlaethol yn seiliedig ar arferion cyfredol ac yn sicrhau bod polisi’n cael ei lywio gan arbenigedd proffesiynol.

Beth sy’n digwydd nesaf

Rydym ar fin dechrau’r cylch nesaf o weithdai gydag awdurdodau lleol. Bydd y rhain yn adeiladu ar ddysgu’r llynedd ac yn canolbwyntio ar flaenoriaethau a rennir, heriau sy’n dod i’r amlwg a gwella’r system.

Rydym yn dîm newydd, ond mae’r cyfeiriad yn glir: ein rôl yw cysylltu mewnwelediad lleol ag adweithiau cenedlaethol, a chefnogi gwelliant cynaliadwy sy’n seiliedig ar ymarfer.

Diolch i bawb sydd wedi ymgysylltu â ni hyd yn hyn. Mae’r flwyddyn gyntaf wedi bod yn un brysur, ac rydym yn edrych ymlaen at yr hyn sy’n dod nesaf.

Read this post in English

Gall cymryd rhan mewn cyfle cyfnewid ddod â manteision hirdymor i ddysgwyr ac athrawon. Mae’n cefnogi’r Cwricwlwm i Gymru drwy roi profiadau gwerthfawr i ddysgwyr ar draws cyd-destunau lleol, cenedlaethol a rhyngwladol. Mae’r profiadau hyn yn helpu dysgwyr i weithio tuag at y pedwar diben trwy eu cyflwyno i amgylcheddau newydd, gan ehangu eu gorwelion a’u hannog i weld y byd o wahanol safbwyntiau. Maent hefyd yn helpu dysgwyr i ddeall heriau a materion byd-eang ehangach, a gwerthfawrogi safbwyntiau eraill ar wahân i’w safbwyntiau eu hunain.

Taith i Baris yn dangos pŵer profiadau rhyngwladol i bobl ifanc ag anghenion ychwanegol.

Ym mis Mehefin 2025, mwynhaodd grŵp o ddisgyblion daith gyfnewid fythgofiadwy i Baris drwy Taith. I lawer, dyma’r tro cyntaf iddynt deithio y tu allan i Gymru, ac roedd y daith yn cynnig cyfle prin i archwilio diwylliant newydd, meithrin cyfeillgarwch a datblygu sgiliau bywyd pwysig. Ymwelodd disgyblion â thirnodau byd-enwog a threulio amser gyda’u hysgol bartner, gan greu atgofion a fydd yn aros gyda nhw ymhell ar ôl dychwelyd adref. Dywedodd Adam Goodman, Rheolwr Canolfan Amanwy, a wnaeth gais am y cyllid a threfnu’r ymweliad:

“Mae’r ymweliad wedi dangos i’n disgyblion beth maen nhw’n gallu ei wneud ac wedi rhoi ymdeimlad o gyflawniad iddyn nhw. Mae disgyblion ag ADY yn aml iawn yn colli allan ar y mathau hyn o weithgareddau ac mae’r cyfle hwn wedi bod yn amhrisiadwy mewn sawl ffordd. Roedd yn gyfle gwirioneddol unwaith mewn oes a ddaeth â dagrau o lawenydd i bawb a gymerodd ran, yn enwedig y staff o weld gwynebau’r disgyblion wrth i ni fynd o gwmpas Paris yn gweld pethau yr oedden nhw ond wedi’u gweld mewn llyfrau neu ar y teledu.”

Gallwch ddarllen y stori lawn yma a storïau eraill ar wefan Taith.

Sut y gallwch gymryd rhan mewn cyfnewid rhyngwladol?

Taith yw rhaglen gyfnewid dysgu rhyngwladol Cymru. Mae’n cynnig cyfleoedd i bobl ddysgu, astudio a gwirfoddoli ledled y byd. Nod prosiectau a chyfnewidiadau Taith yw ysbrydoli cyfranogwyr a gwella dyheadau.

Mae cyllid Llwybr 1 yn cefnogi cyfnewidiadau dysgu rhyngwladol drwy ddarparu grantiau i gyfranogwyr sy’n teithio o Gymru i wledydd eraill, yn ogystal â’r rhai sy’n dod i Gymru.

Mae’r galwad presennol am gyllid Llwybr 1 ar agor tan 18 Mawrth 2026. Bydd ymgeiswyr yn derbyn penderfyniad o fewn pedwar mis i’r dyddiad cau. Bydd Taith hefyd yn cynnal gweminarau sy’n esbonio pwy all wneud cais, pa weithgareddau sy’n gymwys a sut i baratoi cais cryf. Mae rhagor o ganllawiau ar gael yma.

Mae ysgolion yng Nghymru hefyd yn gallu gwneud cais am gyllid o Gynllun Turing , sydd hefyd yn caniatáu i ddarparwyr addysg wneud cais am gyllid sy’n helpu eu myfyrwyr i gymryd rhan mewn lleoliadau astudio neu waith dramor. Y dyddiad cau ar gyfer cyflwyno ceisiadau i’r Cynllun hwn yw dydd Mercher, 16 Mawrth 2026

Gallwch ddod o hyd i ragor o wybodaeth am Gynllun Turing ar y sianel You Tube ganlynol.

Read this post in English

Ar draws Cymru, mae ysgolion yn dechrau archwilio sut y gall deallusrwydd artiffisial cynhyrchiol (AI) gefnogi addysgu, dysgu a gwella ysgolion. Wrth i’r dechnoleg ddatblygu’n gyflym ac ymddangos yn fwy ym mywyd bob dydd, mae ein dull cenedlaethol yn canolbwyntio ar un flaenoriaeth glir: helpu dysgwyr ac ymarferwyr i ddefnyddio AI yn hyderus, yn ddiogel ac yn foesegol.

Mae gwaith ar y gweill ledled Cymru i ymgorffori AI mewn ffordd sy’n cryfhau’r system addysg, gan roi lles dysgwyr wrth wraidd popeth a wnawn.

Dull cydweithredol dan arweiniad y sector

Adeiledir ein strategaeth genedlaethol ar gydweithredu. Rydym yn gweithio ochr yn ochr â’r rhai sy’n gwybod fwyaf am y system addysg. Mae hyn yn cynnwys:

• Awdurdodau lleol
• Rhwydweithiau ysgolion ac ymarferwyr
• Pobl ifanc, gan gynnwys lleisiau o’r Grŵp Ieuenctid Cadw’n Ddiogel Ar-lein
• Estyn
• Partneriaid technoleg a diogelwch ar-lein byd-eang
• Cyrff rheoleiddio fel Swyddfa’r Comisiynydd Gwybodaeth (ICO) ac Ofcom

Mae’r dull cydweithredol hwn yn sicrhau bod datblygu a defnyddio AI mewn addysg yn cael ei seilio ar ddiogelwch, moeseg a thegwch – egwyddorion sydd wrth galon ein gweledigaeth ar gyfer pob dysgwr yng Nghymru.

Nod y Cwricwlwm i Gymru yw grymuso dysgwyr i ddod yn ddinasyddion egwyddorol, gwybodus sy’n gallu meddwl yn feirniadol, defnyddio tystiolaeth a llywio dulliau digidol yn gyfrifol.

Mae rhan bwysig o hyn yn cynnwys y Fframwaith Cymhwysedd Digidol, sy’n cefnogi dysgwyr 3 i 16 oed i ddatblygu’r sgiliau sydd eu hangen i ddefnyddio technoleg yn:

• hyderus
• creadigol
• diogel

Mae’r Fframwaith Cymhwysedd Digidol wrthi’n cael ei adolygu ar hyn o bryd, gyda darnau newydd i helpu dysgwyr i ymgysylltu’n feirniadol â thechnolegau sy’n dod i’r amlwg, fel AI. Mae hyn yn adlewyrchu’r byd y mae pobl ifanc yn tyfu i mewn iddo, byd lle mae deall systemau digidol yr un mor hanfodol â darllen a rhifedd.

Dysgu proffesiynol i ymarferwyr

I gefnogi ysgolion i archwilio sut y gall AI wella addysgu a dysgu, mae dysgu proffesiynol cenedlaethol yn cael ei ddatblygu a’i gyflwyno drwy’r rhaglen Addysgu Digidol gyda Hyder.

Mae’r cyrsiau hyn wedi’u cynllunio i gefnogi chi a’ch ysgol drwy adeiladu hyder gyda thechnolegau sy’n dod i’r amlwg, dyfnhau dealltwriaeth o AI cynhyrchiol, a cryfhau addysgeg digidol a chyfrifiadol.  Drwy sesiynau ymarferol a chynnwys adnoddau o ansawdd uchel, rydym yn helpu ymarferwyr i ddatblygu’r sgiliau a’r wybodaeth sydd eu hangen i addysgu meysydd cwricwlwm allweddol yn effeithiol ac i gefnogi cynnydd dysgwyr yn yr ystafell ddosbarth.

Deall AI mewn ysgolion: canfyddiadau Estyn

Mae Estyn wedi cynnal adolygiad thematig ar AI ym maes addysg, yn archwilio sut mae ysgolion yn dechrau defnyddio AI a’r effaith sy’n dod i’r amlwg ar addysgu a dysgu, gweinyddu, a gwella ysgolion.

Prif ganfyddiadau

• Lleihau llwyth gwaith: gall offer AI arbed amser sylweddol o ran cynllunio gwersi, creu adnoddau ac ysgrifennu adroddiadau.
• Cefnogi dysgu personol: roedd athrawon yn gweld AI yn ddefnyddiol ar gyfer ateb anghenion amrywiol dysgwyr, gan gynnwys y rhai â phroffiliau dysgu cymhleth.
• Mae addysgeg yn allweddol: gwelwyd yr enghreifftiau gorau o ddefnydd o AI pan oedd ysgolion yn ei wreiddio mewn egwyddorion addysgegol cryf.
• Mabwysiadu cynnar: mae llawer o ysgolion yn dal i arbrofi gyda AI ac mae angen rhagor o arweiniad a dysgu proffesiynol strwythuredig.

Hwb: mynediad at offer AI diogel ac o ansawdd uchel

Mae ysgolion yng Nghymru yn cael mynediad am ddim i blatfform digidol diogel drwy Hwb, sy’n cynnwys nifer o offer AI arloesol, gan gynnwys:

• Microsoft Copilot Chat
• Google Gemini
• Notebook LM
• Offer dysgu wedi’u galluogi gan AI, gan gynnwys Adobe Express a Microsoft Learning Accelerators

Canllawiau ac adnoddau AI cenedlaethol i ysgolion

I helpu ysgolion i integreiddio AI yn gyfrifol, mae Hwb yn darparu pecyn cynhwysfawr o ganllawiau ac adnoddau cefnogol, gan gynnwys:

• Canllawiau ar ddefnyddio AI yn foesegol ac yn ddiogel
• Canllawiau ar faterion diogelu sy’n gysylltiedig ag AI
• Templed polisi AI ar gyfer ysgolion
• Adnoddau llythrennedd AI ar gyfer yr ystafell ddosbarth
• Modiwl hyfforddiant AI sylfaenol ar-lein i ymarferwyr
• Canllawiau apiau diogelwch ar-lein i rieni a gofalwyr
• Sesiynau tiwtorial ymarferol ar alw
• Canllawiau ar gyrchu ac defnyddio’r offer AI sydd ar gael drwy Hwb

Mae’r adnoddau hyn wedi’u cynllunio i helpu ysgolion i deimlo’n hyderus wrth lywio’r cyfleoedd a’r heriau sy’n dod gyda AI.

Read this post in English

Fel rhan o’n Strategaeth Dysgu Rhyngwladol, rydym wedi datblygu partneriaeth gyffrous gyda Sefydliad Confucius ym Mhrifysgol Bangor i ddarparu gwersi Mandarin wythnosol i’n disgyblion ym Mlwyddyn 3–6.

Mae cyflwyno Mandarin yn adlewyrchu ymrwymiad yr ysgol i ddarparu dysgu ieithoedd rhyngwladol ystyrlon sy’n ehangu gorwelion disgyblion ac yn meithrin dealltwriaeth gynnar o ddinasyddiaeth fyd-eang. Caiff dysgwyr eu cyflwyno nid yn unig i Mandarin llafar, ond hefyd i ddiwylliant, traddodiadau a safbwyntiau byd-eang Tsieina wrth iddynt ddatblygu’n ddysgwyr uchelgeisiol, galluog sy’n chwilfrydig am y byd ac yn hyderus wrth ymgysylltu â diwylliannau gwahanol.

Mae’r bartneriaeth hefyd wedi cefnogi datblygiad proffesiynol staff, gan gynyddu hyder yn y gwaith o addysgu ieithoedd rhyngwladol. Wrth weithio gyda’r tiwtoriaid, mae ein staff wedi gallu arsylwi strategaethau effeithiol a thechnegau ynganu sy’n llywio eu harfer yn yr ystafell ddosbarth, gan eu galluogi i ddarparu profiadau dysgu iaith pleserus, cynhwysol ac effeithiol.

Y dylanwad mwyaf, fodd bynnag, fu ar ein dysgwyr. Llwyddwyd i sicrhau cyllid Taith, a alluogodd ein disgyblion Blwyddyn 6 i ymweld â Singapore ac i ddefnyddio’u Mandarin mewn cyd-destunau go iawn. Roedd eu gweld nhw’n defnyddio’r hyn a ddysgon nhw y tu allan i’r ystafell ddosbarth yn brofiad gostyngedig ac yn atgyfnerthu pwrpas a gwerth ieithoedd iddyn nhw. I lawer, dyma’r tro cyntaf iddynt brofi sut y gall ieithoedd wirioneddol “eich harwain i leoedd.”

Ynghyd â Mandarin, rydym hefyd yn darparu Ffrangeg i’n Dosbarthiadau Iau, gan sicrhau bod disgyblion yn profi mwy nag un iaith ychwanegol cyn symud ymlaen i’r ysgol uwchradd. Rydym yn glir bod y cyflwyniad hwn wedi’i gynllunio i atgyfnerthu sgiliau llythrennedd allweddol—gwrando, siarad, adnabod patrymau, a chofio—tra’n helpu dysgwyr i wneud cysylltiadau rhwng ieithoedd a deall bod ieithoedd yn amrywiol, yn werthfawr ac ar gael i bawb.

Yn y pen draw, ein nod yw meithrin cariad at ieithoedd ar draws yr ysgol, wedi’i wreiddio yn y gred bod dysgu iaith arall yn agor meddyliau, yn meithrin hyder, ac yn grymuso disgyblion i weld eu hunain fel cyfranwyr gweithredol mewn cymuned fyd-eang. Rydym yn hynod falch o’r cyfan y maent yn ei gyflawni.

Read this post in English

Mae’r Gwasanaeth Llesiant Staff yn parhau i gynnig Goruchwyliaeth Broffesiynol i arweinwyr a rheolwyr ysgol yng Nghymru. Mae gan oruchwyliaeth ffocws proffesiynol ac mae’n gwbl gyfrinachol. Mae’n amser sydd wedi’i neilltuo i’ch rôl fel arweinydd addysg, a bydd yn eich helpu i wella’ch llesiant.

Ers 2020 maent wedi cefnogi bron i 2,500 o arweinwyr ysgol a choleg gyda 99% yn argymell y gwasanaeth i gydweithiwr neu ffrind. Gall y pynciau sy’n cael eu harchwilio mewn goruchwyliaeth gynnwys:

• Ymdrin ag agweddau emosiynol heriol yn eich rôl
• Cydbwyso gyrfa heriol gyda bywyd cartref iach
• Eich hunaniaeth broffesiynol a’r gost bersonol o wneud eich gwaith
• Rheoli perthnasoedd gwaith anodd
• Ailgysylltu â’r hyn sy’n wych am yrfa mewn addysg

Mae goruchwyliaeth yn gwneud gwahaniaeth gwirioneddol i fywydau a llesiant rheolwyr ac arweinwyr. Mae astudiaethau’n dangos bod goruchwyliaeth yn gysylltiedig â boddhad swydd, gwell llesiant emosiynol a llai o ddiffygiad (Dawson et al, 2013).

Dysgwch pam mae goruchwyliaeth yn hanfodol i arweinwyr a rheolwyr ysgol a beth i’w ddisgwyl o sesiwn, yn y sesiwn holi ac ateb hwn gyda’r Goruchwylydd, Toby Cooper. Dysgwch sut mae goruchwyliaeth yn diogelu llesiant staff, yn cryfhau’r broses o wneud penderfyniadau, ac yn helpu i drawsnewid diwylliant yr ysgol er budd disgyblion, athrawon a’r gymuned ehangach.

Gallwch hefyd ddarllen straeon bywyd go iawn gan arweinwyr a rheolwyr ysgol yng Nghymru sydd wedi cymryd rhan mewn Goruchwyliaeth Broffesiynol yn Eich Straeon: Gwasanaeth Llesiant Staff yng Nghymru.

Awgrymwn fod arweinwyr a rheolwyr ysgol yng Nghymru yn cofrestru nawr ar gyfer Goruchwyliaeth Broffesiynol sy’n cael ei hariannu, gan fod lleoedd yn gyfyngedig. 

Read this post in English

Amser darllen amcangyfrifedig: 6 i 7 munud

Mae Gareth Morgans wedi’i benodi i arwain yr adolygiad tirwedd cenedlaethol o ddarpariaeth eiriolaeth ADY yng Nghymru. Ar ôl ymddeol yn ddiweddar fel Cyfarwyddwr Addysg a Gwasanaethau Plant Awdurdod Lleol Sir Gaerfyrddin, mae Gareth yn dod â bron i bedwar degawd o brofiad sy’n rhychwantu’r ystafell ddosbarth, 18 mlynedd fel pennaeth ysgol gynradd, ac arweinyddiaeth uwch mewn awdurdod lleol.

Mae’r cyfuniad hwn o brofiad ystafell ddosbarth, arweinyddiaeth ysgol, a goruchwyliaeth strategol yn golygu bod Gareth yn dod â phersbectif cynhwysfawr unigryw i’r adolygiad hanfodol hwn. Mae’r adolygiad a’i argymhellion yn bwysig i blant, pobl ifanc a’u teuluoedd gan fod y system ADY wedi’i hadeiladu o amgylch ymarfer person ganolog.

Fe wnaethom eistedd gyda Gareth i glywed yn uniongyrchol am ei gynlluniau ar gyfer yr adolygiad.

C. Beth sbardunodd yr adolygiad tirwedd hwn o wasanaethau eiriolaeth ADY yng Nghymru?

Roedd tystiolaeth o ffynonellau lluosog yn tynnu sylw at faterion systemig o ran darpariaeth eiriolaeth ADY yng Nghymru. Roedd hyn yn cynnwys canfyddiadau o’r adolygiad deddfwriaethol ADY, arolygon rhieni/gofalwyr, ac enghreifftiau uniongyrchol o deuluoedd yn cael trafferth llywio’r system ADY. Nododd llawer o deuluoedd nad oeddent yn ymwybodol o’u hawl i eiriolaeth, na sut i gael mynediad at wasanaethau eiriolaeth, er bod awdurdodau lleol yn ei hyrwyddo. Mae arfer da yn sicr yn bodoli, ond mae anghysondebau ar draws Cymru y mae angen mynd i’r afael â nhw.

C. Beth yw eiriolaeth ADY, a pham mae mor bwysig i deuluoedd?

Pan fyddwn yn sôn am eiriolaeth yn y system ADY, rydym yn sôn am rywbeth penodol iawn sydd wedi’i ddiffinio’n gyfreithiol. O dan Deddf Anghenion Dysgu Ychwanegol a’r Tribiwnlys Addysg (Cymru) 2018 a Chod ADY Cymru 2021, mae eiriolaeth yn ymwneud â sicrhau bod plant, pobl ifanc a’u teuluoedd yn wirioneddol cael eu clywed.

Yn ymarferol, mae eiriolaeth yn golygu cael cymorth annibynnol, hyfforddedig i helpu i rannu barn, dymuniadau a theimladau dysgwr am eu haddysg a’u hanghenion penodol. Mae’n golygu helpu dysgwyr i ddeall eu hawliau, eu cefnogi i gymryd rhan yn hyderus mewn penderfyniadau am eu cymorth ADY a helpu i herio penderfyniadau os ydynt yn teimlo nad yw rhywbeth yn iawn.

Yn hollbwysig, nid yw eiriolwyr yn gweithio i’r ysgol na’r awdurdod lleol ac maent yn gwbl annibynnol. Eu rôl yw sefyll ochr yn ochr â’r plentyn neu’r person ifanc a’u teulu, gan sicrhau bod eu llais yn cael ei glywed a bod eu hawliau’n cael eu diogelu drwy gydol y broses ADY.

C. Sut fyddwch chi’n mapio’r hyn sy’n digwydd ar hyn o bryd ar draws 22 awdurdod lleol Cymru?

Mae’r adolygiad yn dilyn dull tri cham. Yn gyntaf, ymarfer mapio cynhwysfawr o’r arfer presennol ar draws Cymru, yn ADY yn ogystal â sectorau eraill megis gofal cymdeithasol plant. Bydd ymgysylltu’n uniongyrchol â phob awdurdod lleol yng Nghymru yn hanfodol i adeiladu dealltwriaeth lawn a chadarn o’r hyn sy’n cael ei gynnig i’n plant, pobl ifanc a’u teuluoedd o ran eiriolaeth. Bydd angen adolygiad o’r costau cysylltiedig hefyd i lywio trafodaethau ac opsiynau ar gyfer y dyfodol.

Yn ail, ymchwil ddesg i fodelau eraill o ddarpariaeth ac arfer eiriolaeth yng Nghymru ac mewn mannau eraill, cyfarfod â rhanddeiliaid allweddol ac archwilio’r dystiolaeth sydd ar gael.

Yn drydydd, cyfarfodydd unigol gyda rhanddeiliaid allweddol e.e. awdurdodau lleol, darparwyr eiriolaeth, Estyn, i glywed am yr hyn sy’n gweithio’n dda a’r hyn sydd angen ei wella.

Bydd hyn yn arwain at adroddiad yn nodi’r hyn a ddysgwyd a meysydd i’w datblygu, gydag opsiynau ac argymhellion clir i’w hystyried.

C. Sut fyddwch chi’n sicrhau bod teuluoedd a phobl ifanc eu hunain yn llunio’r canfyddiadau?

Mae llais defnyddwyr yn ganolog i’r adolygiad hwn. Bydd ymgysylltu â phlant, pobl ifanc a’u rhieni yn cael ei hwyluso drwy arolwg rhieni.

Bydd ymchwil ac adroddiadau gan bartneriaid gan gynnwys Plant yng Nghymru, SNAP Cymru, Tribiwnlys Addysg Cymru hefyd yn llywio’r gwaith. Bydd profiad dysgwyr a theuluoedd o eiriolaeth ADY yn llunio’r adroddiad a’r argymhellion yn uniongyrchol.

C. Beth yw’r canfyddiadau cynnar a’r themâu sy’n dod i’r amlwg?

Mae hon yn faes darpariaeth gymhleth. Mae’r ddeddfwriaeth ADY yn gosod dyletswyddau ar awdurdodau lleol ynghylch gwybodaeth a chyngor, osgoi anghytundebau, datrys anghytundebau ac eiriolaeth broffesiynol annibynnol ar gyfer plant a phobl ifanc.

Gall deall y system ADY a sut i gael mynediad at gymorth fod yn ddryslyd iawn i blant, pobl ifanc a’u teuluoedd. Mae’r pecyn cymorth Anghenion dysgu ychwanegol (ADY): rhieni a gofalwyr a gyhoeddwyd yn ddiweddar yn mynd rhywfaint o’r ffordd i fynd i’r afael â’r mater hwn. Fodd bynnag, mae angen mwy o waith i sicrhau cysondeb neges ar draws gwefannau awdurdodau lleol a gwelliannau yn y ffordd y rhennir gwybodaeth.

Mae angen diffiniad a rennir yn amlwg o sut olwg sydd ar eiriolaeth effeithiol. Bydd hyn yn cael ei ddatblygu drwy ymgysylltu â rhanddeiliaid allweddol gan gynnwys arweinwyr awdurdodau lleol a darparwyr eiriolaeth.

Mae hefyd yn amlwg bod darpariaeth eiriolaeth mewn sectorau eraill wedi’i rheoleiddio a’i harolygu a’i monitro’n rheolaidd i sicrhau bod defnyddwyr gwasanaethau’n derbyn cymorth o ansawdd uchel. Mae hyn yn rhywbeth i’w ystyried.

Mae angen i ddarpariaeth eiriolaeth hefyd symud o fod yn ddewis olaf i gael ei defnyddio’n gynharach i gefnogi plant a phobl ifanc a’u teuluoedd. Gall eiriolwyr sicrhau bod llais dysgwr yn cael ei glywed a bod eu dymuniadau a’u teimladau’n cael eu parchu o’r cychwyn cyntaf.

Mae cysondeb mewn gofynion hyfforddi ar gyfer eiriolwyr yn flaenoriaeth arall. Mae gan rai arferion yng Nghymru ofynion hyfforddi clir a fframweithiau penodol i wasanaethau sy’n sicrhau ansawdd a chysondeb. Mae cwestiynau ynghylch cofrestru a sicrhau ansawdd yn parhau i fod heb eu datblygu’n ddigonol.

Yn olaf, mae gwasanaeth eiriolaeth o ansawdd uchel yn gofyn am fuddsoddiad priodol. Mae angen i ni ddenu a chadw eiriolwyr cymwys, wedi’u hyfforddi’n dda a sicrhau seilwaith cymorth cadarn o’u cwmpas.

Edrych Ymlaen

C. Beth fydd yr adroddiad terfynol yn ei gynnwys?

Bydd adroddiad yr adolygiad yn darparu map cynhwysfawr o’r ddarpariaeth bresennol ar draws pob awdurdod lleol, yn sefydlu dealltwriaeth glir a rennir o sut olwg ddylai fod ar eiriolaeth o ansawdd uchel, yn nodi opsiynau ac argymhellion ar sail tystiolaeth ar gyfer gwella, ac yn cynnig cynigion clir ar gyfer cynnig gwybodaeth, cyngor ac eiriolaeth diffiniedig i deuluoedd.

Read this post in English

Mae hanes Cymru’n dapestri cymhleth o straeon a phrofiadau tra gwahanol sydd eto’n gorgyffwrdd, a’r rheini’n adlewyrchu amrywiaeth rhyfeddol pobl a chymunedau’r genedl. Mae rhai o’r straeon hyn yn filoedd o flynyddoedd oed. Mae gan eraill wreiddiau mwy diweddar. Mae rhai’n tarddu o dir a daear Cymru. Mae gan eraill gysylltiadau â phedwar ban byd. Mae deall a pharchu profiadau pobl a chymunedau Cymru – yn eu holl amrywiaeth – yn fodd o werthfawrogi’n well pam fod Cymru fel mae hi. Mae’n fodd o’n helpu ni i ddeall mai cryfder, yn hytrach na gwendid, yw amrywiaeth.

Delwedd: Corb Davies

Mae’r Cwricwlwm i Gymru yn ceisio sicrhau bod plant Cymru’n cael cyfleoedd difyr, gwerth chweil a dilys i ddysgu a deall yr hanes hwn.   

Er mwyn helpu i gyflawni hyn, sefydlodd Llywodraeth Cymru ein Grŵp Arbenigwyr yn 2024 i roi cyngor am sut i greu adnoddau a fyddai’n cefnogi ac yn ysbrydoli ysgolion wrth iddyn nhw addysgu hanes Cymru yn ei holl amrywiaeth. Roedd ein briff cychwynnol yn canolbwyntio ar ddatblygu un adnodd yn unig, sef amserlen hanes. Ond roedd hi’n amlwg i ni bod angen gwneud mwy o lawer i wir rymuso addysgwyr ac i hybu dealltwriaeth dysgwyr o hanes ein gwlad.

Rydyn ni wedi datblygu datganiad gweledigaeth ar gyfer gwreiddio Hanes Cymru yn y Cwricwlwm i Gymru:

Datblygu adnoddau a chyfleoedd datblygu proffesiynol dwyieithog mewn ffordd barhaus a chydlynus, a hynny drwy’r holl gontinwwm 3-16, er mwyn ysbrydoli a galluogi athrawon a dysgwyr i drafod a darganfod ehangder, cyfoeth ac amrywiaeth hanes Cymru mewn cyd-destunau lleol, cenedlaethol a rhyngwladol drwy’r Cwricwlwm i Gymru.

Ein syniad ni yw creu platfform hygyrch a hwnnw’n llawn dop o adnoddau arloesol a modern a fydd yn helpu i addysgu hanes Cymru mewn ffordd effeithiol a difyr.  Rydyn ni’n awyddus i weld pecyn o adnoddau dwyieithog o ansawdd gwych sy’n hawdd i addysgwyr eu darganfod a’u defnyddio. Mae angen adnoddau sy’n cyd-fynd ag egwyddorion ehangach y cwricwlwm, sy’n gwella gwybodaeth a dealltwriaeth athrawon, ac sy’n eu helpu i greu profiadau dysgu dilys a difyr, a hynny yn y dosbarth ac y tu hwnt iddo. Mae pob athro ac athrawes yn gwybod bod dysgu da’n seiliedig ar brofiadau uniongyrchol. Gan hynny, y ffordd orau o ddysgu hanes, fel daearyddiaeth, yw pan fydd hwnnw wedi’i wreiddio yn yr hyn sy’n gyfarwydd i ddysgwyr – eu cynefin.

Ar y platfform newydd, rydyn ni am i ehangder a dyfnder hanes Cymru ysbrydoli athrawon a’u llenwi â brwdfrydedd. Rydyn ni am weld platfform lle gallan nhw ystyried safbwyntiau newydd, a lle gallan nhw ddod o hyd i adnoddau diddorol, dilys a chyfredol a fydd yn eu helpu i ysbrydoli’r genhedlaeth nesaf.

Rydyn ni’n gobeithio y bydd hyn yn galluogi ysgolion i ddatblygu ar y cryfderau niferus sydd eisoes yn bodoli wrth addysgu hanes Cymru. Mae’r gwobrau sy’n cael eu rhoi’n flynyddol gan Fenter Ysgolion y Dreftadaeth Gymreig yn dangos yr addysgu effeithiol sydd eisoes yn mynd rhagddo mewn ysgolion ledled Cymru. Rydyn ni am weld ysgolion yn datblygu ar eu cryfderau ac yn rhannu ac yn myfyrio am y ffordd orau o addysgu hanes Cymru.

Mae’r weledigaeth bellach yn dechrau magu siâp. Yr wythnos hon, mae Adnodd (y corff cenedlaethol sy’n gyfrifol am ddatblygu adnoddau) wedi lansio Casgliad Hanes Cymru ar Hwb. Mae’r casgliad pwrpasol hwn, sy’n benodol i’r pwnc, wedi’i drefnu mewn fformat amserlen, ac mae’n rhoi fframwaith cronolegol a deunydd thematig i adlewyrchu hanes Cymru yn ei holl gyfoeth ac amrywiaeth. Gan gydweithio’n agos â Dysgu (y corff Dysgu Proffesiynol Cenedlaethol newydd), rydyn ni’n falch o weld bod Adnodd wedi ymrwymo i ddod â’n gweledigaeth ar gyfer hanes Cymru’n fyw.

Rydyn ni’n edrych ymlaen at weld y gwaith hwn yn parhau i esblygu, ac yn edrych ymlaen hefyd at gefnogi addysgwyr ledled y wlad i addysgu hanes Cymru mewn ffordd gyfoethog, gynhwysol ac ystyrlon.

Gyda diolch i’r Panel Arbenigwyr Hanes