Addysg Cymru

Read this post in English

Mae Grŵp Polisi y Cwricwlwm i Gymru yn parhau i gyfarfod yn fisol mewn gwahanol leoliadau ledled Cymru. Mae’r gweithdai yn canolbwyntio ar y broses barhaus o adolygu a mireinio canllawiau Fframwaith y Cwricwlwm i Gymru, cyd-ddatblygu deunyddiau ategol, a chyfrannu at waith partneriaid Llywodraeth Cymru lle mae ein gwaith yn gorgyffwrdd. Mae cynrychiolwyr Adoption UK, Adnodd, Arad Research, DARPL, a Microsoft wedi cwrdd â’r Grŵp dros y flwyddyn ddiwethaf.

Mae’r Grŵp wedi helpu i ddatblygu Offer a thempledi ar gyfer cynllunio cwricwlwm ac wedi cyhoeddi postiad Blog i helpu ysgolion a lleoliadau i ddatblygu eu crynodebau cwricwlwm.

Maen nhw wedi cyfrannu at waith ar gynllunio cwricwlwm ac asesu, canllawiau galluogi dysgu, llythrennedd a rhifedd, ac ieithoedd rhyngwladol.

Mae rhestr wrth gefn i sicrhau bod y Grŵp Polisi yn parhau i gynrychioli  bob math o ysgol a lleoliad ledled Cymru. Os ydych chi’n gweithio mewn ysgol neu leoliad sy’n defnyddio’r Cwricwlwm i Gymru ac os ydych chi’n angerddol am weithio gydag eraill i fynd i’r afael â heriau, cwblhewch y ffurflen mynegi diddordeb. Byddwn yn cysylltu ag ymarferwyr ar y rhestr wrth gefn pan fydd lle ar gael.  Rydym yn awyddus iawn i glywed gan ymarferwyr mewn unedau cyfeirio disgyblion (PRUs) ac eraill sy’n darparu addysg heblaw yn yr ysgol (EOTAS), ynghyd ag eraill sy’n gweithio ym Mlaenau Gwent, Ceredigion, Merthyr Tudful,  Sir Ddinbych, a Sir Fynwy

Yr aelodau presennol yw:

Read this post in English

Mae mwy i hyn na dim ond deall hanes na daearyddiaeth yn unig, mae’n ymwneud â pharatoi dysgwyr i fod yn ddinasyddion gweithredol, gwybodus a chyfrifol sy’n gallu ymgysylltu â phrosesau democrataidd a gwneud penderfyniadau meddylgar am y byd o’u cwmpas.

I athrawon, mae hyn yn bwysig oherwydd ei fod yn siapio beth rydym yn addysgu a sut rydym yn gwneud hynny. O’r blynyddoedd cynnar hyd at 16 oed, disgwylir i ddysgwyr archwilio cysyniadau fel hawliau, cyfrifoldeb, cyfiawnder a llywodraethu, a deall sut mae systemau gwleidyddol yn gweithredu’n lleol, yn genedlaethol ac yn fyd-eang. Drwy wreiddio’r syniadau hyn wrth gynllunio eich cwricwlwm, rydych chi’n helpu dysgwyr i ddatblygu sgiliau meddwl yn feirniadol, datrys problemau a rhesymu moesegol sy’n hanfodol ar gyfer bywyd yn y Gymru fodern a thu hwnt.

Bydd etholiad nesaf i’r Senedd yn cael ei gynnal ar 7 Mai 2026. Gall unrhyw un 16 oed neu’n hŷn sy’n byw yng Nghymru bleidleisio. Mae hwn yn gyfle gwych i ddod â gwleidyddiaeth amser real i fywyd yn y dosbarth.

Mae llawer o adnoddau a sefydliadau ar gael i’ch cefnogi i ennyn diddordeb eich dysgwyr mewn addysg ddemocrataidd cyn yr etholiad.

Adnoddau, digwyddiadau a mwy

Adnoddau ar gyfer Etholiad Senedd Cymru 2026

Mae Comisiynydd Plant Cymru, Comisiwn y Senedd a’r Comisiwn Etholiadol wedi gweithio mewn partneriaeth i greu adnoddau newydd sy’n cefnogi pobl ifanc i ddysgu am y Senedd a sut i bleidleisio, Mae’r adnoddau wedi’u hanelu at bobl sy’n pleidleisio am y tro cyntaf ond maent yn addas ar gyfer pob person ifanc ym mlwyddyn 10 ac uwch.

Dyma rai o’r pynciau allweddol mae’r adnoddau’n ymdrin â hwy:

a   cynnwys gwasanaeth, cynlluniau gwersi, gweithgareddau sydyn ac arweiniad i addysgwyr. Llwythwch adnoddau etholiad Senedd Cymru i lawr: https://senedd.cymru/ymweld-a-ni/addysg-ac-ymgysylltu-a-phobl-ifanc/adnoddau-addysgu/i-bobl-ifanc-14

Sgwrsio am y Senedd: Rhaglen Hyfforddiant i Addysgwyr

Mae sesiwn ar-lein Tim am ddim Comisiwn y Senedd ar gael am ddim ac wedi’i chynllunio’n arbennig gyfer addysgwyr sy’n dechrau dysgu am y Senedd. Ei nod yw rhoi hwb i hyder addysgwyr wrth ddechrau sgyrsiau â phobl ifanc am wleidyddiaeth, pleidleisio ac etholiadau.

Yn y sesiwn 45 munud hon, bydd addysgwyr yn dysgu am y Senedd, democratiaeth yng Nghymru, a byddant yn cael canllawiau cam wrth gam i chi ar sut i gyflwyno sesiynau i bobl ifanc.

Gadewch i ni Sgwrsio Senedd: egluro democratiaeth yng Nghymru (4 Chwefror, 16.00 – 16.45)
Gadewch i ni Sgwrsio Senedd: egluro democratiaeth yng Nghymru (5 Mawrth, 16.00 – 16.45)

Ymweld â’r Senedd

Gall addysgwyr drefnu sesiwn addysgol ysgol am ddim i’r Senedd a derbyn sesiwn bwrpasol gan Dîm Addysg y Senedd. Mae’r sesiynau wedi’u cynllunio ar gyfer pob oed ac yn rhoi cipolwg ar sut mae’r Senedd, a democratiaeth yn gweithio yng Nghymru. Mae cymhorthdal teithio ar gael hefyd.

I archebu eich lle, cliciwch ar y ddolen isod: https://senedd.cymru/ymweld-a-ni/addysg-ac-ymgysylltu-a-phobl-ifanc/ymweld-a-ni

Ymweliad Addysgol a Gwaith Maes

Mae tîm Addysg y Senedd hefyd yn darparu ymweliad addysgol am ddim i’ch ysgol, coleg neu grŵp ieuenctid. Mae eu hymweliadau wedi’u teilwra i’ch anghenion ond gyda phwyslais clir ar waith y Senedd ac Etholiadau’r Senedd sydd ar ddod.

Wythnos Croeso i Dy Bleidlais (9 – 16 Mawrth 2026)

Cyfle i’r rhai sy’n gweithio gyda phobl ifanc ddechrau sgwrs am ddemocratiaeth a phleidleisio. Bob blwyddyn mae’r Comisiwn Etholiadol yn gwahodd ysgolion, grwpiau ieuenctid, a thimau etholiadau lleol i ymuno â ni i ddathlu democratiaeth trwy gynnal gweithgareddau sy’n helpu pobl ifanc i ddeall sut mae’n gweithio a sut i gymryd rhan. 

Rhagor o wybodaeth a chofrestru i gymryd rhan.

Adnoddau’r Comisiwn Etholiadol gan gynnwys cynllun gwers ar sut i gynllunio ymgyrch cofrestru pleidleiswyr, cynnal ymgyrch gofrestru ac ar gamwybodaeth a thwyllwybodaeth

Canllawiau ar sut i ymgorffori addysg am ddemocratiaeth yn y Cwricwlwm i Gymru

Fideos i bobl ifanc am y Senedd ac am etholiadau’r Senedd.

Host a Hustings Cymru

Yma gall athrawon ac ymarferwyr ieuenctid gael cymorth i drefnu a chyflwyno eu digwyddiadau cyfarfod ieuenctid eu hunain ar gyfer etholiadau Senedd 2026.

Mae Hystings Ieuenctid yn rhoi llwyfan i bobl ifanc 14-25 oed ymgysylltu’n uniongyrchol ag ymgeiswyr etholiadol yn etholiadau Cymru. Maen nhw’n rhoi cyfle i bobl ifanc ofyn cwestiynau, lleisio eu barn, a chymryd rhan mewn deialog ystyrlon wrth iddynt baratoi am etholiadau lleol a chenedlaethol. Gellir cynnal digwyddiadau wyneb yn wyneb neu ar-lein.

Mae rhagor o wybodaeth am Host a Hustings Cymru, a dolen i gofrestru eich diddordeb mewn cymryd rhan, ar gael yma.

Rhaglen Digital Dialogues: Wales

Cymorth i ddysgwyr ledled Cymru gael sgyrsiau ystyrlon gyda’u cynrychiolwyr etholedig.

Mae hefyd yn helpu athrawon i baratoi dysgwyr ar gyfer y sgyrsiau hynny drwy gyflwyno gweithdai deniadol gydag adnoddau dysgu sy’n grymuso dysgwyr i ddod yn ddinasyddion moesegol, gwybodus o Gymru a’r byd, gan gefnogi un o bedwar pwrpas craidd Cwricwlwm Cymru yn uniongyrchol. Cewch ragor o wybodaeth am Digital Dialogue: Wales yma.

Mae Shout Out UK (SOUK)

yn cynnal rhaglen ddwy flynedd o weithdai rhyngweithiol ar draws ysgolion a cholegau yng Nghymru i hysbysu a grymuso pobl ifanc (14-18 oed) i gymryd rhan ymarferol yn nemocratiaeth y wlad.

Nod y rhaglen yw cynyddu’r tebygolrwydd y bydd cyfranogwyr yn pleidleisio a chynyddu eu dealltwriaeth o brosesau gwleidyddol. Bydd hefyd yn rhoi’r sgiliau i fyfyrwyr werthuso gwybodaeth sy’n gysylltiedig ag etholiadau, sylwi ar gamwybodaeth/twyllwybodaeth, mynd i’r afael â chasineb ar-lein, hyrwyddo diogelwch ymgeiswyr, a dod yn ddinasyddion digidol cyfrifol, gweithredol a gwybodus. Cysylltwch â caitlin@shoutoutuk.org i drefnu sesiynau am ddim yn eich ysgol!

Mae gwybodaeth a dolenni am y cyfan o’r uchod, yn ogystal ag adnoddau ychwanegol i’ch cefnogi yn y cyfnod sy’n arwain at etholiad 2026 ar gael ar dudalen Etholiadau’r Senedd ar Democracy Classroom.

Read this post in English

Mae Cymru’n ailwampio’r ffordd y mae athrawon a staff addysg yn datblygu eu sgiliau. Ers mis Medi 2025, bydd Dysgu, corff Dysgu Proffesiynol ac Addysg Arweinyddiaeth Cenedlaethol Cymru, yn llywio cyfleoedd datblygu proffesiynol ar draws y wlad.

Mae Dr Gwenllian Lansdown Davies, Prif Weithredwr Dysgu, yn arwain tîm o dri ar ddeg o staff sydd wrth y llyw yn arwain y newid.

Mae Dysgu yn cynrychioli symud sylweddol tuag at ddull symlach a mwy cyson o ddarparu datblygiad proffesiynol ym myd addysg, gyda’r nod yn y pen draw o wella cymorth ar gyfer addysgwyr a deilliannau i ddysgwyr ar draws Cymru.

Yn ystod ei flwyddyn gyntaf – sy’n flwyddyn drosiannol – bydd Dysgu’n derbyn cyfrifoldeb dros raglenni cenedlaethol mewn meysydd fel llythrennedd, rhifedd a lles, ochr yn ochr â datblygu cymorth ar gyfer arweinwyr ar bob lefel.

Bydd Dysgu yn adeiladu capasiti o amgylch tair prif thema:

• Arweinyddiaeth
• Cwricwlwm ac Addysgu
• Lles a Chynhwysiant

Bydd arlwy Dysgu yn darparu Dysgu Proffesiynol safonol yn Gymraeg a Saesneg, gan adlewyrchu anghenion a dyheadau’r sector ac ymateb i flaenoriaethau cenedlaethol.

Mae gwaith eisoes yn mynd rhagddo yn cyflwyno’r rhaglen CPCP Cymru ar ei newydd wedd ar gyfer darpar benaethiaid ac mae cyfleoedd coetsio’n cael eu darparu i benaethiaid profiadol. Ddechrau mis Tachwedd, hysbysebwyd rhaglen beilot newydd, Dosbarth Braf, Meddwl Bywiog: dysgu proffesiynol i addysgwyr, ar Hwb, ac mae sioe deithiol Fathemateg yn cael ei chynnal gan Dysgu ac Estyn ym mis Chwefror. Mae Cadeirydd newydd Dysgu – Yr Athro Dylan Jones – yn dechrau yn ei swydd ym mis Ionawr ac mae aelodau newydd yn cael eu recriwtio i’r Bwrdd.

Bydd Dysgu yn gweithio ochr yn ochr â Llywodraeth Cymru ar bolisi, gydag Estyn ar ganfyddiadau arolygu, a gydag awdurdodau lleol, a fydd yn canolbwyntio ar ddarparu hyfforddiant wedi’i deilwra er mwyn mynd i’r afael ag anghenion penodol ysgolion drwy fodelau cydweithredu rhwng ysgolion.

Bydd Dysgu yn datblygu dysgu proffesiynol sy’n hygyrch, yn gyson, ac yn cael effaith, gan rymuso addysgwyr i ffynnu a gwella deilliannau i bob dysgwr yng Nghymru.

Dewch ar y daith

Cofrestrwch i dderbyn newyddion Dysgu i ddarganfod cyfleoedd newydd, digwyddiadau ac adnoddau sy’n llunio dyfodol addysg yng Nghymru.

Read this post in English

Mae ein hymchwil sy’n gwerthuso’r polisïau sy’n cefnogi Addysg Gychwynnol Athrawon (AGA) yng Nghymru ar y gweill. Mae’r ymchwil wedi’i arwain gan grŵp llywio rhanddeiliaid gyda chynrychiolwyr o:

• Cyngor y Gweithlu Addysg
• Estyn
• Partneriaethau AGA
• Y Bwrdd Achredu Addysg Athrawon
• Llywodraeth Cymru
• Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru

Ers y tymor haf, mae Alma Economics wedi bod yn gweithio gyda’n grŵp llywio i lunio’r gwerthusiad ac i baratoi ar gyfer cam gwaith maes yr ymchwil.

Bydd yr ymchwil hon yn ein helpu i ddeall sut y gall ein polisïau gefnogi’n well recriwtio, datblygu a chefnogi myfyrwyr athrawon wrth iddynt ddechrau ar eu taith broffesiynol, yn ogystal â’r sector AGA ehangach.

Os ydych yn ymwneud ag AGA, yn fyfyriwr athro neu’n athro gyrfa gynnar, dyma eich cyfle i roi eich barn am ein system AGA.

Beth mae’r ymchwil yn ei archwilio

Mae AGA o ansawdd uchel yn hanfodol i sicrhau addysg ragorol i bob plentyn a pherson ifanc yng Nghymru. Mae’r gwerthusiad yn canolbwyntio ar bolisïau addysg Cymru a’r diwygiadau deddfwriaethol sy’n cefnogi ein system AGA ac yn archwilio sut mae cynlluniau cymhelliant AGA wedi dylanwadu ar recriwtio myfyrwyr athrawon.

Cymerwch ran

Os yw eich ysgol yn ymwneud ag AGA, efallai y bydd eich Partneriaeth AGA yn cysylltu â chi i gymryd rhan yn yr ymchwil hon.

Gallwch hefyd ein helpu drwy gwblhau arolwg ar-lein. Cwblhewch un arolwg yn unig os gwelwch yn dda.

Os ydych yn gweithio mewn Sefydliad Addysg Uwch (SAU) neu’n fyfyriwr AGA, dilynwch y ddolen arolwg SAU:

https://www.surveymonkey.com/r/QBR6B75

Os ydych yn gweithio mewn Ysgol Ymarfer Clinigol AGA neu’n Athro Cymwysedig Newydd, dilynwch y ddolen arolwg Ysgolion:

https://www.surveymonkey.com/r/QBGBL5P

Mae’r arolwg yn cymryd tua 10–15 munud i’w gwblhau, ac mae eich cyfranogiad yn ddienw ac yn wirfoddol, a gallwch dynnu’n ôl ar unrhyw adeg drwy gau’r ffenestr borwr. Gallwch ddod o hyd i ragor o wybodaeth am sut y caiff eich data ei storio a’i ddefnyddio yma:

https://tinyurl.com/yh8pfpjp

Read this post in English

Mae’n bleser gennym gyflwyno’r diweddariad i Ganllawiau Gwella Ysgolion, sy’n cryfhau’r ffordd yr ydym yn cefnogi gwelliant ledled Cymru. Mae’r canllawiau yn adlewyrchu canlyniadau’r adolygiad diweddar o rolau a chyfrifoldebau ac yn nodi uchelgais clir a rennir: bod pob dysgwr yn cael cefnogaeth i gyrraedd ei botensial llawn, a hynny o fewn system addysg deg a chydweithredol.

Wrth wraidd y canllawiau mae egwyddor syml, sef bod gwelliant yn gyfrifoldeb a rennir.

Ni ddylai ysgolion weithio ar wahân. Trwy ddatblygu cymunedau gwella lleol cryf, gall partneriaid ddefnyddio arbenigedd ar y cyd, ymateb i heriau’n fwy effeithiol, a datblygu atebion sy’n gynaliadwy ac yn canolbwyntio ar anghenion dysgwyr. Mae hyn yn ymwneud ag adeiladu diwylliant sy’n seiliedig ar fod yn agored, meithrin ymddiriedaeth a dysgu parhaus.

Mae’r canllawiau wedi’u seilio ar bum egwyddor graidd;

• Cydgyfrifoldeb am godi safonau ar gyfer pob dysgwr.

• Cydweithio pwrpasol sy’n dod â safbwyntiau allanol ac yn annog trafodaeth broffesiynol.

• Ffocws ar weithgarwch sy’n gwella dysgu.

• Meithrin capasiti o fewn y system ysgolion, fel bod modd rhannu a chryfhau arbenigedd.

• Eglurder a chydlyniant rhwng partneriaid, gan gysylltu anghenion lleol â blaenoriaethau cenedlaethol.

Mae hwn yn gyfle cyffrous i ysgolion, awdurdodau lleol a phartneriaid weithio gyda’i gilydd mewn ffyrdd newydd – trwy gydweithio fertigol a llorweddol, hunanwerthuso cadarn, a chynllunio strategol sy’n gwneud gwahaniaeth gwirioneddol. Mae’r nod yn glir: deilliannau gwell, arweinyddiaeth gryfach, a system addysg fwy cynhwysol i Gymru.

Rydym yn annog pob partner i ymgysylltu’n llawn â’r canllawiau hyn a bod yn weithredol wrth lunio system wella sy’n gweithio i bawb. Trwy gydweithio, gallwn adeiladu system sy’n ymateb i heriau heddiw wrth osod sylfeini cadarn ar gyfer llwyddiant yn y dyfodol.

Read this post in English

Hoffem longyfarch Simon Roberts ar dderbyn y wobr ‘Cyfraniad Eithriadol i Arweinyddiaeth Busnes Ysgol’, yng Nghynhadledd Genedlaethol y Sefydliad Arweinyddiaeth Busnes Ysgol (ISBL) ddiwedd mis Tachwedd.

Yn gynharach eleni, lansiodd Llywodraeth Cymru brosiect peilot cyffrous gyda’r ISBL, wedi’i hwyluso gan Simon Roberts, Cyfarwyddwr Cyllid Busnes yn Ysgol Olchfa yn Abertawe, sydd â 24 mlynedd o brofiad o weithio ym maes addysg, ac 16 mlynedd fel Uwch Arweinydd ac Arweinydd Busnes Ysgol.

Gan weithio gyda charfan o 50 o Weithwyr Proffesiynol Busnes Ysgol (SBPs) ledled Cymru, nod y cynllun peilot yw asesu a chefnogi anghenion datblygu’r proffesiwn, darparu hyfforddiant a mentora ochr yn ochr ag achrediad proffesiynol, a chefnogi’r gwaith o greu Hyrwyddwyr SBP i ddarparu adolygiad gan gymheiriaid ac arweinyddiaeth system.

Dywedodd Bethan Cullen, Dirprwy Brif Swyddog Gweithredol ISBL: “Mae Simon Roberts wedi chwarae rhan ganolog wrth lunio’r rhaglen beilot ar gyfer gweithwyr proffesiynol busnes ysgolion yng Nghymru, menter a fydd yn codi proffil y proffesiwn yng Nghymru yn sylweddol. Mae ei arweinyddiaeth wedi cryfhau dealltwriaeth a chymhwyso metrigau Cynllunio Ariannol Cwricwlwm Integredig (ICFP) ac wedi grymuso arweinwyr ysgol i werthuso a gwneud y mwyaf o’r adnoddau sydd ar gael iddynt yn fwy effeithiol.

Mae ymrwymiad diwyro Simon, trwy ei eiriolaeth dros y proffesiwn a’i gyflwyniad effeithiol o gynnwys y rhaglen, wedi bod yn ganolog i lwyddiant y gwaith hwn. Mae ISBL yn falch o gydnabod cyflawniadau rhagorol Simon a’i ddathlu fel un o’n Cymrodorion”.

Wrth ennill y wobr, dywedodd Simon. “Mae’n anrhydedd a braint go iawn i mi, yn bennaf oherwydd ei fod yn cael ei dyfarnu gan y Sefydliad sy’n cynrychioli fy mhroffesiwn.  Ni fyddwn byth wedi ennill y wobr heb y gefnogaeth, yr ymddiriedaeth a’r rhyddid proffesiynol rydw i wedi bod yn ddigon ffodus i’w gael gan yr holl Benaethiaid rydw i wedi gweithio gyda nhw yn fy ngyrfa.  Rwyf wedi hyrwyddo rôl Arweinyddiaeth Busnes Ysgol yng Nghymru ers nifer o flynyddoedd ac roeddwn yn falch iawn o gael y cyfle i weithio gyda Llywodraeth Cymru yn ddiweddar ar brosiect i ymhelaethu ar rôl Arweinwyr Busnes Ysgol yng Nghymru a chynhyrchu’r gydnabyddiaeth y mae’r rôl yn ei haeddu, sydd, heb os, yn ffactor sylweddol a gyfrannodd i mi gael y wobr hon, ac rwy’n gwerthfawrogi’n fawr cael y cyfle i wneud hynny.”

“Mae’r prosiect hwn yn parhau, ond mae’n cael tracsiwn cyflym a phryniant gan randdeiliaid ar draws y sector addysg, sy’n wych, ond mae’n rhaid iddo barhau os yw ysgolion yng Nghymru am ddod yn gynaliadwy yn ariannol yn y dyfodol – mae’n arwydd gwirioneddol o gynnydd i rôl Arweinwyr Busnes Ysgol yng Nghymru ac yn arwydd sylweddol o fwriad gan Lywodraeth Cymru eu bod yn ei gefnogi yn y ffordd y maent.”

I gael rhagor o wybodaeth am y prosiect, cysylltwch â  School Funding / Ariannu Ysgolion

Read this post in English

Yn ddiweddar, dathlodd ‘Bwyd a Hwyl’ degawd  yn cefnogi teuluoedd ledled Cymru.

Dechreuodd y cynllun Bwyd a Hwyl fel peilot gan Gyngor Caerdydd i helpu plant yn ystod gwyliau’r ysgol. Mae’r rhaglen, a ddarperir gan Gymdeithas Llywodraeth Leol Cymru, bellach yn rhedeg mewn ysgolion ledled y wlad.

Enillwyr y gwobrau oedd:

• Cydlynydd y Cyngor – Paul Williams, Gwasanaeth Ieuenctid Castell-nedd Port Talbot 
• Cynllun gwobrwyo cydlynydd – Sabrina Amor, Ysgol Gynradd Herbertt Thompson 
• Gwobr Staff y Cynllun – Luke Cross Ysgol Cwm Brombil 
• Gwobr Arlwyo – Sarah Lever a Caroline Clatworthy, Arlwyo Pen-y-bont ar Ogwr 
• Gwobr Gwirfoddolwr – Harri a Sion Colthard, Ysgol Calon y Cymoedd 
• Gwobr y Bwrdd Iechyd – Bwrdd Iechyd Prifysgol Caerdydd a’r Fro 
• Gwobrau Hyfforddwr Chwaraeon – MonLife 
• Gwobr Gweithio Gyda’n Gilydd – Ysgol Gynradd Gymunedol Neyland 
• Gwobr Effaith Ysgol – Gemma Ness Ysgol Awel Y Môr 
• Gwobr Cyfraniad Rhagorol – Angharad Williams Ysgol y Gogarth, Ysgol Gynradd Chantelle Matthias Howardian
• Gwobr Dewis y Plant – Justin Johnson Chwarae Torfaen 

Gofynnon ni i Gemma Ness, Ysgol Awel y Môr, enillydd y Wobr Effaith Ysgol, ddweud wrthym am ei thaith.

“Dechreuodd y cynnwrf ymhell cyn y digwyddiad, dechreuodd gydag e-bost annisgwyl. Dechreuodd y cyffro, ac ychydig o nerfusrwydd ddatblygu.

Roedd y dyddiau’n arwain at y digwyddiad yn llawn chwerthin a herian am y posibilrwydd o roi araith. Er fy mod i wedi’n enwebu’n bersonol, roedd y wobr ar ein cyfer ni. There’s no I in team.

Roedd bore’r digwyddiad yn un cyson. Roedd y daith ei hun yn gymysgedd o fyfyrio a chyffro.  Pan gyrhaeddais, roedd yr awyrgylch yn ddigyffro. Roedd yr ystafell wedi’i osod yn wych! Roedd hyn yn teimlo’n swyddogol ac yn arbennig.

Yna cafodd fy enw ei alw fel enillydd gwobr Effaith Ysgol yng Nghymru. Roeddwn i wir mewn sioc. Wrth i mi fynd ymlaen i gasglu’r wobr, roeddwn i’n gallu clywed y sŵn o’r gynulleidfa’n ffrwydro.

Pan ddychwelais adref, nes i rannu’r newyddion gyda fy nheulu, rhoddodd fy mhlentyn hynaf pawen lawen i mi. Doeddwn i ddim yn disgwyl gweld sylwadau mor hyfryd i gyd yn adleisio’r un “You deserve it”.

Roedd rhannu’r cyflawniad gyda phawb yn Ysgol Gynradd Awel y Môr yn foment falch fythgofiadwy i mi. Nid fy nghyflawniad i yn unig oedd hwn – roedd yn gyflawniad ni.”

Read this post in English

Mae data’n offeryn pwerus ar gyfer llywio addysg. Yng Nghymru, rydym wedi ymrwymo i ddefnyddio data a gwybodaeth i gefnogi gwaith gwerthuso, gwella ac atebolrwydd mewn ffyrdd sydd o fudd gwirioneddol i ddysgwyr. 

Rydym yn ail-lunio’r ffordd rydyn ni’n cyfathrebu am yr hyn sy’n digwydd mewn ysgolion. Mae addysg yn gymhleth a dylai ein dealltwriaeth adlewyrchu’r darlun ehangach hwn ac ymestyn ymhellach na llond llaw o sgoriau cyrhaeddiad. Rydym wedi symud i ffwrdd o’r hen ddull “risg uchel”, lle’r oedd nifer fach o ganlyniadau’n diffinio perfformiad ysgol. Ein ffocws yw cefnogi dysgwyr unigol a helpu ysgolion i wella mewn ffyrdd ystyrlon. 

Dylai’r defnydd o ddata fod yn gymesur, yn gytbwys ac yn effeithiol, yn cadw pob dysgwr yng nghanol y broses werthuso a gwella, heb greu beichiau ychwanegol i athrawon.  Gan ddefnyddio mewnwelediad ansoddol a meintiol gallwn helpu pob dysgwr i gyrraedd eu potensial mwyaf, gan gynnal darlun cenedlaethol clir ar yr un pryd o sut mae ein system addysg yn perfformio. 

Ymgynghoriad: Llywio dyfodol defnyddio data a deall dysgu 14 i 16 oed 

Yn gynharach eleni, fe wnaethom lansio ymgynghoriad cyhoeddus ar sut y dylid defnyddio data a gwybodaeth i gefnogi dysgu a gwella. Fe wnaethom hefyd gynnig Fframwaith Dangosyddion ar gyfer yr Hawl i Ddysgu 14 i 16 a fydd yn disodli dangosyddion presennol Cyfnod Allweddol 4. 

Mae’r ymatebion yn cadarnhau cefnogaeth eang: 

• Egwyddorion Ecosystem Wybodaeth – yn arwain sut y dylid defnyddio data yn gyfrifol ar draws pob lefel o’r system 

• Fframwaith Dangosyddion yr Hawl i Ddysgu 14 i 16 – ffordd newydd o adrodd ar brofiadau a chanlyniadau dysgwyr o dan Cwricwlwm i Gymru. 

Cadarnhaodd ein Hadroddiad ar benderfyniadau y bydd y ddau yn cael eu gweithredu—gan fireinio yma ac acw i’w gwneud yn gryfach byth. 

Beth yw Fframwaith Dangosyddion yr Hawl i Ddysgu 14 i 16? 

Mae’r fframwaith hwn yn cefnogi cyfathrebu cyhoeddus ystyrlon a hygyrch ynghylch dysgu 14 i 16 mewn ysgolion, gan roi golwg gytbwys a chyfannol tu hwnt i ganlyniadau arholiadau yn unig – gan gynnwys lles, effeithiolrwydd dysgwr, a pharatoi ar gyfer llwybrau ôl-16. 

Mae’n cynnwys: 

• Dangosyddion sy’n seiliedig ar gymwysterau ar lefel cymwysterau unigol – dim mesurau cymhleth, cyfansawdd. 

• Data cyd-destunol yn nodi pob elfen yn glir lle bynnag y bo modd, fel bod y canlyniadau’n ystyrlon ac yn gynhwysol. 

• Ochr yn ochr â’r data y bydd Llywodraeth Cymru yn ei gyhoeddi 

Beth nesaf? 

Rydym wedi bod yn gweithio dros dymor yr hydref gyda grŵp o arweinwyr ac ymarferwyr ysgolion sy’n cynrychioli ystod eang o nodweddion ysgolion. Gyda nhw, rydym yn mireinio’r dangosyddion hyn trwy gyfres o weithdai lle rydym yn archwilio’r gwahanol opsiynau ac rydym yn casglu mewnwelediad ar sut y byddai’r rhain yn cyd-fynd â nodau gwella a’r effaith debygol. Byddwn hefyd yn edrych ar ddarparu eglurder ac arweiniad ynghylch y meysydd lle mae disgwyl i ysgolion rannu gwybodaeth. 

Rydym hefyd yn archwilio opsiynau ar gyfer offer digidol a all gefnogi’r gwaith yma, gan gynnwys disodli neu yn adeiladu ar lwyfannau presennol fel Fy Ysgol Leol a Setiau Data Craidd Cymru Gyfan (AWCDS), gan gynnig ffyrdd clyfrach a mwy deinamig o gael mynediad at ddata a’i ddehongli. Rhan allweddol o’r gwaith darganfod yma bydd siarad â defnyddwyr y Setiau Data Craidd a Fy Ysgol Leol. 

Pryd fydd hyn yn digwydd? 

Gwanwyn 2026: manylion terfynol y dangosyddion 14 i 16.  

Haf 2027: trefniadau adrodd newydd yn mynd yn fyw gyda, pan fydd y garfan gyntaf o ddysgwyr yn cwblhau Blwyddyn 11 o dan y Cwricwlwm i Gymru. 

Penodi cyflenwr ar gyfer y broses ddarganfod ym mis Ionawr 2026 i lywio’r systemau digidol a fydd yn cefnogi’r gwaith hwn. Bydd y gwaith ymgysylltu (ysgolion, lleoliadau amgen, awdurdodau lleol ac aelodau o’r cyhoedd) yn debygol o ddigwydd rhwng Ionawr a Mawrth 2026. Gallwch anfon e-bost at ims@llyw.cymru i gofrestru eich diddordeb mewn cymryd rhan. 

Byddwn yn diweddaru ein tudalennau Hwb wrth i’r gwaith fynd rhagddo ac wrth i’r manylion gael eu cwblhau. 

Read this post in English

Mae Mentora ITM yn brosiect a ariennir gan Lywodraeth Cymru sydd wedi bod yn hyrwyddo amlieithrwydd mewn ysgolion uwchradd ers 2015. Mae’r prosiect yn cysylltu myfyrwyr prifysgol o’r naw prifysgol yng Nghymru ag ysgolion uwchradd ledled Cymru, gan greu perthnasoedd mentora ystyrlon sy’n ysbrydoli pobl ifanc i ymgysylltu ag ieithoedd a diwylliannau.

Archwilio ieithoedd gyda’n gilydd

Mae dysgu iaith yn agor drysau i ddiwylliannau, safbwyntiau a chyfleoedd newydd. Ond mae llai na 12% o ddysgwyr yng Nghymru yn dewis astudio Iaith Ryngwladol ar lefel TGAU. Dyna lle mae Mentora ITM yn dod i mewn.

Ymagwedd wahanol at ieithoedd

Nid yw hyn yn ymwneud â chofio rheolau gramadeg neu restrau geirfa. Yn hytrach, mae mentoriaid myfyrwyr yn gweithio gyda dysgwyr ym Mlynyddoedd 7 i 9 sy’n ansicr ynghylch astudio Ieithoedd Rhyngwladol (Ffrangeg, Sbaeneg neu Almaeneg) ar gyfer TGAU. Gyda’i gilydd, maent yn archwilio ieithoedd a diwylliannau mewn ffordd gafaelgar, berthnasol sy’n ymestyn ymhell y tu hwnt i’r ystafell ddosbarth.

Mae’r sesiynau mentora yn helpu dysgwyr i ailystyried eu hagweddau tuag at Ieithoedd Rhyngwladol a darganfod sut mae’r sgiliau hyn yn cysylltu â’u bywydau, eu gyrfaoedd a’u lles yn y dyfodol.

Ein cenhadaeth

Mae’r prosiect yn bodoli i:

• annog dysgwyr i fod yn chwilfrydig am bob iaith a diwylliant
• herio safbwyntiau a rhagdybiaethau am eraill
• hyrwyddo ymdeimlad o gymuned fyd-eang
• dathlu amrywiaeth ddiwylliannol ac ieithyddol
• tynnu sylw at sut mae ieithoedd yn cefnogi gyrfaoedd a lles

Pam? Fel bod gan ein cenedlaethau’r dyfodol y sgiliau sydd eu hangen arnynt i ffynnu mewn byd fyd-eang.

Cefnogi Cwricwlwm i Gymru

Mae gwaith Mentora ITM hefyd yn cefnogi dysgwyr i symud ymlaen tuag at bedwar diben Cwricwlwm i Gymru, gan annog cysylltiadau trawsgwricwlaidd a grymuso dysgwyr i werthfawrogi persbectif byd-eang ehangach.

Cysylltwch

Oes gennych chi ddiddordeb mewn dod â Mentora ITM i’ch ysgol? Mynegwch eich diddordeb trwy lenwi ein harolwg a bydd aelod o’r tîm yn cysylltu â chi i roi gwybod i chi pan fydd ceisiadau’n agor, neu awgrymu ffyrdd eraill y gallwch ymgysylltu â’r prosiect.

Mwy o wybodaeth

Ewch i’n gwefan i ddysgu mwy a thanysgrifiwch i’n cylchlythyr. Gallwch hefyd ein dilyn ar Instagram, X a LinkedIn i gael y wybodaeth ddiweddaraf am y prosiect.

Am unrhyw gwestiynau neu ymholiadau, mae croeso i chi gysylltu â mi, Miss Glesni Owen, Rheolwr Gweithrediadau ar owengh@cardiff.ac.uk

Read this post in English

Mae cyhoeddi crynodeb cwricwlwm yn fwy na chydymffurfio â deddfwriaeth. Wedi’u gwneud yn dda, gallai fod yn offeryn pwerus ar gyfer cyfathrebu i gynulleidfa eang ethos eich ysgol neu leoliad, y syniadau y tu ôl i’ch cwricwlwm, a phrofiad eich dysgwyr –  cynulleidfa sy’n cynnwys rhieni a gofalwyr yn ogystal â llywodraethwyr a phartneriaid cymunedol eraill.

Felly, beth sy’n gwneud crynodeb cwricwlwm da? A beth ddylen ni osgoi?

Nodweddion crynodeb cwricwlwm effeithiol

1. Clir, hygyrch a chanolbwyntio ar y gynulleidfa

Mae crynodeb da yn cyfathrebu gweledigaeth i’r gynulleidfa. Mae hynny’n golygu:

• Defnyddio iaith glir, heb jargon.
• Teilwra’r iaith i weddu i rieni, gofalwyr, a phobl nad ydynt yn arbenigwyr addysg.
• Bod yn gryno – crëwch grynodeb yn hytrach na dogfen bolisi.

2. Apelgar a wedi’i gyflwyno’n dda

Mae diwyg yn bwysig. Mae crynodeb wedi’i gynllunio’n dda yn:

• defnyddio cynllun a brandio sy’n adlewyrchu hunaniaeth yr ysgol neu leoliad.
• cynnwys lluniau, lliwiau, a hyd yn oed fideo i ddod â’r cwricwlwm yn fyw.
• hawdd i’w lywio, gyda phenawdau a strwythur clir.

3. Pwrpasol ac yn adlewyrchu’r ysgol neu leoliad

Dylid osgoi cynnwys generig. Yn lle hynny:

• dangoswch ethos, gweledigaeth a gwerthoedd unigryw eich ysgol neu leoliad.
• defnyddiwch enghreifftiau o ddysgu dilys a phrofiadau disgyblion go iawn.
• dangoswch y meddwl sydd y tu ôl i’ch penderfyniadau cwricwlwm.

4. Defnyddiol a chysylltiedig â gwybodaeth allweddol

Gwnewch hi’n ymarferol:

• Gan gynnwys dolenni i fframweithiau statudol a chanllawiau’r cwricwlwm lle bo hynny’n briodol.
• Trwy gynnig cyfle i ddarllenwyr sydd eisiau ymchwilio’n ddyfnach i agweddau sydd o ddiddordeb iddynt.
• A thynnu sylw at gysylltiadau â lles, gofal bugeiliol, a chyfranogiad cymunedol.

5. Cyfredol a thryloyw

Mae ymddiriedaeth yn cael ei meithrin trwy dryloywder:

• Nodwch yn glir pryd y cyhoeddwyd y crynodeb gyntaf a phryd y diweddarwyd ddiwethaf.
• Gwnewch yn siŵr bod dolenni a chyfeiriadau yn gyfredol.
• Dangoswch sut mae staff a rhanddeiliaid wedi cyfrannu at ei ddatblygiad.

Beth i’w osgoi

Er gwaethaf ein hymdrechion, dydy crynodebau cwricwlwm ddim bob amser  yn taro deuddeg. Dyma beth i ofalu amdano:

1. Gormod o jargon

• Osgoi acronymau anesboniadwy ac iaith dechnegol.
• Peidiwch â chymryd yn ganiataol bod gan eich cynulleidfa gefndir mewn addysg.

2. Cynnwys wedi’i gopïo o rywle arall

• Osgoi’r temtasiwn i ddefnyddio testun sydd wedi’i godi’n uniongyrchol o ganllawiau fframwaith y Cwricwlwm i Gymru.
• Dydy crynodeb generig a allai fod yn perthyn i unrhyw ysgol neu leoliad ddim yn ateb y gofyn.

3. Gormod o fanylion

• Ffocws – nid dyma’r lle i gynnwys eich holl gynlluniau gwaith.
• Gall dogfennau rhy hir llethu a cholli eich darllenwyr.

4. Gwybodaeth sydd wedi’i dyddio neu sy’n amwys

• Gwnewch yn siŵr bod eich crynodeb yn cael ei adolygu a’i ddiweddaru’n rheolaidd.
• Ceisiwch osgoi cyfeiriadau at hen ddogfennau neu adnoddau nad ydynt yn adlewyrchu’r arfer cyfredol.

5. Cynnwys sydd ddim yn gysylltiedig

• Gwnewch yn siŵr bod y crynodeb yn adlewyrchu’r ysgol neu leoliad i gyd, yn hytrach na dosbarth unigol neu ychydig o bynciau.
• Ceisiwch osgoi cynnwys hyrwyddo os nad yw’n esbonio cynnydd neu fwriad y cwricwlwm.

Enghreifftiau

Diolch i’r ysgolion, unedau cyfeirio disgyblion a lleoliadau meithrin isod am ganiatáu i ni rannu eu crynodebau cwricwlwm cyhoeddedig:

Ysgolion cynradd:

Ysgol Bodhyfryd Wrecsam

Ysgol Gellifor Sir Ddinbych (Saesneg yn unig)

Ysgol Gelliswick Sir Benfro (Saesneg yn unig)

Ysgol Glan Aber Sir yFflint (Saesneg yn unig)

Ysgol Gynradd Gymraeg Gellionnen Abertawe

Ysgol Gynradd St David’s Abertawe (Saesneg yn unig)

Ysgol Iolo Morganwg Bro Morgannwg

Ysgol Llangan Bro Morgannwg (Saesneg yn unig)

Ysgol Maes y Coed Castell-Nedd Port Talbot (Saesneg yn unig)

Ysgol Pen Rhos Sir Gâr (Saesneg yn unig)

Ysgol Raglan Sir Fynwy (Saesneg yn unig)

Ysgol Santes Dwynwen Ynys Môn

Ysgolion pob oed:

Abertillery Learning Community Blaenau Gwent (Saesneg yn unig)

Ysgol Bro Pedr Ceredigion

Ysgol Nantgwyn Rhondda Cynon Taf (Saesneg yn unig)

Ysgolion arbennig:

Ysgol Arbennig Crownbridge Torfaen (Saesneg yn unig)

Ysgol Robert OwenPowys (Saesneg yn unig)

Unedau cyfeirio disgyblion:

Teulu Ysgolion y Deryn Caerdydd (Saesneg yn unig)

Canolfan Cychwen Newydd Powys

Ysgolion uwchradd:

Ysgol Aberconwy Conwy (Saesneg yn unig)

Ysgol Chepstow  Sir Fynwy (Saesneg yn unig)

Ysgol Glan y Môr Sir Gâr (Saesneg yn unig)

Ysgol Gyfun Gymraeg Llangynwyd Pen y Bont ar Ogwr

Ysgol Gyfun Gymuned Risca Caerffili (Saesneg yn unig)

Ysgol Pen y Dre Merthyr Tudful (Saesneg yn unig)

Ysgol Uwchradd Caergybi Ynys Môn (Saesneg yn unig)

Ysgol Uwchradd Gatholig Corpus Christi Caerdydd (Saesneg yn unig)

Ysgol Uwchradd Llanwern Casnewydd (Saesneg yn unig)

Ysgol Uwchradd Tywyn Gwynedd

Lleoliadau meithrin nas cynhelir:

Cylch Meithrin Rhuthun Sir Ddinbych

Meithrinfa Sticky Fingers Sir Fynwy (Saesneg yn unig)

I grynhoi…

Dylai crynodeb cwricwlwm fod yn ffenestr i’ch daith ddysgu – wedi ei ysgrifennu mewn ffordd glir, sy’n ymgysylltu’r darllenydd, ac sydd wedi’i wreiddio yn eich gwerthoedd. Trwy ganolbwyntio ar eglurder, dilysrwydd, ac hygyrchedd, gallwch greu crynodeb sydd nid yn unig yn hysbysu ond hefyd yn ysbrydoli.

Mae’r adran crynodeb o’r ddeddfwriaeth ar Hwb yn nodi’r gofyniad o ran cyhoeddi crynodeb  cwricwlwm.

Mae’r canllawiau statudol yn nodi y dylai’r crynodebau a gyhoeddwyd gynnwys:

• gwybodaeth am y ffordd y mae ymarferwyr, dysgwyr, rhieni, gofalwyr a’r gymuned ehangach yn cael eu cynnwys wrth ddatblygu’r cwricwlwm yn barhaus
• sut mae’r cwricwlwm yn bodloni’r elfennau gofynnol a nodir yn y Fframwaith hwn, gan ddechrau gyda’r pedwar diben
• gwybodaeth am sut mae’r ysgol yn ymdrin â chynnydd dysgwyr a’i threfniadau ar gyfer asesu
• sut mae’r cwricwlwm yn cael ei adolygu’n barhaus, gan gynnwys y broses ar gyfer casglu adborth a mireinio’r cwricwlwm yn barhaus

a dylid eu cyhoeddi cyn dechrau pob blwyddyn academaidd.

Mae cymorth ymarferol ar gyfer cynllunio cwricwlwm ac asesu ar gael ar Hwb.

Nid oes gofyniad i leoliadau meithrin nas cynhelir gynllunio cwricwlwm; mae’n rhaid i Weinidogion Cymru ddarparu hyn ar eu cyfer. Dyma’r trefniadau cwricwlwm ac  asesu ar gyfer y lleoliadau hynny.  Fel ysgolion ac unedau cyfeirio disgyblion, mae’n rhaid i leoliadau meithrin nas cynhelir gyhoeddi crynodeb o’u cwricwlwm. Mae canllawiau i leoliadau ar gyhoeddi crynodeb yn y pecyn cymorth ymgysylltu.